MABAN KHOI AH NA ZOPSAWM A?

- Mangneu Thangkhal

Mi tamtak in i ngaklah uh pawl 10 leh 12 result board tuamtuam in apuangkhe zangzangta hi. Hih hun pen sinlaite adi’n hinkhua kikhelna dinga lampi zuih kipatna ahihziakin lung awpkai huai mahmah hi. Bang course lak di? Bang College/University a kai a banglam manoh di? Kua toh khoisunga omkhawm di? Chih doknate’n sinlaite leh nu-le-pa lungsim aluah den hi. Hih hun a thupukna bawl pen silbaih ahikeia zong bawl dik haksa khat ana suak hi. Thupukna i lakkhial leh damsunga i lohsapna bulpi hithei ahih manin pilvang ngai mahmah mai hi.

1. Course Telna ah-Nang v/s Midang:
Eilam a i na bawl khelh mahmah uh pen i lunglutna leh i siamtheihna chih enlou a mi’n hoih a chih ziaka i uimaw louphuk suk zel pen uh ahi. Kum 10 val vingveng lai i sim sunga Maths leh Science bang ana thaneh ngai mawngmawng lou ahoih hi chih ziaka la suk, nu-le-pate phutluih ziaka zuisuk chihte i na chindan ahi. Mi tampi pai ziaka i siam theih vawtlouh course va lak ziaka maban sawn theiloua bingtawp chih pen bawlkhelhna liantak ahi. Hih pen high school a i om sunga i hihna i na kitheihlouh ziak leh Career Awareness bangmah i na kipiaklouh ziak uh ahi deuh hi. Career After+2/Directory of Higher Learning kichi laibu bu khat beek lei thei lei deihhuai mahmah hi. Pawl 10 leh 12 pass khinte adi’n azekai lam ana hi kha zel hi. Tuaziakin high school sinlaite adi’n Career Guidance pibawl poimoh mahmah hi.

Tulai in khopi lian lakah course asawm-aza a sim a om ziazua ta hi. Hih in sinlaite deihtelna tanzausak mahmah hi. Ahi’n khenkhat atel siamloute adingin kipalpukna tunthei daih zel hi. I lunglutna leh sepna muhna dinga hoih deuh course-te career guidance bu, magazine ban ana zilsate apana kankhiat sawm di ahi. Government sepna ente adi’n Civil Services, Bank PO, Teaching, Engineering, Lawyer, Defence, Doctor/Nurse, Clerk/Secretary etc. kigual suk deudau ding hi. Private company lam ente adi’n tamsem lai ding hi. MBA, IT, Hotel Management, Tourism, Fashion Designing, Foreign Languages, Journalism etc. chihte sum tampi luak theihna suakta hi. Tunai deuhin MSW leh Rural Development lam toh kisaia NGO a nasepna bang zong ahung kithang mahmah hi. Professional course sum tamtak senga zil sawmte adi’n institution minthang leh governmenttheihpih tel siam poimoh mahmah hi.

2. Sepna Zonna ah - Govt. v/s Private:
India government in laisiam teng lungtunna ding bangtaka loh etlahhuai ana bawl zoh louh ziakin tamtakin MBA, Chartered Account, MCA chihte zilin private company-te ah alutsan uhi. Ahah thuak khak pen defence sector ah Army Officer di bang tampi kitasam hi. Hichibanga mipil, huakbu hoih tamtak atan nungin India in Sixth Pay Comission 2008 tungtawnin government kham hahtakin ahung puah thak kik hi. Tua dungzuiin Civil Service ahung minthang mahmah kik hi. Ahi’n 6th Pay in Civil Service leh sepaih lama a rank sanglamte angvan seng chia soiselin a omkik hi. A rank ngiam lamte adi’n van man khan toh et a phatuam senglou in alang kik hi. Bang hileh government sepna tamzawte etlahhuai sak deuh tuam mahmah hi. Nurse khat in khaloh Rs.30,000 ahung san dup mai chu sil lamdang chih louh theih louh ahi. Tualeh government a pen adetdou chih ziakin adeih huai na pen kiam ngai lou hi.

Lehlamah America sum dinmun puksiat ziakin leitung pumpi a private company tampi puksia in tamtakin sepna amansuah uhi. Hih hun ah “government a mah” chih kammal ahung popular ta zel hi. Ahi’n hih buaina in asuk khaklouh company tampi aom veve a asukkhak khenkhat zong pukse den sam lou hi. Tualeh private a bawlfuh ngalte aval chih om mawk lou zel. Banah India a kum 10 dana pay commission aom sungin private company ate bang aloh uh a azah nih/thum in ana khang man kik zel hi. Private company hoihtakte ah kum khat in khaloh 30% bang khangzou tazen hi! Company liante’n loh piakdan leh sepdan zong kichup takin anei uhi. Thu thengthe khat ziaka, “Zing chiah hung kuan nawn dah in” kichih theih mawk hilou hi. Hichibang company thupitakte a lutna dingin amau etlah kham qualification i neih a poimoh ding hi. Amau etlah zoh di’n i kitat hiam zou diai chih ahi.

3. Zilna Mun: Manipur v/s State Pulam:
Inlam a issue kik khat ahihleh, chawm zou di hinapi a, paisia kha inteh chih toh i tate gam pulam a sawl di utlouhna ahi. Hih pen muvanlai tui akpi i opsaka akeuh chianga vanlilai a leng di lai ak hon laka avak toh kibang thei lel ding hi. Mihing dai kaih zoh ahi kei chih thudik ahi. Tununga khotanga i gam-le-nam adia kizang di sinlaite pen insung/khosung chauh a “mi hoih” chih hilou in inn/gam pulama zong “khosuahzou mi” ahih ding poimoh ahi. Zilna mun sangzaw a i zilzoh laisiah i khomuhna tanzau dinga, i maban khou sang sem ding hi. Education i chih pen class room sung leh laisimna pan chauh a kingah hilou in mi tuamtuam toh kigoptuahna pana zong kingah ahi. Mi’n a gen thupi international education chih vel ahita.

Lehlamtakah sum-le-pai haksat ziaka pawt zouloute’n i kinepna beisak tuanlouh di ahi. Institution tamtak minthang saktu pen a student-te mah ana hilel hi. Mun danga pawt ziaka lai kisiam teitei zong ahi tuan kei hi. Manipur University, DM College chihte bang simmoh theih tuam hilou hi. Thamlouin, History, Political Science, Sociology chihte laksawm i hihleh Churachandpur College banga zong regular taka kai a mi khat suak theih ahita hi. Khoi ah om in bang course zil lei zong kuhkalna, pawnthohna, laisim lam number 1 a koih theihna i neih nakleh i omna mun khat peuhpeuh a gualnung phaktheih veve ahi.

- KVNEWS [Vol-IV Issue-2/April-June'09/Pek- 1, 3na]

Share:

“Easter Sunday Nung et kik na” ~ Pastor T. Lalpu | KV News


Jesu thoh kik na. Mark 16: 6-7
- Pastor T. Lalpu

Introduction:
Jesu thoh kikna, Easter Sunday chiang in i gen zel a, Mathai, Mark, Luke te pansan in a gen theih chiat a tuni in Mark pansan lei i chi uh ahi. Bangziak in Rome-te theihsiam/pomtheih ding in deuh ding in gen hi. Tu chiang eimite zong aki khangtou sakte, aki bawlthei sak vive ahih laitak uh ahi a, ang domsang i biak Pasian in thupi na tang hen la...

Tua leh theih konkon chiat ding a hoih ahihmanin (Gospel tang thuphate) te’n bang chi deuh kua te a ding in leh a theih siam theih ding uh gelh uh ahia chih en suk zual talei.
1) Mathai in Judah/Hebrew-te theihsiam/pom theih deuh ding in leh Jesu khangthu leh a kumpi/leeng hihna ahah gen deuh hi.
2) Mark in Rome mite a ding deuh in sila(servant) bang vawt in Jesu aki ngiamkhiat in gen hi.
3) Luke in Greek mite theih siam theih ding in leh mihing bang in a taklang hi.
4) John in ngim tuam nei lou in kua nam zousiah a ding leh a “Pasian hihna” or Pasiante Pasian bangkim ama bawl ahihna hangsan takin agen hi. Jesu thohkikna toh kisai ah gendan chi tuamtuam a om thei a, kumsial in i gen mangmoh ua, zong i phat tuampih uhi. Tuni in zong bang ang zilkhe sak thei i chi nuam ua, zilkhiat theih lampang en suk ta leuleu ni.

Khatna ah: Mark 16:6 ah, Vansawlsiang or Khagausiengthou or Vanmi in “Lungmang/Khamang kei un” Mary Magdalene khua ami leh Mary dang khat kiang ah achih uh imu hi. “Lungmang” i chih chiang in dahna, Lauthawngna, etc. etc. a huam hi. Hih tang a i zilkhiat ding uh Jesu nung I zuih na kisik vot lou a om a, adah te sum akisate leh Pasian in ang gualzawl lou chi a lungmang pai pailou a, dual lou a pang chinten ding i hih na, sihna tadong a thuak siam ding,(ei ita i nau in ang ompih nuam louhtan chianga) i hihdan i ziltheih kisam hi.

Nihna ah: Mark 16:7 “Va hilh un” thupiak (command) ahi. Tunin zong ei gingta zousiah sawl(sent) i hihna i Bible tung pansan in Pasian hung sawl hi. I lawm i gual, i u leh nau, i nu i pa, namdang leh gamdanga sawl a om i hi hi. Rome-te 10:00 ah, a sawl om kei leh kua va kuan in va gen ding. I galte (enemy) kiang tan donga sawl i hi uh hi. Eilawi Pasian sawlna a kuan malak a kithangsiat tualeh angmasialna suaksuak aw kei ka hih theih phot leh ngen tang, St. Jonah apa thatte kiangah sawl in om hi. “I va hilhna” pan theih chiat a i panna ahite, i va hilh na, sawla i omna i taksuahna ahi hi. Pasian nasep a theihnop ding in gen teh zual lei, Football(futbol) pek toh kibang i hi. Kipek tuah tuah in atawp na ah goal



Share:

KHAL-VONTAWI NEWS (Vol-IV Issue-2 :APRIL-JUNE 2009)

Our Dialect is Our Identity
KHAL-VONTAWI
( VOICE OF THANGKHAL )
============================================================
Vol-IV Issue -(2) ::::::: April (Ningkha) – June (Maukha) 2009 ::::::: Pek :1-10
============================================================

MABAN KHOI AH NA ZOPSAWM A?
- Mangneu Thangkhal

Mi tamtak in i ngaklah uh pawl 10 leh 12 result board tuamtuam in apuangkhe zangzangta hi. Hih hun pen sinlaite adi’n hinkhua kikhelna dinga lampi zuih kipatna ahihziakin lung awpkai huai mahmah hi. Bang course lak di? Bang College/University a kai a banglam manoh di? Kua toh khoisunga omkhawm di? Chih doknate’n sinlaite leh nu-le-pa lungsim aluah den hi. Hih hun a thupukna bawl pen silbaih ahikeia zong bawl dik haksa khat ana suak hi. Thupukna i lakkhial leh damsunga i lohsapna bulpi hithei ahih manin pilvang ngai mahmah mai hi.

1. Course Telna ah-Nang v/s Midang:
Eilam a i na bawl khelh mahmah uh pen i lunglutna leh i siamtheihna chih enlou a mi’n hoih a chih ziaka i uimaw louphuk suk zel pen uh ahi. Kum 10 val vingveng lai i sim sunga Maths leh Science bang ana thaneh ngai mawngmawng lou ahoih hi chih ziaka la suk, nu-le-pate phutluih ziaka zuisuk chihte i na chindan ahi. Mi tampi pai ziaka i siam theih vawtlouh course va lak ziaka maban sawn theiloua bingtawp chih pen bawlkhelhna liantak ahi. Hih pen high school a i om sunga i hihna i na kitheihlouh ziak leh Career Awareness bangmah i na kipiaklouh ziak uh ahi deuh hi. Career After+2/Directory of Higher Learning kichi laibu bu khat beek lei thei lei deihhuai mahmah hi. Pawl 10 leh 12 pass khinte adi’n azekai lam ana hi kha zel hi. Tuaziakin high school sinlaite adi’n Career Guidance pibawl poimoh mahmah hi.

Tulai in khopi lian lakah course asawm-aza a sim a om ziazua ta hi. Hih in sinlaite deihtelna tanzausak mahmah hi. Ahi’n khenkhat atel siamloute adingin kipalpukna tunthei daih zel hi. I lunglutna leh sepna muhna dinga hoih deuh course-te career guidance bu, magazine ban ana zilsate apana kankhiat sawm di ahi. Government sepna ente adi’n Civil Services, Bank PO, Teaching, Engineering, Lawyer, Defence, Doctor/Nurse, Clerk/Secretary etc. kigual suk deudau ding hi. Private company lam ente adi’n tamsem lai ding hi. MBA, IT, Hotel Management, Tourism, Fashion Designing, Foreign Languages, Journalism etc. chihte sum tampi luak theihna suakta hi. Tunai deuhin MSW leh Rural Development lam toh kisaia NGO a nasepna bang zong ahung kithang mahmah hi. Professional course sum tamtak senga zil sawmte adi’n institution minthang leh governmenttheihpih tel siam poimoh mahmah hi.

2. Sepna Zonna ah - Govt. v/s Private:
India government in laisiam teng lungtunna ding bangtaka loh etlahhuai ana bawl zoh louh ziakin tamtakin MBA, Chartered Account, MCA chihte zilin private company-te ah alutsan uhi. Ahah thuak khak pen defence sector ah Army Officer di bang tampi kitasam hi. Hichibanga mipil, huakbu hoih tamtak atan nungin India in Sixth Pay Comission 2008 tungtawnin government kham hahtakin ahung puah thak kik hi. Tua dungzuiin Civil Service ahung minthang mahmah kik hi. Ahi’n 6th Pay in Civil Service leh sepaih lama a rank sanglamte angvan seng chia soiselin a omkik hi. A rank ngiam lamte adi’n van man khan toh et a phatuam senglou in alang kik hi. Bang hileh government sepna tamzawte etlahhuai sak deuh tuam mahmah hi. Nurse khat in khaloh Rs.30,000 ahung san dup mai chu sil lamdang chih louh theih louh ahi. Tualeh government a pen adetdou chih ziakin adeih huai na pen kiam ngai lou hi.

Lehlamah America sum dinmun puksiat ziakin leitung pumpi a private company tampi puksia in tamtakin sepna amansuah uhi. Hih hun ah “government a mah” chih kammal ahung popular ta zel hi. Ahi’n hih buaina in asuk khaklouh company tampi aom veve a asukkhak khenkhat zong pukse den sam lou hi. Tualeh private a bawlfuh ngalte aval chih om mawk lou zel. Banah India a kum 10 dana pay commission aom sungin private company ate bang aloh uh a azah nih/thum in ana khang man kik zel hi. Private company hoihtakte ah kum khat in khaloh 30% bang khangzou tazen hi! Company liante’n loh piakdan leh sepdan zong kichup takin anei uhi. Thu thengthe khat ziaka, “Zing chiah hung kuan nawn dah in” kichih theih mawk hilou hi. Hichibang company thupitakte a lutna dingin amau etlah kham qualification i neih a poimoh ding hi. Amau etlah zoh di’n i kitat hiam zou diai chih ahi.

3. Zilna Mun: Manipur v/s State Pulam:
Inlam a issue kik khat ahihleh, chawm zou di hinapi a, paisia kha inteh chih toh i tate gam pulam a sawl di utlouhna ahi. Hih pen muvanlai tui akpi i opsaka akeuh chianga vanlilai a leng di lai ak hon laka avak toh kibang thei lel ding hi. Mihing dai kaih zoh ahi kei chih thudik ahi. Tununga khotanga i gam-le-nam adia kizang di sinlaite pen insung/khosung chauh a “mi hoih” chih hilou in inn/gam pulama zong “khosuahzou mi” ahih ding poimoh ahi. Zilna mun sangzaw a i zilzoh laisiah i khomuhna tanzau dinga, i maban khou sang sem ding hi. Education i chih pen class room sung leh laisimna pan chauh a kingah hilou in mi tuamtuam toh kigoptuahna pana zong kingah ahi. Mi’n a gen thupi international education chih vel ahita.

Lehlamtakah sum-le-pai haksat ziaka pawt zouloute’n i kinepna beisak tuanlouh di ahi. Institution tamtak minthang saktu pen a student-te mah ana hilel hi. Mun danga pawt ziaka lai kisiam teitei zong ahi tuan kei hi. Manipur University, DM College chihte bang simmoh theih tuam hilou hi. Thamlouin, History, Political Science, Sociology chihte laksawm i hihleh Churachandpur College banga zong regular taka kai a mi khat suak theih ahita hi. Khoi ah om in bang course zil lei zong kuhkalna, pawnthohna, laisim lam number 1 a koih theihna i neih nakleh i omna mun khat peuhpeuh a gualnung phaktheih veve ahi.

=======================================

News analysis: for decision makers:::: :: International ::::

Alfa and Omega of LTTE: Bangziak a Tamil Tiger-te Lohsam Ahia?

Gam 54 a kithuzaktuahna munpi nei, zalen gam khat dana ana kivaihawm: army, airforce, navy, police, court, bank, post office, radio leh TV station tuam nei, galvan toh kithuam mi 18,000-te’n humpinelkai banga 15,000 sq km ana touphah, LTTE-te sukmang a aom un mi tamtak lunggel ah LTTE nunga Tamil-te maban di lung opkaina liantak piangsak hi. Sri Lanka in Prabakaran leh anuaia lamkai lian teng athah khit a galzou akichih pen galzohna taktak ahi na diai? Chih mi tamtak dokna ahi. LTTE gumpawl in Sri Lanka galzohna pen ahawmguak lel ahi achi uhi. Atup uh Tamil Eelam(Tamil Gam) amuh louh tawp ua zong Sinhala-te toh tan kikim piak ahih kei uleh galdouna bei di’n agintat huai kei hi. Galzohna puanlap khai President Rajapaksa solkal in Tamil galtai 2.8 lakh valte tundingna leh Tamil mipite lungkimna lemna zon di mabana amohpuak lian pen ahi. Hichibang zenzun lakah tunung hun di genkholh abaihlam kei hi. Banghileh LTTE kiphuhkhiat dan leh a lohsapna ziak uh saulou i en suk ding uhi.

Kiphuhna Ziak: Sri Lanka ah Tamil-te BC hunlai peka pana ana teng uh ahita hi. Kum zabi 19 leh 20 laia British-te’n nasem di’n India panin mi tampi ana lalut uhi. Sri Lanka mising 2.1 crore lakah Sinhala-73.8%, Tamil-18% (Sri Lanka’ Tamil-13.9%, India’ Tamil-4.6%) apha uhi. Sinhala-te’n Tamil-te ana nelhsiah ua, agam mi danin ana pom kei uhi. Sri Lanka in 1948 a zalenna amuh in Tamil-te tungah nelhsiahna ahung kipanpan hi. S.W.R.D. Bandaranaike in Sri Lanka a Sinhala ham chauh official a zak di atangkoupih ziakin 1956 in President a telching in aom hi. Amah telching a om toh kiton in akichiamna bangin nasep apantou hi. Hih in 1958 in nam nihte kalah tualgal huaisetak piangsak hi. Tamil-te’n Sri Lanka solkal amuanzohna uh akiam va hiaita a Tamil gam amuh masang uh bitlou di chih ngaihdan aneita uhi. Tamil ham nelhsiah a Sinhala ham tawisangnapaipih zom zel ua, Tamil laisiam tamtak Civil Service leh College lut di ahaksa semsem hi

Kiphuhkhiatna: Tamil sinlaite’n 1970 in Tamil Students Movement chia kiminvoh in helna ana pan uh ahi. Sri Lanka Danbu kibawl thak pen in Tamil-te anelhsiah ziakin 1972 apat Tamil United Liberation Front (TULF) min in kiphinna apan uhi. Hih kum in Tamil Students Movement apan in Tamil New Tigers(TNT) leh Tamil Eelam Liberation Organization (TELO) chi’n pawl nih ahung kisuah uhi. Hih TNT pen Vilupilai Prabakaran lamkaihna in May 5, 1976 Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE) chia khekin ana om ahi. LTTE tup ahihleh Sri Lanka mallam leh suahlama Tamil-te luahna tenga Tamil Gam siamkhiat di ahi.

Amasawndan Uh: Galdou taktak 1983 in apan uhi. Abultungin LTTE in Tamil singnuaimi pawl tuamtuamte toh ana asemkhawm ua, 1984 in TELO, EROS, PLOTE leh EPRLF kigawmna Eelam National Liberation Front(ENLF) azom hi.

TELO in India ngaihdan pompih in Sri Lanka toh kihoulem a ut hi. LTTE in India ama phattuamna di chauh a nasem chi’n TELO ngaihdan ana pompih kei hi. Tuachi’n 1986 in ENLF apan LTTE ataikhia a kidouna in anungzuih ngal hi. LTTE-te in TELO lamkai teng leh anautang teng athat bei phial hi. Tuakhit in EPRLF munpite adou zom zel uhi. Tamil helpawl 20 vel om tengin LTTE zop dingin thupiak abawl ua azom utloute hepkhiat ahizel mai uhi.
Akiphuh tunglai un India a Tamil loute nasan in zong ana panpih uhi. 1980’s laiin India sepaihte’n sinsakna ana pia uhi. LTTE-te helpawl dangte toh akibaklouhna ahihleh amau hinna pia a midang athah uh(suicide attack) leh akihingmatleh akithahna di ua angawng ua cyanide(poison)a oh uh ahi. Hihte ziakin Sri Lanka leh gamdang a Tamil-te panpihna hoihtak angah uhi. Panpihna sum tamzawte UK, US, Switzerland, Canada, Australia leh Scandinavia gamte apan ahi.

BANGZIAKA LTTE LOHSAM?
1.Gamdangte Gupna Mansuahna: LTTE-te tualthahna leh dankalh a gamtatna tamtakah mohpaih in aom uhi. FBI (USA) in, “leitunga helpawl lauhuaipen leh tualthahna sangpen a kigolh” chi’n achiamteh hi. India (1992), US (1997), UK (2000) leh European Union (2006) simin gam 32 in LTTE etsan(banned) apuang uhi. Hih in amaban uh abingsak mahmah hi. Pu Rajiv athah uh abawlkhelh lianpen uh ahi.

Mi lian ana thahte uh:
1) 1991 - Rajiv Gandhi (India’ PM)
2) 1993 - Ranasinghe Premadasa ( SL Prez)
3) 1999 - Neelan Thiruchelvam (SL Tamil MP)
4) 2000 - C.V. Goonaratne (Industry Minister)
5) 2005-Lakshman Kadirgamar (Foreign Min)
6) 2008-T.Maheswaran (UNP- Opposition MP)
7) ’’ - D. M. Dassanayake (SL Minister)
8) ’’ - Jeyaraj Fernandopulle (Highway Min.)

LTTE-te Gamtat Valna:
Mipi kipunkhawmna, Mosque, bank leh mun tamtak ah bomb pawksak ua, mi nautang aza asim ana that uhi. Black Tigers(Suicide Squad)-te’n 1980 leh 2000 kikal in suicide attack 168 vei bawl ua mi aza asim athat uhi. Sinhala leh Muslim-te thagum in anot pawt uhi. India, Kenya leh UK simin gam tuamtuam ah Credit Card zangin mi sum ana guksak uhi. Khamtheih a summet bawl a ngoh in om uhi. Naupang sepaih a thagum a alaklut ziakun gam tamtakin mohpaih hi.

2. Prabakaran’ Bawlkhelhna:
A) Prabakaran in aneulai a ana kithuapihte chihlouh ngal midang kuamah agingta kei hi. Ama ngaihdan chauh a ana pai ziaka abawlkhelh pipen 2005 election ahi. Mahinda Rajapaksa in President achin ngeingei leh LTTE sukbei di chi’n kamchiam ana bawl hi. Anuaiate’n lemna omna dinga panlatu Ranil Wickremesinghe support puang dia ana nget uh ngaihsaklouin LTTE-te luahna gam tengah election boycott ana puang hi. Tamil-te’n vote akhiat theihlouh ziak un Rajapaksa in vote tawmnou khat in gualzohna angah hi. Rajapaksa in LTTE-te sukbeina ding nasep apan touta a, sepaih tamtak alakbeh hi. Kum 2008 sung maimai in sepaih 40,000 tak alakbeh uhi.

B) Prabakaran in gamdangte toh kihoutuak theihna di panlakna ana bawl siam kei hi. Kum 2002 a Sri Lanka toh Cease Fire agreement akaih nungin gamdangte mitmei venglou in tualthahna leh dankalh a gamtatna tampi ah ana kigolh uhi. Hih in Tamil-te thuakgimna sukveng sawm gamdangte panpihna kiamsak hi. Kum 2005 a Sri Lanka Foreign Minister ana thah un gam tamtak gupna beisak hi. European Union (gam 17) leh Canada in ban puankhum ngal uhi. LTTE-te’n gam 15,000 sq km aluah uh mansuah a 3 sq km sunga khum bichilh a aomlai un zong gamdangte’n LTTE-te gupna thu ana gen kha kei uhi. Gamdangte lunghihmohpih pen minautang lakh val ahentangte uh ahizaw hi.

C) Prabakaran in ana gintat mahmah, alawi hoihtak LTTE’ political advisor (L) Anton Balasingham in LTTE in zalen gam asual pen tawpsan a Sri Lanka danbu sunga ki-ukna tuam tan a lungkim dia ana chialna pompih in Norway palai panna in 2002 Cease Fire Agreement suai ana kai hi. Sri Lanka in masanga ana pom utlouh LTTE pen Tamil mipite ai-oh dana apom ziakin LTTE-te’n amau kisuk lal na di’n azang uhi. Mun tamtakah tualthahna apaipih zom zel uhi. 2006 in Sri Lanka’ Army Chief Lt. General Sarath Fonseka suicide attack ana bawl ua adamkik zou hi. Hih ziakin cease fire sukbei in aom a galdouna akipankik hi. Prabakaran in gamdangte’n Sri Lanka sukdaih sawm nanteh chi’n ana lungmuang hi. Ama gintat banglou takin apaizaw ta hi.

3. Karuna Faction Pianna 2004:
LTTE Military Commander Colonel Karuna in suahlam Tamil-te atamzaw ahihhang ua rank lian lam a deihsakna kipelou chih ziaka akiphin in Prabakaran in ana zol sawmlou hi. Amah thautawi 5000 in anung thuap a LTTE toh hahtakin akikaptuak uhi. Karuna pawl Sri Lanka sepaihte khut ah akipekhia ua LTTE douna di’n TMVP kichi phutkhia uhi.Hih in LTTE-te hatna sukiam mahmah hi. Sri Lanka sepaihte’n beihpi asuah touh zel lai un LTTE-te’n a tawm ziak un ana nang zou kei uhi.

4. Mipi Gupna Mansuahna :
Atawpna ah, Prabakaran lohsapna liantak pen a mipite lungkimsaklouhna ahi. Ama’n a mi humbit sawmte na humbit lou in a na tawlmeek khazel hi. Sepaih a kivaihawm gamte thudik a apai keileh singnuaimi a kivaihawm gam apai hoih kei di chih mit a muhsa ahi. Ei lam banga dik in dik kei taleh a thu uh zuih mai di chih dandeuh ahi. Ama’ ngaihdan pompihlou Tamil political leader leh mohna bei mi nautang tamtak ana that hi. Sri Lanka Sepaihte khut a kipekhia LTTE mi 9100 val (numei=1,601) lakah a tamtak in Prabhakaran tunga alungkimlouh thu uh puang uhi. Amau un Tamil Gam sualtu hilou in Prabhakaran venbit sawm lel uh hi dan in gen uhi.

Sri Lanka sepaihte’n thumvei vingveng ana lohsap nung un Eelam War - IV 2006 in ahung pankik ua, Prabakaran May 18 ni a athah khit un gal zouta uh hi’n puang uhi. Tunung in amah khektu mi thak a hung piang diai ahihke’h gal chimtak in Tamilte’n thagum suahlouin lemna lampi azon sawm di uai chih mipi bildoh ahita hi. President Rajapaksa in Tamil-te dinmun Constitution 13th Amendment dungzui a etkai hi di‘n puang hi. Kum 25 val Sri Lanka buaina ah mi 80,000 val in sihloh uhi. Tuate lakah LTTE=27,639,Sri Lanka’ sepaih=21,066, Police=1000, India’ Sepaih=1500 pangkha hi.

=======================================


News analysis: for the thinkers ::: ::: National :::

A 15veina India Lok Sabha Kiteelpina:
Congress Dinkikna, BJP Ngiamkiatna leh Left-te Puksiatna

Leitung a democracy gam mi tamna pen India ah April 16 - May 13 sungin Parliament Innpi luah di kituhna huaisetak zoh in aomta hi. Vote nei mi 71.4 crore (USA mising zahnih val) lakah 42.8 crore (60%) in polling centre 8,28,804 ah EVM 1,368,430 zangin hut(phase) 5 in vote khia hi. Election ah mi 19 in Maoist-te khutlum ah ahinna uh ana tanloh uhi. Kum dang sangin sum toh vote lei daang deuh banga theih ahi. Election 2004 in voter 67.5 crore lakah mi 37 crore (57.65%) in hut 4 in vote ana khia ua, mi 48 in ahinna ana tanloh uhi. Party tuamtuamte dinmun anuaia bang ahi:

SEAT MUHDAN: (Total No. of Seats - 543)
A. UPA = 262(Congress-206, DMK-18, NCP-9, TC-19, JMM-2, NC-3, Others-5)
B. NDA=157(BJP-116, JD(U)-20, SS-11, SAD-4, AGP-1, RLD-5
C. Third Front=80(Left-22, BSP-21, JD(S)-3, AIADMK-9, TDP-6, TRS-2, BJD-14, Others-3)
D. Fourth Front=27(SP-23,RJD-4)
E. Party neute & Independent-17

May 20 a UPA in President kiangah MP 274 support na lai apelut a May 22 in Minister thak tengin kicimna abawl uhi. BSP, SP leh RJD in atuam chiat in support pia ua, akigawm in MP 322 pha hi. Tutung election pen mi tamtak in majority hihna la zou omloua, “Hung Parliament” hi di’n agingta uhi. TV leh Newspaper tuamtuam in Exit/Opinion Poll-te ah UPA in hatpen hihna ana la mahleh amau chauh a solkal dingsak zou di’n kuamahin gingta lou hi. BJP zong kimuang khop ten, Third leh Fourth Front-te nasan zong ana eu vengvang sam uhi. May 16 a result kipuankhiat in 2004 a gintatlouh a Congress ahat dandeuh in zong Congress gintat sangin ahatzaw kik hi. LK Advani kinepna athawn kik a, Congress vaihawmna peibuai zing Letf-te maikhup ua, Congress dem a ana ham thau liahliah Lalu Prasad mai ap vawt hi. Zalenna kum 61 sunga kum 48 vaihawmna ana tu Congress mah mipi muantak pen asuak hi. Ahihtakleh bangziak mawngmawng a Congress in gual tungtuanna ngah ahia? BJP bangziaka ngiamkiat a, Left-te bang pentak in pukse sak ahia? Chihte KV News simtute theih dingin i sut suk zual ding uhi.

CONGRESS HATNA THUGUK
Kum 2004 a BJP “Shining India”(India Vangtang) campaign alohsap nung in, Congress in tutung Slumdog Millionaire film a lapi “Jai Ho” (Gualzohna Omta Hen) chih slogan nasa deuh in ahung tangkoupih uhi. March 24 a party Manifesto ahon hun un “Aam Admi Ke Badthe Kadam, Har Kadam Par Bharat Buland” (Mi nautang malam nawt in apai zela, akal suan sialin India akhangtou zel hi.) chih slogan atangkoupih uhi. Kum 5 paisa a Congress-te nasepkhiat teng laka a thupi deuh ataklatte uh: NREGA (mizawngte adia summuhna), Farm Loan Waiver(loukhoumite leiba ditna), JNURM(tuinek lakna), Right to Information(mipi’n solkal nasep diklou kalhtheihna) banah 6th Pay Commission(solkal nasem Babu-te adia manaa) chihte ahi. Minautang theihsiam louh Nuclear Deal leh gamsung venbitna lam uang gen lou in, annek-tuidawn, inn-le-lou, silh-le-te’n banah sepna lam ahah gen zaw uhi. Gamsung pumpi atheihphak khangthak Sachin Pilot, Naveen Jindal
Priya Dutt, Rahul Gandhi, Scindiya, Milind Deora etc. ziakin mipite muanna kibehlap hi. Tualeh Congres leh BJP toh kizomlou a Third leh Fourth Front phuhkhiata ahung om in India mi tamtakin party neuneute sanga Congress mah hat di deihzaw uhi.

Rahul Gandhi Panlakna: Election 2004 a Congress-te hatna Sonia ziak ahihbangin tukum election a Congress hatna Rahul ziak hi deuh hi. Amah tutung Congress adia Star Campaigner ahi. Tuibuang a Peace Ground simin mun tuamtuam 87,000 km a sau phakual hi. Kum 2004 a mun 15 chauh a thu ana gen himahleh tutung ni 35 sungin constituency 230 huamsung mun 122 ah thugenna anei a, apa Rajiv muhkholhna sepkhiat theihna dinga mipite’n hun lemchang pe di’n ngetna bawl hi. Sonia in mun 68 ah campaign bawl a Manmohan Singh in mun 20 ah bawl bep lel hi. India a mi 60% kum 35 nuailam ahihziakin khangthakte politics a tamsem lut a gamsung siam hoih di’n chialna thupitak bawl hi. UP seat 80 lakah Congress in 21 amu hi. Hih pen 2004 a toh etteh a seat 12 khat khang chihna ahi.

Pi Sonia Vaihawm Siamna: Rajiv Gandhi 1991 a sih nungin Congress in party makai muanhuai ana kitasam den hi. Congress in 1996 election a guallelhna ana tuak ziakin party sunga ginom tamtak akiphin zengzung uhi. Tuachi’n 1997 in Pi Sonia party sungah akileklut a, 1998 apat in lamkai hihna za aluah hi. Congress Party zun theih dandana ahung zun touhleh ahung khangtou huaihuai hi. Election 1999 in Bellary (Karnataka) leh Amethi (UP) ah ching tuaktuak hi. Kum 2004 a Rai Bareli(UP) a techinga aom banah a party a gualzohpih hi. Prime Minister hi thei ding dinmun a aomlai in Dr. Manmohan Singh ahung guan in mite ngaihsangna akibehlap mahmah hi. Kum 5 sunga UPA nasep khiat tamtak ama panlakna ziak ahi.

Pu Manmohan Singh Sephoihna: Lok Sabha a telching hi kha lou, Rajya Sabha MP ana hi, Dr Singh 1991 a India sum dinmun puksiat di ana hun khetu ahihziakin ana minthang mahmah hi. PM apan tungin energy (meivak) leh education (laisimna) lam ka puahthak ut chih ana gen hi. Indo-US Nuclear Deal a nung tawnlou a amasawn pen in mipite pahtatna sangsak mahmah hi. Mabanah university tampi honkhiat di chih panlakna apaitou zel hi. Manipur in zong khattei kitang sam dingin thu om hi. Mumbai Attack in Pakistan tungah ngohna khauhtak bawl a, amasapen di’n helpawlte’n agam uh pansan uh chih Pakistan in puangkhia khong khong hi. Hih pen India khangthua chiamteh tham ahi.(aban pek 8-na en in)

BJP NGIAMKIATNA ZIAK
Kum 2004 a angiamkiatna uh mizawngte nelhsiah ziak leh sahkhua zalenna susia chih ziak hi deuh hi. Tutung in zong akilamdang seng kei hi. BJP-te 1999 gualzohna ana pia Hindutva ideology ahi. Muslim leh Christian-te adi’n belh taklou suak hi. Ayodhya a Babri Masjid mun a Hindu Temple lam di chih ana tangtun zohlouh ziak un Hindu tamtakte’n kingakna taak sa nawnlou uhi. Hindu sahkhua kulmut taka apaipih pen uh khangthak tamtak in pom theilou hi.. Tualeh amau kamchiam, gamsung bitna leh gam pulam a sum kinawnkhiate lakkik di chihte mizawngte’n theisiamlou hi. Hihte banah lamkai kisuk ana neihlouh ziak uh zong ahi. Congress-te “Jai Ho” slogan lehthukna di’n “Kushal Neta, Nirnayak Sarkaar”(Lamkai muanhuai, thupukna bawlsiam solkal) chih ahung tangkouhpih uhi. April 3, a Manifesto apuankhiatna ua, Solkal hoih, Khantouhna leh Venbitna lama Congress lohsapna teng ataklang uhi. Hihte’n mipi a thuzoh zou kei hi.

LK Advani Huhamna: BJP in LK Advani Prime Ministerial candidate in puang ua, SMS leh website tungtawnin advertise apawngbawl mawk uhi. Campaign hah bawl pen a chiamteh ahi. Mun 130 tak a mipi kikhopna a thu ava gen hangin mipite bil ah athawl zou kei hi. Manmohan Singh amahtanga thupukna bawl ngamlou Sonia Gandhi khutnuaia om chi’n tang demin adem hi. TV a debate di nasan in achou nalai hi. Hih pen mimal vai a kichapousakna ahihziakin mi tamtakin ngaihhak sa hi. BJP sungah lamkai kituhna ahung om a party lamkai khenkhat in PM candidate di’n Gujarat CM Narendra Modi bang a genkha mawk uhi. Hih in mite muhna a muanlahna kibehlap sak va hiai hi.

Atal Bihari Vajpayee Omlouhna: Election 1999 a BJP ana gualzohpih thugen leh diplomacy siam Atal Bihari omlouh nungin BJP ngiamkiat mahmah hi. Mi khenkhat in, “Party diklou a mi dik omkha pa”(The right man in the wrong party) ana chi uhi. Hindutva ideology a kulmutlou deuh a paipihthei amah ahi. Amah omlou a BJP pen kengbaisa a vak abang hi. PM ahih hunsungin India khangthu a mang nawnlou di Pokhran-II nuclear test ana bawl hi. Kum 85 a upa, politics a pension Pu Vajpayee dang khat BJP in poimoh lai ahi.

Varun Gandhi Huatna Kammal: Amah Rajiv Gandhi u Sanjay leh Maneka Gandhi tapa ahi. BJP sahkhua zalenna susia chia mitamtak in apom theihlouh laiin ama’n Pilibhit(UP) constituency a campaign abawlna ah Muslim-te huatna thu tangkoupih hi. Hih ziakin Supreme court in case filed a jail tunloh hi. Hichibang thubuai om nung in zong BJP in amah candidate hihna pana paikhelou in agum den uhi. Telching in om a, ahi’n thugen in mun tamtak, adiakin UP leh MP a Muslim-te lungsim suheh mahmah a, a party ngiamkiatna tun hi. Congress in Sikh-te heh sukdaihna dia Sajjan Kumar leh Jagdish Tytler ticket piak di atawpkik un gen aneihlam BJP in ahun takin ana theilou uhi.

Narendra Modi Thubuai: Kum 2002 a BJP vaihawmlai a Gujarat tualgal a Muslim tamtak thah aomte tutan athubuai genfel hi nailou. Muslim-te adi’n hih tualgal mulkimhuai lungsim a manghilh theih mai hilou hi. Election kuan in Supreme Court in Special Investigation Team kiangah CM Narendra Modi tunga ngohna om pen suichian di’n thupiak abawl hi. Tualgal tunlai a minautang tamtak thah a aomlai in Modi in asukdaihna di’n bangmah panla lou chia ngoh in aom hi. Hih in gamsung a mi tamtak theih in Muslim-te thuakna athaksak kik hi.

LEFT-TE PUKSIATNA ZIAK
Left(CPI, CPI-M, Forward Bloc etc.)-te’n hun sawtpi West Bengal leh Kerala ah vaihawmna ana tutou charchar uhi. Kum 2004 in seat 61 ana ngah ua, tutung in seat 24 chauh amu zou bep uhi. UPA solkal apulama gupna abawl lai un mipite’n solkal nasepna lamzangsak ding in kinepna ana nei uhi. Ahi’n amau un Indo-US Nuclear Deal pen America in India a khazap nuaia akoih sawmna ziaka abawl chih ziakin hahtakin ana doudal ua UPA a support na ua pan akizukkhia uhi. Mi tamtakin India energy(meivak) taksap awnghukna di doudal chih ziakin pom theilou uhi. Tua banah UPA government nasep tamtak a soisel den pen un mipi lametna aselam ah a kaizaw hi.

West Bengal a Tata Company in Nano Car abawlna di bana gamdang MNC-te munpi di Singur leh Nandigram a mun aleisak ziak un loukhou leh mizawng tamtak in inn-le-lou tanloh uhi. Pi Mamata Banerjee in hih pen adoudal zoh ziakin 2004 a MP 1 chauh neizou Trinamool Congress in MP 19 tak aneiloh a Left-te’n 2004 a seat 35 amuhna uah tutungin 15 chauh amu uhi. Tuabanah Left ideology paipih dia lamet vawtlouh BSP, JD(S), TDP leh AIADMK toh ahung kizop un pen mipi mit donna liantak khat ahi. A lamkai uh Prakash Karat leh Jyoti Basu kikal ah zong kitheihsiamlouhna aom hi. Kerala ah zong CM Achutanandan makaih faction leh party State Secretary Pinarayi Vijayan kikal ah kituaklouhna huaisetak om hi. Apankhawm siamlouh ziak un seat 20 om lakah Congress+ in 13 ngah in CPI-M in seat 4 chauh angah hi.

Election 2009 a gualzohna ngah UPA in kum 5 sung detdou taka vai ahawmzoh ding uh lamet ahuai hi. Tu dinmun et in “Vote of no Confidence” chihte bang chu lauhuai pha nawnlou ding hi. Lehlamah democracy gam a vaihawmna diktaka apaitheihna dinga poimoh opposition lamte zong muanhuai mahmah uhi. Tutung Left party-te zong opposition lamah tou ding uhi. Hih in opposition-te dinmun hoihsak tuam mahmah hi. Alang nihnih ua muanhuai tuaktuak uh chihna ahi. Ahi’n kisel hat ziak chauh a nasep hat zong ahi tuan sam kei hi. India in i poimoh pen asepkhiat lam ahita hi. Kum 5 sunga Common Minimum Programme tungtawna mipite kianga a kamchiam tangtunlou uh chia mi tamtakin amohsak Congress mah in vaihawmna a tu kikta hi. Party dangte sanga adan omzaw chihna himai ding ahi. Demna bulompi toh telchinga om UPA in mipi lametna bang atangtun zou na di uai, chih kum 5 sunga i etkhiat di hita mailou ding maw?

=======================================




“Easter Sunday Nung et kik na”
(Jesu thoh kik na. Mark 16: 6-7)
- Pastor T. Lalpu

Introduction:
Jesu thoh kikna, Easter Sunday chiang in i gen zel a, Mathai, Mark, Luke te pansan in a gen theih chiat a tuni in Mark pansan lei i chi uh ahi. Bangziak in Rome-te theihsiam/pomtheih ding in deuh ding in gen hi. Tu chiang eimite zong aki khangtou sakte, aki bawlthei sak vive ahih laitak uh ahi a, ang domsang i biak Pasian in thupi na tang hen la...

Tua leh theih konkon chiat ding a hoih ahihmanin (Gospel tang thuphate) te’n bang chi deuh kua te a ding in leh a theih siam theih ding uh gelh uh ahia chih en suk zual talei.
1) Mathai in Judah/Hebrew-te theihsiam/pom theih deuh ding in leh Jesu khangthu leh a kumpi/leeng hihna ahah gen deuh hi.
2) Mark in Rome mite a ding deuh in sila(servant) bang vawt in Jesu aki ngiamkhiat in gen hi.
3) Luke in Greek mite theih siam theih ding in leh mihing bang in a taklang hi.
4) John in ngim tuam nei lou in kua nam zousiah a ding leh a “Pasian hihna” or Pasiante Pasian bangkim ama bawl ahihna hangsan takin agen hi. Jesu thohkikna toh kisai ah gendan chi tuamtuam a om thei a, kumsial in i gen mangmoh ua, zong i phat tuampih uhi. Tuni in zong bang ang zilkhe sak thei i chi nuam ua, zilkhiat theih lampang en suk ta leuleu ni.

Khatna ah: Mark 16:6 ah, Vansawlsiang or Khagausiengthou or Vanmi in “Lungmang/Khamang kei un” Mary Magdalene khua ami leh Mary dang khat kiang ah achih uh imu hi. “Lungmang” i chih chiang in dahna, Lauthawngna, etc. etc. a huam hi. Hih tang a i zilkhiat ding uh Jesu nung I zuih na kisik vot lou a om a, adah te sum akisate leh Pasian in ang gualzawl lou chi a lungmang pai pailou a, dual lou a pang chinten ding i hih na, sihna tadong a thuak siam ding,(ei ita i nau in ang ompih nuam louhtan chianga) i hihdan i ziltheih kisam hi.

Nihna ah: Mark 16:7 “Va hilh un” thupiak (command) ahi. Tunin zong ei gingta zousiah sawl(sent) i hihna i Bible tung pansan in Pasian hung sawl hi. I lawm i gual, i u leh nau, i nu i pa, namdang leh gamdanga sawl a om i hi hi. Rome-te 10:00 ah, a sawl om kei leh kua va kuan in va gen ding. I galte (enemy) kiang tan donga sawl i hi uh hi. Eilawi Pasian sawlna a kuan malak a kithangsiat tualeh angmasialna suaksuak aw kei ka hih theih phot leh ngen tang, St. Jonah apa thatte kiangah sawl in om hi. “I va hilhna” pan theih chiat a i panna ahite, i va hilh na, sawla i omna i taksuahna ahi hi. Pasian nasep a theihnop ding in gen teh zual lei, Football(futbol) pek toh kibang i hi. Kipek tuah tuah in atawp na ah goal
=======================================


Nakguh Mang Mute Namdetin Om

Apaisa March 28 ni in Ex-Delhi KV Tg. Hangminlian leh Lia Lamneihoih in Khuangmun TBC ah Pastor Kamsuanhang siampi khutah pumkhat suakna ana nei uhi. Tualeh apaisa May 11 ni’n Tg. Paulianhang @ hangP leh Lia Chongpi zong Methodist Church, RK Puram, Delhi ah Pastor G.K. Samte khutah damsung adi’n “Ka Pom” chi uhi. hangP leh chongP pen Delhi KV-te lakah Dan Siangthou a kiteng masa pen asuak uhi. Lai lamah MA tuak ahi uhi. Khaile, KV-te kuakua in thu chiamna nei ding i om uai le? Nupa kop thak liklekte tungah ta’ngtawn ki-itna leh nupa lohching tak ahih di uh KV news in deihsakna khak hi.

=======================================

DU Undergraduate Registration
Delhi University nuaia course tuamtuam zilna di form kihawm panta a Registration June 1-15, 10AM-2PM kikal sungin bawl theih ding hi.

First list: June 25,
Payment of fees: June 26-19
2nd list: June 30
Payment of fees: July 1-3
Third list: July 4
Payment of fees: July 6-8
Fourth list(if any): July 9
Payment of fees: July 10-13

Admission na dia lai poimohte:
1) Class X Certificate
2) Class X Mark Sheet
3) Class XII Provisional/Original certificate
4) Class XII Marksheet
5) Character certificate
6) Tribe Certificate
7) Transfer Certificate
8) Passport size photo – 6 (self attested)

Kua tobang admission bawl na dia panpih ngaite’n 9873987335 contact theih ding ahi. TCD Chairman-pu noute hung kithuahpih di’n mansa diam in omta hi.

=======================================

KV Numeite Zong Maimai Nawnlou

Khal Vontawi numei lamte zong laisim lamah a kaisang mahmahta uhi. Pawl 10 lah 12 a sangtaka zou hunkhop om hi. Asangpen a zou theihphakte:

Class X: Ms. Donglemkim D/o Kammuanpau of Geltam in St.Paul apan CBSE nuaiah 76% in zou.

Class XII(Sc):
Ms. Ngaideiching D/o Pa Chinsuanthang of Khazang in JNV,Tuinom panin CBSE nuaiah 74.4% in zou hi. Cogratulations!!!

=======================================

Sinlaite’ Kipakpihna Thupuan

Tukum board/council tuamtuam pan a Pawl 10 leh 12 a lohchinlna ngah tengteng kipakpih thu k’ung puang hi. I gam leh i nam zun ding ei sinlaite i hihdan phawk thak in pilna sangzaw sem kuhkal takin Pasian thei kawm in hung zil tou zel un. Siamzilna lou in i namsungah khantouhna aom thei kei ding chih phawk chiat ni.

A lohding nailoute’n zong lungkelou in pan la thak lai un, hinkhua a lohchinna leh lohsapna om tua ahi.
- Noute’ adia sem

Tg. Zamin K.Thangkhal
Secretary TSP/GHQ
Lamka, Manipur

=======================================

Bangdia Recognised hilou ahiam?

Pu Rahul Gandhi Lamka ava hoh in TPO leh TTC lamkaite toh va kimuh in, bangdia Thangkhal namte recognised hilou ahiam chi’n apuaknat thu gen kom in, Delhi a mi nanei uai chi in dong hi. Tua in ih lamkaiten nei mah ung chi uhi. Tuachi’n Pu Rahul Delhi hung tung in a kimupih dia ka kuan leh khaltal in hung phong a ka khanglou dok ta hi. Manglam nasan ah.... – 9953587118


=======================================


Book Review : History of the Thangkhal People's Organisation,
Culture/Customs and TPO Constitution.
Published by TPO, 2008, pp. 73 Rs. ?
By:- hangP

Hih laibu neunou ka na simsuak a, a meel et banglou in asung ah thu manpha tampi muh theih in om hi. Hih laibu apat i khangthu, ipu-ipate tenna, Thangkhal pasalpha galhangte theihkhaklouh tampi theih khiat in om a, ipu-ipate lemna deihmi, thudik a kuamah laulou mihangsan ana hihdante uh muhkhiat theih hi. Zi leh ta a ana kizondan uleh innsung ana khosak dante uh zong muhtheih hi. Tualeh i theih nawnlouh leh i zuih ut nawnlouh i tawndan manpha tampi zong muh ding om hi. Laibu pen aneu hang in 3-in-1 chih ding ahihman in manpha mahmah hi.

Laibu kisut kum leh amuh theihna ding mun kigelh khalou hi. TPO lamkaite term sung kigelhdan et in kum 2008 a kibawl hiding a gintat ahi. A muh theihna mun hiam publisher’s address bek hiam tuangsak lehang mailam a adeihte a ding in phatuam ding hi. Nang leh ke’n TPO lamkaite leh Office mun i theih hang in atheilou mite adingin deih nanle uh amuhtheihna mun ding buaihuai sim hi.Literature kichian i neih louh ziak uh adiai laiteng zakdan leh spelling lam kivat mahmah hi.Tualeh History section lam ah i lakna source-te reference pe thei chetchet lehang deih huai hi. Reference omlou a upate apate apat zaksawn ahihtak leh zong i zakna mipa/minu min, kum lleh khua leh i zakni chihte oral history chi’n reference pethei lehang mailam a kuahiam i nam toh kisai a research lunglutte adingin manpha ding a, i laibu zong piching sem ding hi.

Culture/Customs section ah Innsung Dongtate (laimai 20) akigualsuk a, hinanleh azon/aguan dingdan kihilhchian lou ahihman in khangthakte’n hihte bangchi guan ding chih kitheihbeh tuamlou a, kuate guantheih, ut ut guantheih maw chih pen kei bang in zong atheilou hipai ing. TSP Souvenir ah zong hih toh kisai article khat a om a, tua pen ah zong a zon/guan ding dan kigen tuan lou hi.

TPO constitution lam ah Preamble muh ding omlou a, neilou i hih uleh neih dingin poimoh hi. Constitution ahihngal leh khoi mun hiam a TPO kiphuh kum zong tuang thei leh deih huai hi.

Khatvei thu a bangmah bukim theilou mah ahihman in adikzaw leh kimzaw 2nd Edition akinthei lam a bawl ding poimoh hi. Kuapeuh Thangkhal ka hi kichite’n hih laibu a lim leh meel a enlou a, i khangthu itawndan leh i daanbupi ahihna toh enzaw a, sim leh zui chiat a kemtup dingin kuapeuh i kichial in i kideihsak uhi.

(TPO Culture and Customs bu atamzawte Rev. S. Khaisuanmang kaihkhawm ahi. Akaikhawmtu leh a Publish-tu TPO-te panlakna tungah kipakpihthu phuang uhi. Bukimzaw sem bawlna di leh i tawndante zuihna di’n akisaipihte’n pan la le uh adeih huai mahmah hi. -Editors)

=======================================

India’ Lubawkte Sum Neihzah

Praful Patel (Civil Aviation Min.) - Rs. 39 Crore
Chidambaram (Home Min. ) - Rs. 17.85 Crore
Sashi Tharoor - Rs 15 Crore
Sharad Pawar - Rs. 8.7 Crore
Manmohan Singh (PM) - Rs. 3.96 Crore
Pranab Mukherjee (Fin./Min.) - Rs. 2.69 Crore
Rahul Gandhi - Rs. 2.25 Crore
Sonia Gandhi (UPA Ch/person) - Rs. 1.38 Crore
LK Advani (Opp.Leader) - Rs. 1.30 Crore
AK Antony (Defence) - Rs. 16.64 Lakh
Union Council of Ministers 79 lakah mi 47 crorepatii kai uhi. Mipi sum bangzah akem kha di uai maw?
=======================================

The Seven Wonders of India

1) Shravanabelagola or Gomateshwara - Shravanabelagola Hassan, Karnataka State
2) Harmandir Sahib (Golden temple) - Amritsar, Punjab
3) Taj Mahal - Agra, Uttar Pradesh
4) Hampi - Karnataka,
5) Konarak Village - Orissa,
6) Nalanda University - Patna in Bihar
7) Khajuraho Village - Madhya Pradesh

=======================================

Khalpiton 2009 Husa Ging Panta

Tukum Khalpiton ningkum a pen sanga nuamzaw a man di chih mi tamtak houlimna ahi. Ahihtheihleh a hall zong a fuh deuh khat et di changkang deuh a man di chih ahi. Lia L. Merry in Hall booking man teng tuak dup ta! Pasallamte’n zong pan theihna tan a pang di’n kha pet zen in kisal pan ta uhi. KV mi kiphal mi 10 bek kipoimoh hi.

=======================================

KV News in Masawn Zel

Khal Vontawite lenna gam vehkualtu KV News in i pankhawmna ziak un masawn zel. Editor-te’n gim-le-tawl khawksa loua akibuaipih dan theisiamte apan pahtatna leh deihsakna liantak kimu hi. Midang adi’n bangmah hi kei lezong ei a di’n i ham i pau zunna ahihziakin a gou manphatak asuak hi. Mi kiphal i kibehlap zel a, hih in editor-te tha pe mahmah hi. Kha kik sponsor di zong lungmuang takin ki omta hi. I news uh suahzom ahih zelna dingin mi kipezou kipoimoh tou zel lai ding ahi chih simtute’n manghilh kei ni. Nang na mun ah ke’n ka mun ah, i gam-le-nam ding in awle.

=======================================


SMS Tongkup :::LETTER to Editor :::
Bng i genta diai mo? Mi alung lutna a pai cu! Ka ngaihdan 1 ahihleh ei Delhi KV te’n zong a mainstream stable tak a i tawlzang thei nangin, ni danglai a te banga 1vei putuan i mut uh ngai hi. Na ci ei? Neng 1 ung gen sau deuh taleng. Tulai i dinmun uh ka et cianga, i society uhi eima desire fulfil or popular - nang in i ngaihsun ua ahihke’h kitop or active part lalou cih vel hita’ngpi in. So what else we cud do except PUTUAN MUTMIT? B’cos I’ve a big doubt that KV’s arena may bcom some1’s battlefield sooner or later, if things goes as it is.
- 9711419517

=======================================

**Ngaihdan Kupbehlapna:
KILAWM LEH KILAWMLOU
KV issue lui ah hih thupi a ngaihdan k’ung kup pen, dokna poimoh mahmah khat a hung lut kik ziak in kikumsuk kik lehang i chi hi.

Dokna: KV a ngaihdan n’ung kup pen adik mahmah a, but(hilezong) nupa khat in bangziak hiam in ta neilou, akitenna ulah kum 10 valta, sanggamnu/pa chih d upa seng tale uh bang i chih d? - From: 9899201791

Dawnna: Nang ngaihdan in hih chih ding in hoihsa ing chih zong hung gentel thei lechin i kikupna piching in masawn sem ding in gingta ing.Kei ngaihdan in, i gensa mah bang in NU/PA pen taneisate a zak ding chih ahihman in kiteng in taneilou in kum bangzah om nanle uh ataksa kum uh kum 60 aphak masiah Unaunu/Unaupa or Sanggamnu/Sanggampa mah chih hoihsa ing. Hih i chih hang in kuamah i sialphouna om in zong kamu tuam kei hi. Kum 60 kachih ziak pen solkar dan in zong kum 60 tunglamte Senior Citizen ahita uhi. Kum 60 ahih uapat in PI/PU chih zak hileh maw.Hih chizaw lei kilawmzaw chih nei i om leh kikuptouh theih zel ahi. Kei mimal ngaihdan maimai ahi a, kuamah kiang ah zak teitei ding chih phut thei kei, hoih i sak ua i zuih chiat uleh OK fine, Thank U.
- By Unaupa hangP

=======================================

Houlimna Zakguk
Karaiba: Itna itna i chihchih zong thupi kei maw, zi i deih pen toh kiten di in ta neih louh ziak peuh a kikhen di chih mawngmawng.
Kappu: Gah suanglou singkung phuk in a om di chih gelh ahi.
Karaiba: Ahi’nlah ta neilou a kiteng den zong om thei veve zel e...
Kappu: Itna i neih nakleh ta neihlouh nunga zong kikhen tul theih veve ahi. Itna i neih keileh zan khat kiten nunga zong kikhen theih, ta sawm neih nunga zong kikhen theih lai hi zel hi ve aw.
=======================================

KHALVONTAWIINFO SMS
Thangkhal hama SMS News na deihleh JOIN KHALVONTAWINFO chi’n 567678 ah khak inla na deih nawn kei leh LEAVE KHALVONTAWIINFO chi’n 567678 mah ah khak in. Thu suah di kin a omleh 09873494640/09999397620 a khak di ahi. Network hoihlouh ziak leh server down ziakin amu kimlou pawl om zel thei zelzel ahi lamdang sa kei in aw.

=======================================


KV Poetry: “ ISLAND ”
- Mr. Ajay Thangkhal, Gurgaon
Alone, I sat on the sea shore
Waiting the warm breeze to blow,
Cry, my heart was!
Comrades had gone far away
Why wandered, am I?
Alone in this empty island,
In the sky above;
Let shine for the dark world,
O, hide me!
For our fate doesn’t meet here.

= = = = = = = =


“ LOVE IS LIKE A MUSIC ”
- Mr. L.J., Munirka
Dear your love is like music in my heart,
You are so sweet and awesome
Every moment you are in my heart
You flow silently in my heart
Your voice touch my heart
That makes me so divine
Your sweet melodies make my life pious.
Every node fills my heart with bliss
Every rhythm gave me
The meaning of life
Your love is universal truth.
That will always remains in my heart
Without you I may not able
To live in this world
Because my love for you is external love
Without you my life is colourless
It’s you who make my life colourful
Dear please don’t walk away from me.

=======================================


KHALVONTAWIINFO
Topper Awards 2009 Sang dite

KV News issue nunung pen a i na suahsa bangin India pumpi a Khal Vontawite laka Class-X leh XII percentage sang mu penpente Rs. 500 leh silpiak piak di chih ana kichiamsa banga sukpiching kisawm hi. KVInfo in India pumpia a sang penpen a atheihte anuaiate ahi uhi.

Class X
Mr.Jangkholam S/o Khupngaihching, M.Tanglian in St. Pauls School, Lamka panin CBSE Board nuai ah 80.16% in zou hi.

Class XII
Mr. Albert Liansuanmung S/o Rev. Thanghaulian, Nongpoh(Meghalaya) in Santhosha Vidhyalaya School panin Tamil Nadu Board nuaiah 75.08% in zou hi. Mun tuamtuam a akikan bana KVInfo a akisuah nunga theih phak teng laka sangpen amau gel ahi uhi. TSP HQ in lohchingte kipakpihna abawl ni ni a piakkhiat ahi ding hi. Theihkhelh khak a omleh amau tungah ngaihdam kingen a, prize sangtu di khek lamdang hi nawn lou ding hi. Highly Congrats!

=======================================

Development Officer Sepna Mu

Khal vontawite laka Tata Instutute of Social Sciences, Mumbai a Master of Social Work (MSW) zou masa pen Tg. Dany Khuplianlal in Bhopal (MP) pansan Hindustan Latex Family Planning Promotion Trust (HLFPPT) ah Development Officer sepna mu hi. S. Belbing khua a khanglian a hi. June 1 apat Noida a Orientation Program nei di’n Delhi ah omta hi. KV news in houlimpihna neih sawm hi. Azilna, asepna di banah tulaia kigen thang vengvung KV Matrimonial toh kisai a angaihdan thuktak in kidong dep ut hi. Amah i kipakpih mahmah ua, mabana i nam adia sutpikhuam khat hung hih ding i kineppih uhi. KV News sponsor di kibehlap kik chihna hita zel nuam e..

=======================================

Gamdang Pawt
I nung lam deuh in Mahipalpur a om Lia Kikim d/o Pa Zamsuan of Tuibuang, Malaysia zuanin ana pawt hiau hi. KV News in kipakpih. Tutan KV Look West Group lamte sangin Look East Group lamte lohching tou zaw uh bang lai. Nang khoilam na teel a?
Tualeh pasal lamte sangin ladies department lamte ma chal zaw uh bang hi.

=======================================

TYO Lamkai Thakte 2009-2014
President : Upa Hangkhankhup
Vice-President : Tg. Ginsuanlal
General Secretary : Lia Niangdeihnuam
Joint Secretary : Tg Lianzalal
Finance-cum-Treasurer : Pa Dalginsuan
Secretary Social and Culture
-cum-Games & Sports : Tg. Khuplamkap
Information Secretary : Tg. Ginsuanhang

Amaute’n gin omtaka a term uh a puak galkai ding uh KV News in deihsakna sang pen khak hi.

=======================================


Editorial.... THANGKHAL BIBLE

Bible (NT) kinei baih ta ding chih aw ging. Nov-Dec’09 chiah melmuh theih ta ding hia! Bu 2000 kibawl sawm, ei sungah bangzah i khawng zou di uai? Mi kam in bangchi’n Zion La ka sa sa ding uai, chih ngaihsutna lian mah2 mai. I Bible ding uh ki-ngaklahta hi. Innsuan ah a tawm thei penin bu khat tei a lut ngai ding hi. Tua ahihke’h ahawmna ding om tuan lou hi. A mimal a neih chiat di a hoihzaw sem lai hi. Pasian thu-le-la ah i khantouhna khat a hung hi ding chih lamet huai kasa. Taksa leh khalam ah masawnna tuntu ahih ding zong lamet huai tham hi. Pasian thu pen chitak taka zuih mite din hamphatna kiphualgu tampi om hi. I Bible sungah tuate ana om ding a, a sim tamtam leh a lunglut tattakte din vangbuakna leh khansauna thuguk angah lai ding uhi. Amin a Bible deih maimai maw, lungsim maw? Pasian thu a dangtakna neite din a lungdam huai diak ding hi. Bible i deihna uh lah sawtta khop mai e.

I unaute: (A)NEW TESTAMENT NEIH KUM: Lushai/Mizo-1916, Lakher/Mara-1928, Tedim/Chin-1933, Haka/Chin-1940, Thadou/Kuki-1942, Hmar - 1946, Paite-1951, Falam/Chin-1952, Gangte-1959, Simte-1975. (B)HOLY BIBLE NEIH KUM: Lushai/Mizo-1959, Hmar-1968, Paite-1971, Thadou/Kuki-1971, Tedim/Chin-1977, Haka/Chin-1978, Vaiphei - 1979, Zou-1983, Gangte-1991, Simte-1992, Falam/Chin-1993.

Thangkhal mite’n tribe recognise ngen a khitui-natptui luangzen a thum2 laiun, Pasian in a thupha samsa kammal omna ‘Bible’ piak masak sawmta! A om ngailou khat om ding ahih mawk chiang, mi’n lamdang ahung sakpih uh. ‘Bangchi bang ahia Thangkhal ham?’‘Bang ahia Thangkhal?’ chih dokna tampi ana kidong hi. Thangkhal ham pen a genchian hak mahmah khat ahi. Thangkhal Bible ah Tapidaw (=Chrsitian), Khovan(=Bowl) leh Tul Khat (=One Thousand) te kizangta ding hi kichi pen khek kik hita hi. Thangkhal ham dik vawt a ngaih ahi a, ahi’n ‘Tukel’ kichi kammal pen muh khak hilou ding a, ‘Belam’ mah zak hi kawi ding hi. Khenkhatin, ‘Tu’ pen ‘Belam’ chihna ahi, ‘Tukel’ i chih chiang diklah deuh, aziak ‘Belam’ leh ‘Kel’ kigen kop kha hi chia nial pawl ki om hi. Hi mi kikal ah ngaihdan tampi a om thei hi. Tulai in ‘Tul khat’ chih di pen ‘Sang khat’ chih awlsam leh a kizang tangpi pen ahi. Tuaziakin a common deuhdeuhte zak hoih zaw hi. I Bible uh pen sim kal bek ngaklah huai hita. Mi’n Thangkhal ham a chi’k chiang un, “Ung pai sin aw, Ung vaw di ka ve!” chih azang tangpi uhi. ‘Ung’ kichi kammal ana kizang mun mahmah khat ahi chih a chiang mahmah. Bangdia ‘Hung pai sin aw, Hung vaw di ka ve!” chilou uh adiai le? Aziak ‘Ung’ pen Thangkhalte bek in ana zang hi ding hi. I ham uh pen a genhak pikhat ahi, ham-le-pau thu ah sinsakna ana tawm ziak ahi diai maw? Akhoi abanghitaleh, i Bible Literature uh etton pen ung hita ding hi. Pitek, putek leh naupangte adia ‘A AW B CH’ zilna hoih pen ahi ding hi. I Bible un siltampi piangsak ding chih zong lamet a huai. Bible tungtawn in ham-le-pau ah masawnna lian tak atung ding hi. I nam kot hongtu ding Bible ahi. I Bible uh pen neih chiat teitei na’ng vai i sai uh ngaita e. I hihna uh thehdalhna zong ahi ziau hi. Namdang khenkhat in i Bible uh ahung ngaihven bawl ua, a kipak huai diak hi. Mi’n eite sangin sim ut zaw ding uhi. I Bible uh ‘Thangkhal a om hi’ chih namdettu hoih pen ahita ding a, techi poimoh pen ung suak ding hi. Bangchi’n lawm ding i hi ua? ‘Sial Sawm’ toh lambak pa’k dupdup zou lei hoih vangut ve maw, mataw!

=======================================

Food for Thought
I think everyone should go to college and get a degree and
then spend six months as a bartender and six months as a cabdriver.
Then they would really be educated.
- Al McGuire

=======================================


Bible Taang Teel
Na bawl theih teng laka a poimoh penpen pilna zon ahi. Na hih theih tanin
thupi bawl in.
-Thupilte 4:7

=======================================


KUATE’N BANG GEN?

@ “I ham kibakpihte mah” chih first priority a koih teng fail ta ahih chia tua eimi toh kiten utte’n third priority a koih di chihna ave. - Lia Haunu, Munirka

@ Delhi KHALPITON ‘09 mang dia mansa ka hita. Ka pialpual seng ei?
- Tg. Khaisuanlam, Pune

@ Kou Gungal lamte KV news ngaklah sengseng tek gawp di hita ung e, asuaksuak chiangin gunkuang pute khat hung khak ngal ua. - Tg. Khaimin, Gurgaon

@ Zomi Fins revive thak di, alunglutte’n kingetna akin thei banga n’ung piak kei uleh port folio kihawm man di ahi. Kei drummer di, temporary a vocalist a pang zual ka phet ve.
- Tg. TS Mung, Safdurjung

@ Inlamte’n zingsang dak 8 laka ahung fon khakleh chu i ihmut flop keei.
-Tg. Pakhen, Ber Sarai

@ Kadei aw! Ka veng ua kei amaw pen ka maw ka kichihleh apil pen, apil pen... Sepna hung zonsak aw chi toh insap di hung zonsak aw chi toh kitek den.
- Pa Kappi, West Delhi

@ Ka zi neih ni a a nervous n’ung chih valong uh ka damsunga a di a moupa a ka pan akhatveina avele. - Pa Junior HangP, Nizamabad

@ German ham a meh ka huan leh chu lim sa uh chia maw? - Tg. Kamsian, North Delhi

@ Sap pastor-te toh kipawl chia discipline deuh a ka omleh wrestling pouh ahung kibuanpih valong. Kihah buan zel ung e. - Pa Ginlun, Munirka

@ Khopi lam mah delh chiaichuai di hi e, nasep di i muh kei tawp lezong ek luak a zong pan theih nalai ahi. - Upa Laanghaulian, Lamka

@ Kei omna tuam teng guta laanna area a ka puan ahita kua tobang aomkhate na vak hat louh di uh chihna ave. -Tg. Thangpi, Mnrka

@ Call centre a interview ka va hoh, My name is... ka chih sawm pan leh ka gintat louh penpen BPO long form hung na dong valong uh.
- Tg. Lianzamung, Chawla

@ JNU ka deihna ahihleh: Anhuan/kuanghep ngailou, bath room/toilet nuam, free internet! ...Annek man zong akiba thei na chi nalai uh ahi?
- Sir M. Lyan, Munirka

@ KV News saite’n lah kei omna theilou, ke’nlah KV News saite omna thei tuanlou.
- Lia Jelly, Noida

@ Nou Delhi KV-te i future Delhi TSP Joint Hqtr ding te na hi uhi. Ung manghilh kei vua!
- Prez/TSP Hqtr, Manipur


=======================================

Contact KV NEWS :
Mobile Nos.: 9999397620/9873494640
E-mail: khaalnou@yahoo.com/ mangneu@gmail.com

=====================================================================
Vol-IV Issue -(2) : April (Ningkha) – KHALVONTAWI NEWS - June (Maukha) 2009 : Pek :1-10
=====================================================================
---THIS ISSUE IS SPONSORED BY Tg. KHAIMIN (Gurgaon)
& Nu SARAH NIANGMUANKIM (Delhi)---
Share:

THANGKHAL BIBLE TRANSLATION COMMITTEE

SCREENING COMMITTEE
Rev. (Rtd) H.Chinzakhai,
Rev. Jangkholun Mangte,
Elder Thangchinkhai,
Shri T. Thangkhanmang,
Shri Zamsuanthang,B.D

LITTERATURE COMMITTEE
Elder Thangchinkhai,
Rev. Khaikhanthang,
Rev.(Rtd) H. Chinzakhai,
Rev. Jangkholun Mangte,
Shri T. Thangkhanmang,
Shri T. Langsun

CHIEF TRANSLATOR
Rev. K. Ginkhankap, M. Th

NB: The NEW TESTAMENT BIBLE in Thangkhal dialect is expected this year.
Share:

TPO SIAL LA LEH UZO DAWNNA LA

TPO SIAL LA
- Pu Benhur K. Ysrael (Khamzalang @ Langtom), Beulahlane, Lamka

(a) Nang toh lai kuang ka um khawm diing a,
Sawmsial melhoih khau ka khi,
Na phel lawmlawm tazenchia ngai aw.
(b) Heina i gam lei a pianglou,
Minthang vaitui chiaugaal a,
I lei sawmsial melhoih e ngai aw.

*UZO Dawnna La:
(a) Tuon a pupa paibang kop-taangbang na khangkhawmte,
Tua a damtui bang leluon diing in,
Ken phalvawt sing e, ken phawlvawt sing e.
(b) Thangkhalte siensung lutna diing in,
UZO’n sawmsial hung kaita e,
Lambang pahvai e, laamkhawm tavai e, laamkhawm tavai e.

(*Hi La pen March 11, 2005 nia M. Tanglian khua a ‘TPO Kunga UZO Thuphatawina Itna Annkuong Imkhawmna Vaiguon - 2005’ Programme ah UZO leh TPO in alaamkaina ua asak khawm uh ahi. January 15-17, 1979 sung M. Tanglian khua ah Sial khat toh TPO General Assembly nei in om hi. January 13, 1979 zan lai in TPO Sial pen TPO daltute dia ginmoh pawl in aguk in ana khah sak uhi. Thangkhal mi aza taphawt in paw-naa mah2 uah, latung laphei phuakloh uhi. Tuachin TPO Sial La kichih a hung piang khia hi. Sial pen nungak-tangval ki-volunteer ten aziingni mah in Suangdoh khogei lamah va man uhi. Thu tampi kawmkal ah TPO Assembly pen nuamtak a zatzoh in ana om hi. Sialla phuaktu a it huai mahmah, Sannem La phuak siam Pu Langtom in December 28, 2008 ni’n atenna innah hung na beisan hi. *UZO = United Zou Organisation, *TPO = Thangkhal Peoples’ Organisation. - KHAALNOU)
Share:

ANTHEM OF THANGKHAL PEOPLES' ORGANISATION, MANIPUR

TPO ANTHEM

                                                                 - S. Zalianpau

Hawmsiam tung Sianmang lei leh vang bawl Pasian aw,
Simlei a albang mangkuan Thangkhal mite;
Mong neilou itna kip toh hung it Toupan,
Leivui pan in hung lamsangta hi.

Thangkhal tualkuan lia leh tang gual,
Nunnuam lamgui ih chianglai nai maw(2)
Phung zatam kai bang kigawmna TPO
Vuisai bang lian hen aw.

Thangkhal tualkuan phung zatam gibing kikhenna,
Kaitui bang gawm a sum bang kituahna din;
I tung Sianmang in zingvai hung hawmsakta,
Simthu tuaktui bang gawmta ni e.

I tung Pasian in Ama minthangsak ding in,
Thangkhal mite chi bang in hung telta;
Sian sinthu paitem bang kuah chaittani e,
Sian in lum bang hung sun denta hen.

Source: Culture/Customs & TPO Constitution, 2008
Share:

TPO TUP LEH NGIM (AIMS & OBJECTIVES)

TUP LEH NGIM
THANGKHAL PEOPLES' ORGANISATION: MANIPUR
(AIMS & OBJECTIVES)

Article No. 3(Chapter 1)

1. Thangkhal mipite kikal a khat leh khat ki-itna leh kingaihnatna sukpun diing.

2. Thangkhal tate kepbit a khantouhsak.

3. Thangkhal tawndan leh khandan (Culture and Custom) sukdet a sukpichin leh khangthakte kisinsak.

4. Thangkhal mipite Social, Political leh Economics lam a mapuitouh.

5. Nam tuamtuam leh Government toh pankhawm a gam sung a bitna leh muanna tut.

6. Khangthakte lamdik leh thudik a apaitheihna ding ua lamkaih.

7. Thangkhalte chidang nam dang toh kilemtak a aomkhawmtheihna ding ngaihtuah.

8. Thangkhal gam sung a Education (Laisiamna) uang bawl.

Source: Culture/Customs & TPO Constitution, 2008

Share:

THANGKHAL TRIBE ORGANIZATION LAMKAITE

TTO MANIPUR (2020-21)
(Thangkhal Tribe Organisation, Manipur)

President 
Mr Thangkhanmang, Chief of Kamhang

Vice President 
Mr S. Lianzamang, Chief of S. Geltui

Secretary 
Mr T. Ginsuanlal, Chief of Teikot

Joint Secretary 
Mr Ginlunthang

Information Secretary
Mr Khaiginthang, Chief of T. Khajang

Asst. Information Secretary
Mr Nengmuanlal Guite @ MG Muanlal Thangkhal

Members
Mr Khaikhanhau, Chief of M. Tanglian
Mr Thangsuanmuan
Mr Kammuanpau, Chief of MT Geltam
Upa Khupgohlian
Share:

Numeite’n a thu gen dan uh leh a gen ut pen tak uh

A gen khiat uh 
1. Na deih ding.
2. Ih poimoh uh.
3. Nang thu thu a hi.
4. Na ut dandan in bawl in.
5. Ih kihou zual deh.
6. Ann huanbuk a nuam kei.
7. N'ung it ei?
8. Bangchituk in nung it aa?
9. Tu-a kap ih nau a maw?
10. Tuni meh lim na sa ei?

A lehna diktak
1. Na deih ding mah.
2. Ken ka deih.
3. Na bawl dan ding kung hil ta vele.
4. A nung chiang na thei na ding.
5. K'ung phul di thu khat a om.
6. Inn thak ka deih.
7. Van man tam deuh khat ka deih.
8. Tunia ka sil bawl na theih chiang a na heh khak ding ka lau.
9. Lumlum lou in nau beek ana awi ihmu ve.
10. A huan baihlam ahihman a aduh na kizil ngai di ahi.

 - KV News
Share:

MABAN BANGCHI DING

Ih khang thusim uah sil om ngailou, kuamah theihphak louhte hong kithei panpan ta. A khang akhang daih ding khop a sut tham leh tepteh tak ching hi. Bangma chik a mangngilh ni a om ngei kei diing. Tua, Aug 18 General Meeting nia TPO lamkaite 'Thupukna' in bang hamphatna hong tun ding? Ahihkeileh vangsiatna maw? chih bang ih ngaisut uh a hoih ding hi. Khenkhat a di'n 'hoihlou', a khen a di'n 'hoih' chi pawl zong ih om ua. A dikzaw ih kituhtuh uhleh bangma kilemloh lou ding. Mipite deihdan ahi phot mai chia lung kituak tak a pankhawm a pilhuai zawta ding hi. Tribe rekoknais leh nais-lou ih buaipih pen ahia, mite tung a kingak seng khak zong a thawn ahikha theih ding, a lauhuai veve hi. Tribe deih tam nalai ahi chia! Muh leh muhlouh kikaal a gamla kei a, Thangkhal-te khut a kinga ahizaw hi. Mite'n kum bangzat hong buaipih peih ding? Bang hang, en kidelh zoulou? Daltu hat ziak a hibang thukimna om ngai vawtlou, om tazen mawk hikha ding hi. Tu dinmun in ih kithehthaang dildel ua bangchi kihuai kik ding chih lam ih lamkaite'n a hong sai uh phamoh ta hi. Ei -leh-ei ih kibou bou laisiah bangmah kok lou ding hi. Bang eh tuhun a ih bawl masak ding uh? Kikup khawm leh kitemtuah dialdial bang a poimoh hun a om hi. Ih gam ah tribe muh nuam mulou beh-le-phung tampi a om a. A delh beh zong hong tam lai ding hileh akilawm hi. A neu a ki khenkhen pen a hoihlou ih chi chiat na-uhi. Thupil khat in "Ngeu lu hihsang in Huumpi mei hih thupi zaw" chih ahi. Ahi'n, " Tawm chik tung a gin om te, tampi tung ah agin om uh hi" chih ahi zel hi. Ngaih dan kibang kim theilou, kikhenlouh theihlouh lah ahi zel a. Tuaziak in Thangkhalte'n zong a unau nam dangte toh kibakna khat aneih ding uh kiphamoh hi. Aziak ih sut seng kei ding uh hi. Amaute'n chi tuamna vilvel tampi kineih uh hi. A muh un zong, mi dangte manna di hituan lou hi. A muh kei uhleh zong, kua nam hiam khat lawkna ding hituan lou, a manthaina uh hi giap ding hi. A dinmun uh theih chian a panpih ding ahizaw uh hi. Khangtoulou leh pichinglou ihi tuan kei ua, pankhawn dan ih na mangngilh khak ziak ahizaw hi. Kivaipuak dan, kihuaitup dan leh pankhawm dante zong khek lamdang deuh bang a ngai hi. Ahihkeileh, maban ah tu sang in kitheh thaang zaw khamoh lou ding ihi uh hi. Tua 'pankhawmna' chia ih gen gen uh pen thautang-thauvui hilouin, lungsim; tha-le-zung toh kuamah poi khoih lou a ih hihna uh kepbit tinten ding chih ahizaw hi. Tuni'n, maban ah bang hong tung ding chih zong ih kikup khawm touh zel uh a ngai hi. TPO, Saptuam lamkaite leh Sinlai-te a pankhawm laisiah khuampi kiptak neite ihi ding ua, kuamah sawnpuk gual ahi nawn kei ding hi. Pan khawm hatna lah ahi ngal a. Hun khat lai in, ih haam ih pau te zong mite chiamnui na maimai ahi. Tunzaw, hihbang a om khawl nawn kei hi. Khat hilei zongh, inn tuan hun hinapi, tuan thei nailou. Tapa piiching inntuan ding kua'n a khaam dia? A pa'n maw ahihkeh, a sanggamten maw, bang ziak in? U-le-naute lah hikhin ta, tapa inn tuan theilou pen nu-le-pa lungkhamna bawk hizaw hi. Kua mitmoh ziak ahi diam maw! A pa'n inn tuan a phal keileh, innsung kituakte hingai lou ding uh hi. Tuachilou a, apa'n piiching tak a inntuan theih pen a tapa adin khantouh kipatna bulpih ahi hi. Pa pil in anei leh agou khetlouh in a phungvuh zawsop lai ding ahi nalai hi. Tuahileh, pa leh tate kikaal ah ki-itna, ki-ngaina leh ki-tuakna piangsak thei pan ding hi. Kua'n eh tate khantouhlouh ding deih diing? Kua mah a om kei ding chilei kikhial lou mai thei hi. Tu in mun tuamtuam a om mahlei, ih pa khat chiat ahi a, inn suang chiat bang lel ihi uh hi. Tuaziak mah hilou ding hiam, akua akua in a innsung chiat kingai poimoh masat pen uh hi. Bekthamlou in, kisiam tup nalai uhi. Tuamah bang in, Thangkhalte zong akisiam tup uh apoimoh takzet hi. Bang tenghileh, kuapeuh in ih hihna chiat kingaina a, a khantouh ding leh a piching sem ding chiklai peuh in ki deih chiat hi. Ahileh, kua eh ih ki moh sak tuan ding? A dik bukim ki om lou mai thei mah hi. Ih ngaituahna te'n hong suhbuai maimai ahizaw hi. [Etsakna : pa=ZO, tate= Paite, Tedim, Vaiphei, Simte, Thadou, Zou, Thangkhal leh adng dng, inntuan= tribe recognised ngah, Gou=haam, tawndaan, etc. chih ka gen nawp na ahi hi. - Mr. KHAALNOU
Share:

Six Years Old North East Girl Raped and Murdered

North East Support Centre & Helpline, New Delhi

For Immediate Press Release

Six Years Old North East Girl Raped and Murdered

Racial Discrimination Continues to North East Communities at Delhi

New Delhi, April 17, 2009 (8:00 PM)

A six year old girl from Manipur belonging to a Naga tribe was raped and murdered at Mahipalpur, New Delhi today. Racial discrimination to North East communities living in Delhi and NCR continues.

Fact Finding team led by Advocate Lansinglui Rongmei, President of North East Support Centre & Helpline rushed to the spot where the incident happened and confirmed the raped and murdered of the victim.

Source reaching to North East Support Centre & Helpline told that six year old girl went to dry clothes on the roof of the house the parents are staying in the rented house at 1:00 noon. When the girl did not return back home, the mother went up to the roof in search and did not find her. After 45 minutes her body was found in a water tank on roof of another building.

The body was rushed to Spinal Injury Centre, Vasant Kunj and latter confirmed raped and murdered.

NE Helpline called up to Vasant Kunj police station and reported the matter. Sources from Vasant Kunj Police station confirms that a suspect man living in the same building where the girl was found has been arrested and a Nepali boy is absconding.

The girl was staying in Mahipalpur with her mother who is a nurse professionally and her father a business man.

North East Support Centre & Helpline calls upon the Delhi Government and NCR to take up the appropriate measurement to stop the discrimination meted out to North East people. People from North East India living in Delhi and NCR are facing severe racial discrimination.

In Gurgaon two girls were beaten by landlord in December and another raped and latter turned hostile in the court. In March a boy beaten by cable operators and two girls by Rikshaw driver. Most of these cases are pending under police stations.

North East Support Centre & Helpline (www.nehelpline.net) is combined initiative of various human rights activists, social workers, students, journalists and lawyers seeking to prevent harassment and abuses meted out to women, North East People and tribal communities of different states.

Release by

Mr. Madhu Chandra

Spokes Person

9868184939

-nehelpline.net

Share:

Cable Operators Beaten A North East Boy Severely in Gurgaon

North East Support Centre & Helpline, New Delhi

For Immediate Press Release

Cable Operators Beaten A North East Boy Severely in Gurgaon.

Racial Assault to North East Communities Continue in Gurgaon

New Delhi, March 7, 2009 (NE Support Centre & Helpline)

Three Cable operators bat a boy from Manipur and admitted in Civil Hospital, Gurgaon. Doors broken, house hold items and TV set broken. Racial assault and discrimination continues in Gurgaon city.

The sources reaching to North East Support Centre & Helpline (NESC&H), told that the incident happened today at around 1 PM, when three linemen belonging to Yadhav Cable TV came to collect the monthly subscription from Mr. Lamboi, who is doing a Bachelor of Social Work from IGNOU, staying in a rented house in Sikanderpur, Gurgaon, Haryana for last one year.

The three linemen forcibly entered the house and collected the monthly subscription of Rs 200 for February 2009, of which the Victim told that the line was already disconnected a month ago.

After they collected the subscription, the trio beaten Lamboi with lethal weapon and threaten his life. They also broke the TV set and other house hold belongings.

Lamboi told to NESC&H that the matter was reported to local police station and in stead of police extending the help, the friends of Lamboi was told to take him to local hospital.

Lamboi suffers severe injuries on his body and now admitted to Civil Hospital, Gurgaon.

Mr. Madhu Chandra, Spokes Person of NESC&H and Advocate Lansinglui Rongmei – President of NESC&H have called to SHO of DLF Phase II police station and reported the matter and appealed to ensure proper filing of FIR. Until the filing of this report, no FIR is registered.

The case of the rape victim from Assam in December 2008, will also appear in Special Court in Gurgaon on coming Monday. The victims and witnesses are summoned to appear before the special judge.

North East Support Centre & Helpline (www.nehelpline.net) is combined initiative of various human rights activists, social workers, students, journalists and lawyers seeking to prevent harassment and abuses meted out to women, North East People and tribal communities of different states.

Release by

Mr. Madhu Chandra

Spokes Person

9868184939

- nehelpline.net

Share:

Gurgaon ah mi 3 in Lamboi kivuakhuan

NEW DELHI, March 7: Delhi khopi kiang, Haryana state sung a Gurgaon ah Kiginni sunnung dak 1 vel in cabel operator mi 3 in damdawi inn tut ngai hial di’n Lamboi kivuakhuan ua, a inn kongkhak a suksiat banuah a innsung a TV leh vante leng suksiatsak uhi.

Lamboi’ lawmpa Bruce in The Lamka Post kiang a a gendan in, February 2, 2009 a cable gui a sutkhiaksaksa uh himahleh Yadhav Cable TV a lineman 3 in Sikanderpur, Gurgaon a om Lamboi apat February 2009 a ding cable fee dawng ua, Lamboi in leng kisukbuai a utlouh ziak in kha khat cable fee Rs. 150/- piak sawm hi. Himahleh, lineman 3-te’n ‘na hon khem man Rs. 50/- na behlap a ngai ding’ chi ua, huai tan in leng kisukbuai sang in, chi in Lamboi in lineman-te kiang ah Rs. 200/- pia hi. A nget zah uh a piak nung un leng hiai lineman-te lungkim tuanlou ua, innsung a Lamboi sawnlut in kamsia zang in enghou ek-ek ua, ngeibet leh vuak thuah uhi. Innsung tan hial a khut a khak chiang un Lamboi in leng ‘ka innsung’ chi in theihtawp suah in ana pang a, huai ah nakpitak a vuakliam in om hi. Lineman 3-te’n Lamboi a kivuakhuan zoh un innsung a chair, table leh van tuamtuam banah a TV leng suksiatsak uhi.

Thil omdan police station tut mahleh police-te’n FIR gelhlutsaklou in Lamboi’ lawmpa kiang ah Lamboi pen damdawi inn a tonpih di’n sawl uhi. A lawmte panpihna toh Civil Hospital, Gurgaon ah Lamboi tonpih in om a, huai ah Medical Legal Case (MLC) a admit in om hi. Lamboi lu a kek ziak in khui ngai a, a mai leng a liam nak sim ziak in ann ne theilou hi’n Bruce in gen hi. Hiai thu sut ahihtan in leng damdawi inn ah omlai ua, police-te’n statement ava lak ding uh ngaklel uh hi’n Bruce in The Lamka Post kiang ah gen hi.

Hiai tungtang North East Support Centre and Helpline (NESC&H) spokesperson Madhu Chandra in The Lamka Post kiang a a genna ah, NESC&H president Advocate Lansinglui Rongmei toh a nih un DLF Phase-II a police SHO kiang ah hiai tungtang theisak ua, FIR gelhlut di’n ngen mahle gelhlut hinailou hi.

Kum khat paisa apat Sikanderpur a innluah S. Thangsuanlam @ Lamboi (24), s/o Pastor (Retd.) S. Khamchinhang of S. Munhoih, CCpur dist. in IGNOU ah Bachelor of Social Work (final year) sinlel a, Zomi Christian Fellowship nuai a Gurgaon Prayer Cell ah Area Secretary in pang hi.

[The Lamka Post | March 08, 2009]
Share:

Recent Posts

Popular Posts

Articles

SUBSCRIBE

Thangkhal Bible in Mobile

Mobile phone a Thangkhal NT Bible koih ding dan

Read Thangkhal NT Bible

JOIN KV fb

ZOMI FINS

PHOTO GALLERY

THANGKHAL COSTUMES
TBCWD TOUR 24-Sept-2022
Kulhvum Prayer

Blog Archive