British East India Company te hi trade purpose a India gam a hunglut u ahi. Hinlah India gam a lenggam ho kilungkhat louna le alhahsam nao amuchet phat uvin aban ban in conquered ahinbol taovin ahi. Kum jabih 1760 kum a Mir Qasim chu East India Company ten lenga (Nawab) ahin tun phat uvin akipah behseh in British in administer abol na din district thum Burdwan, Midnapore le Chittagong Hills anapedoh e. Kuki te hetpehna louva Bengal lengpan Chittagong Hills district British te anapeh doh na gam chu British East India Company ten administered agabol ul leh Kuki te chu ana lunghang uva 1761 kum a Fenny River bank a gaal a ana kidoulo u ahi.
British East India Company te chun gaal alal phat uvin Tripura phaicham lam ah akihei suh un hiche gam joh chu conquered anabol lo taove. Second Anglo-Burmese war (5th April 1852 - 20th January 1853) a British ten gaal jona achan phat uvin ahung lunglen doh uvin 1871-72 kum sung in Lushei Hills invade agabol uve, 1872 kum sung ma in Meilhei lengpa Chandrakirti toh kitho khom in Raja Goukhothang Guite lenggam invade agabol kit uve.
Kum jabih 1877 kum in Chahsad Lal Tonglhu Haokip lenggam invade anabol kit un nasatah in gaal anakidou kit uve. Chuleh 1888 kum in Samjok Lal lenggam (Khampat Principality) chu invade anabol kit un ahi. 1888-1890 kum sung in Tiddims of Chin Hills leh Sailus of Lushei Hills invade abol kit uve. 1891 kum in British ten Kachin gam invade abol kit un chuleh 1892-93 kum sung in Sijang te le Sukte te gam invade anabol kit un ahi.
Kum jabih 1910 kum in Chengjapao Doungel lenggam invade aga bol kit un chuleh 1910-1914 kum sung in Housak Lal Khaikhamkhan toh ana kidou kit uve. Achaina kei in 1917-1919 kum sung in Kuki Country avel a invade ahung bol kit jeh un Kuki te toh gaal pi in ana kidou uvin hiche gaal chu Anglo-Kuki War tin akihei. British te vang chun Kuki Rebellion or Kuki Rising tin record abol uve.
Hetding khat chu Rebellion or Uprising kiti thuchang chu government khat noiya kiphinna nei ho chu kiseina ahin, hinlah Kuki te chu chamlhat tah a kivaihom te ihiuvin igam u conquered bol kigo hotoh kidou ihijeh uvin Kuki te le British te kidouna gaal chu Kuki Rebellion or Kuki Uprising kiti thei lou ding, Anglo-Kuki War in Defence of Kuki Ancestral Land joh ti ding ahi.
Kuki khangthah ten Pu le Pa ten eina semdoh peh u i-history hou hi phate keicha ikichin uva idinpi jing diu vin ikitem uve, koi hileh Kuki history suhchatvei ding ngaito jouse Pu-gao, Pa-gao vin gaosap hen.
P. Shomang Lupho
Kuki Nationalist
British East India Company te chun gaal alal phat uvin Tripura phaicham lam ah akihei suh un hiche gam joh chu conquered anabol lo taove. Second Anglo-Burmese war (5th April 1852 - 20th January 1853) a British ten gaal jona achan phat uvin ahung lunglen doh uvin 1871-72 kum sung in Lushei Hills invade agabol uve, 1872 kum sung ma in Meilhei lengpa Chandrakirti toh kitho khom in Raja Goukhothang Guite lenggam invade agabol kit uve.
Kum jabih 1877 kum in Chahsad Lal Tonglhu Haokip lenggam invade anabol kit un nasatah in gaal anakidou kit uve. Chuleh 1888 kum in Samjok Lal lenggam (Khampat Principality) chu invade anabol kit un ahi. 1888-1890 kum sung in Tiddims of Chin Hills leh Sailus of Lushei Hills invade abol kit uve. 1891 kum in British ten Kachin gam invade abol kit un chuleh 1892-93 kum sung in Sijang te le Sukte te gam invade anabol kit un ahi.
Kum jabih 1910 kum in Chengjapao Doungel lenggam invade aga bol kit un chuleh 1910-1914 kum sung in Housak Lal Khaikhamkhan toh ana kidou kit uve. Achaina kei in 1917-1919 kum sung in Kuki Country avel a invade ahung bol kit jeh un Kuki te toh gaal pi in ana kidou uvin hiche gaal chu Anglo-Kuki War tin akihei. British te vang chun Kuki Rebellion or Kuki Rising tin record abol uve.
Hetding khat chu Rebellion or Uprising kiti thuchang chu government khat noiya kiphinna nei ho chu kiseina ahin, hinlah Kuki te chu chamlhat tah a kivaihom te ihiuvin igam u conquered bol kigo hotoh kidou ihijeh uvin Kuki te le British te kidouna gaal chu Kuki Rebellion or Kuki Uprising kiti thei lou ding, Anglo-Kuki War in Defence of Kuki Ancestral Land joh ti ding ahi.
Kuki khangthah ten Pu le Pa ten eina semdoh peh u i-history hou hi phate keicha ikichin uva idinpi jing diu vin ikitem uve, koi hileh Kuki history suhchatvei ding ngaito jouse Pu-gao, Pa-gao vin gaosap hen.
P. Shomang Lupho
Kuki Nationalist
~ Kukiland - Kuki Country
No comments:
Post a Comment
Comments not related to the topic will be removed immediately.