2nd PRIZE WINNER ESSAY COMPETITION - MR. THANGZAKAP


DIKTATNA IN NAM A TAWISANG

Proverb:14:34.

Amasa pen in hibang hun hoih leh hun manpha hung piatu ibiak PPasian kiang ah kipak thu katun Masa hi. I tenna leitung hih COVID-19 natna ziak in buai vengvunga a om Lai in eite’n hibang hun manpha leh hun hoih imuhthei laipen hamphat huai isa mahmauhi. Tualeh hih kawmkal a khalvontawi admin te’n hibang essay kidemna nung sai theih pen uh hoih kasa mah mah a, tualeh kei jong pangthei kahihman in hampha kaki sa mahmah hi. Siam leh siamlouh, pil leh pil louh thu hilou in, ka lunglut man in ken jong ka theih khamkham in kung gelhsuk ding hi.

DIKTATNA ICHIH BANG AHIA.

Diktatna ichih pen aneu alian in itheihsa thumal ahi. Hilehjong itheihdan uh kibang kim lou ding hi. Kei muh dan leh kei theihdan in diktatna ichih pen juou panglou a gamtatna, aki gen bangbang leh aki hilh bangbang a gamtatna ahi. Tualeh diktatna pen chi tampi in kikhen thei lai hi. Etsakna'n sum-leh-pai thu a diktatna, nu-leh-pa tung a diktatna, Pasian tung a diktatna, siate tung a diktatna, lawmte tung a diktatna. Hihdan deuh in diktatna pen tampi in ki khen thei lailai hi.

DIKTATNA POIMOH DAN

Tuhun in itenna khovel a diktatna pen om nonlou hileh kilawm tahi. Saptuam vai hi in politicvai hitaleh jong diktatna pen om nonlou hileh kilom tahi. Mi’n hung muh kei nak leh khok kei e, achithei mi kitam ta mahmah hi. Tua ahihman in diktatna pen nakpi in ki poimoh ta mahmahi. I niteng hindan leh gamtat dante ah diktatna pen muh ding vangta mahmah hi. Pastor khat in pulpit tung a guktat louh ding thu agen gen a, tualeh diktat un chi’n mipite hilh hi. Hinanleh jong ama’n a inn a mi aak khat guksa in koih khin hi. Tualeh kikhop tawp in azi in guktat hoihlou dan theita ahiman in a pasal aak guk pen ana khahkhe tahi. Tualeh a pasal hung tun in i aak la ka mu non kei in ahung chi a, azi in nathu gen guktat ahoih louh man a kana kha khiat hita hi chi hi. Tua leh a pasal in mimaw, bang di’a na khah la, kathugen pen ei a ding hilou mi a ding chihsan hi. Tuadan mah in tulai khovel ah jong mitampi om tamawk hi. Tua ahihman in igam inam damthei lou in khang jong khangtou theilou hi. Ei Thangkhal minam mawlpen leh tawmpente sung ah jong tuabang mi om ahihman in ki machal thei lou hi. Bang ziak a diktatna igam leh inam sung in poimoh ahia nachi maithei hi. Diktatna pen igam leh inam sung in poimoh mahmah hi, aziak diktatna omlouh na mun ah thuman-thutak jong omlou hi. Tualeh midiktat jong omlou hi. Tua ahiman in diktatna neilou mi leh namte pen khopi kulh baang neilou bang ahi uhi. Leitung a gam thupi leh gam nuam ichihte pen diktat tak a vai kihomna gam leh mi diktat tamna gamte ahi. A dahhuai mahmah khat chuh tulai khovel a politiciante maimai mi diktatloute hinonlou in saptuam sung a jong mi diktat lou hunkhop khat ki omta hi. Tualeh Pasian min suang a zuou gen leh mi khem chihte jong khoksalou mi hunkhop khat jong om khin ta hi. Tua ahihman in dahhuai isa mahmah uhi. Aziak hih bang mite in pawlpi suminsia in vang jong hung beisak thei hi. Tua ahihman in hibang te ei sung ah omdaleh ichi ngutngut uhi. A dahhuai kik khat chuh thuman-thutak theinapi a gum ngam lou, gen ngam lou, tualeh thutak lou ahi chih theinapi a gum teitei mi hunkhop khat jong ki om khin hi. CKhai in athu genna khat a hichi’n gen hi, thuman-thutak nagen leh mitawh kisel in, ki buai niteh chi hi, dik mah hi, tua ahihman in thudiklou khat gup a mitawh kisel kinial sang in thutak dinpih ngam in thuakpi ngam lei bang ziak in Toupa’n hung guawlzawl lou ding ahia. Tua ahihman in, ana dinpih ngam photphot lei hun asak chiang in Toupa’n hung lamsang in hung domtou veve ding hi. Tua ahihman in thutak dinpih ngam di’n naki mantai? I kiman naknak a ahihleh maban ah Toupa’n hung mawk koih maimai lou ding hi chi ngam ing.

Diktatna apoimoh dan leh ahoih dan hihbang in Bible sung a jong kimu lai hi. Noah pen leitung bup a midiktat omsun ahihman in tuizin pan in suakta hi( Genesis:6:9). Diktatna pen khalam a ding maimai in phatuamlou a salam a ding in jong phatuam hi, Joseph pen Jesu pa ahihthei na di’n chitna khat aneih ngai ahi, a chitna ahihleh apil man, asiam man, ahauman hilou in adiktat man hijaw hi( Matthai 1:19). Tuamah bang in ei THANGKHAL te zong mi nam dang tengteng sang in mawlpen in, zawng pen in, tawmpen lei zong Toupa masang ah na diktat photphot lei Aman hung taisanlou ding hi. Aziak Pasian pen mi zuou theite Pasian hilou in mi diktat te Pasian hijaw hi. Bible sung a mihingte khansau theih na’ng, kei theihdan in chi thum om hi, tuate ahihleh Pasian zahtatna, nu-leh-pa zahtatna leh thuman-thutak leh diktak a gamtatna ahi. Diktatna jong khansau nadi’n lampi khat ahihman in diktat ding pen hanchiam zing ni, inam, ipawlpi akhansau ding ideih leh tuni apa’n in diktatna lampi pen jui jing jou ding in kisa ni.

DIKTATNA IN NAM A TAWISANG DA'N

Israelte khangthu a Leng hoih leh ginom Pasian jahdan siam leh adaan thupiakte lim tak a juikim sipsep pen kumpi David ahi. Tua ahihman in Pasian in kalung tang bang pua hialpa chi hi. David in mawhna khat vei maimai bawl kha hi( 1King:15:5).Uriah tung leh azi tung a akhelhna chih louh ngal khelhna dang neilou hi. David in( Samuel Nihna 22:21) na a hi chi’n gen lai hi, Sildik kabawl man in Toupa’n nuamman hung pia a, midik kahihman in Ama’n hung gualjawl hi chi hi. Tang 23 na hichi’n genlai hi, Adaan thupiakte ka jui kim sipsep a, athupiakte ka palsan kei hi chi lailai hi. David in ahihleh jahtak a Pasian thupiakte na limsak in na jui kim sipsep ahihman in Pasian in amah jiak in anam leh agam uh thupha pia in tawisang hi. Israegam leh namte hung khangtou tou in kumpi Solomon hun in nakpi tak in hung thupi in mite theiphak hung hita uhi. India khangthu a Ashoka hun pen Sanakhang kichi hi. Tua mahbang in Israelte khangthu ah jong Solomon hun pen Sanakhang kichi hi. Solomon in kum khat sung in Sana sekel 666 muzou hi. Tua leh tualou jong goumanpha tampi neilai hi, tualeh hih hun in Israegam leh mite pen leitung a midang nam dangte theiphak hung hita uhi. Akim apam a om, anai agamla a om, mite leh gamte’n israegam thupidan, hauhsat dan leh akumpi pa uh thupi dan leh pildan hung thei khia uhi. Hih zahtaka Israegam leh mite pen midangte theiphak leh gam hausa hung hih theihna pen bangmah dang hilou in kumpi David in diktat tak a Pasian ana biak man hilel tak hi. Mikhat hang in Pasian in gualzawl in agam uh thupha pia in amite jong tawisang hi. Hih ah kipan in DIKTATNA IN NAM A TOISANG Dan kimu thei hi. Ei Thangkhalte jong Pasian in igam inam hung tawisang in, mite tung a ilen na’ng in mi diktat tampi kisam lou hi. Mi diktat votvot khat mai mai om leh jong hithei ding hi,tualeh tua

mi diktat hiding in nang leh kei ikiman ta ama? chih jong ki en thak ni, aziak nang leh kei diktatna ziak in pasian in inam igam thupha pia in mite tung a hung domsang thei mahmading hi. Tuajiak in tuni in nang leh kei ana diktat som phot phot ni, aziak ih diktat nak leh hunasak chiang in Toupa’n hung lamsang in mite theiphak leh,ki lam et sang ah thupi jaw in thupha hung pia ding hi.

DIKTATLOUHNA ALAUH HUAI DAN

Diktatna bang dia inam leh igam leh ipawlpi khantouhna di’a poimoh ahia ichileh, diktatlouhna pen a lauhhuai man ahi. Khatna ah diktatlouhna pen mimal a ding in lauhuai a tuaban ah pawlpi leh minam tanpha a di’n jong lauhuai mahmah hi. Diktatlouhna alauhuai dan hiah anuai a bang in kimuthei hi.(Nasepte:5:1-11) sung a Annania leh Sapharia te nupa thu kimuthei hi. Ama’u nupa pen sum thu a adiktatlouh man un sih lawh uhi. Anupa un zuou thu in kithutuak uhi, ahihhang in bangmah phatuamlou hi. Tuamah bang in ei jong zuou thu ah iki thutuak leh phatuamlou veve ding hi. Gehazi, Elisha suakpa jong adiktatlouh man in Naaman phak natna teng amah leh akhak asuante tung ah tu hi(2king:5:26-27). Tuamah bang in idiktat kei leh maban a khangsawn hung momtou ding te’n jong eite diktatlouh man in thuak lawh thei ahihlam uh thei zing ni. Tuajiak in tuni apat in Thangkhal ka it hi ichi leh diktat sawm chiat ni.

THUKHITNA

Diktatna apoimoh dan, ahoih dan leh ahoihlouh dante tampi igenta uhi. I diktat uleh hung gualzawl ding a idiktat kei leh hung gawt thei lailai Pasian ahihman in, ahitheih liai leh tuni apat in diktat ding dan akua-kua in sawm chiat hamtang ni, ajiak Pasian in Amah bang a diktat ding a hung siam ahi, imelmapa bang a zuoutat ding hilou in. (Matthai:6:33)Pasian gam leh adiktatna jong masa photphot un, achih bang in, tuni akipan in ei THANGKHALte jong aneu-alian in Pasian gam leh adiktatna jong sawm chiat ding in hanchiam ni, tualeh Aman ideih leh ngaih teng hung piak behlap ding a, I gam inam thupha pia in hung tawisang ding hi. THANGKHAL ka it hi na chih leh sum-leh-pai tha-leh-jung in na pangjou kei in jong phamawh kei, apoimawh pen na omna mun khempeuh ah ana diktat tawntung ta in. Pasian in THANGKHAL te maban ah hihsang a diktat jou semsem ding in thupha hung pia in hung vangbuak tahen. Lungdam.

(Note: Hih Essay ahileh the 1st Khalvontawi Essay Writing Competition 2020 ah "1st Prize Winner" ahi. Admin te phalna louh leh hih khalvontawi media source credit pelou in mundang a suahsawn/piaksawn phal ahikei hi. - Admin, www.khalvontawi.com)

Share:

3rd Prize Winner Essay Competition - Mr. K. David Suantak


DIKTATNA IN NAM A TAWISANG (Paunakte 14:34)


INTRODUCTION:


Diktatna in nam a tawisang dan hibang ahi, mi Christ a ginna nei tu khat chuh asep-abawl ah diktatna mah masuan in anei a, alampi jong a vang hi, banah nam sung chidamna ding leh nam in a ason theihna ding in amasa penpen in diktatna apoimoh hi. Ajiak diktatlouhna in bangmah asupiching zou kei a, bangmah a gahsaklou gen thadah, bangmah sepkhiat a nei kei hi. Diktatna in khantouhna hi a, diktatlouhna in niamkiatna ahi hi. Bangjiakin ichih leh diktatlouhna in supna vive hi a, ahijong in diktatna in khantouhna leh nam tawisangna ahi. Tuachi mahbang in ithupi in jong hih "Diktatna in nam a tawisang" chin gen hi(Paunakte 14:34). Diktatna hih gensaubeh talei diktatna in nam chauch a tawisang kei a ibiak Pasian tawisangna jong ahi hi; Pasian deih na jong hi sawnsawn hi. Tuajiakin "mi diktatte Topa'n gualjawl ding ahihdan Laisiangthou sung ah kimuthei hi (Sam 5:12). Bible in jong diktatna thupisak ahihman in diktatna hih manpha leh thupi mahmah, adiakdiak in ei gingtute lak ah. Ajiak pen "mi diktatte hih Toupa ah a kipak ding uh" chi’n Laisiangthou in gen hi (Sam 64:10). Tua ahihman in ei gingtute a ding diak in diktatna mah chihlouh adang bangmah athupi masa ngai kei hi. Ajiak pen ahihleh diktatna in Pasian kipaksakna ahi hi. Tua ahih man in mi kua pouh Pasian na sepna leh Pasian kipaksakna ding in hih diktatna poimawh ahihman in diktatna mah tawh na khat pouhpouh ki semsuah thei ahihman in diktatna tawh bangkim ah masuan lei ki daupai ban ah ki lam zang hi.


NAM SUNG KI VAIPUAKNA AH DIKTATNA APOIMOH DAN THUKHENKHATTE:


Nam lam tawh kisailam thugen ding ihita ua, hua masang in hih nam ichih bang e? Nam ichih ham khat jangte leh tawndan kibangte ahi hi. Tua ahihman a aki sia dingte ihijaw kei ua, aki thutuak leh a pangkhawm dingte ihijaw uhi. Ajiak kithutuakna in inam(Thangkhal) leh iham tawisang ahih man a diktatna poimoh ahi. Diktatna in nam tawisang ahihman in ham khat jang ei Thangkhalte ikithutuak uh ngai ding hi. Bangjiak in ichih leh "Diktatna in nam a tawisang" chih ahi hi(Paunakte 14:34).


Ei Thangkhalte ihihleh nam lam tawh kisai ah iki khai khawmna uh leh iki gawm khawmna uh ahihleh TTO, TYO leh TSPte ahi ah, tuate sung lak pan in alubawk penpen ahih leh TTO(Thangkhal Tribe Organisation) ahi a, hua ahihman in TTO in nam lam sil tawh kisai lam peuhmah ah diktatna in inam uh a tawisang theihna ding in bangmah dang apoimawh masa kei a apoimawh masapen ahihleh van tunga om ibiak Pasian uh ahi. Ajiak Pasian lou tawh sangpi tung in nam khangtoute leh athupi mahmahte hihmahnanlei jong ithupinate leh sangpi itungnate in sawtpi hung daihlou ding hi. Tua ahihman in bangkim ah Pasian imasatsak ding chihpen ei Thangkhal mi namte'n apoimawh pen a ikoih ding uh ahi. Bangteng hileh ithu gen sunjom kikta lei alubawk pen diak inam uh a dinga ahih leh TTO ahihman in TTO a nam lamkaite in inam hung tawisang theihna ding un bangkim a nam lamkai President, Secretary leh Memberte in nam lam vai tawh kisai asep abawl ua, amau theihna, amau pilna leh amau siamna ban ah amau vaihawmtu ahih na uh suanglou a Pasian jahtakna tawh amaute in inam uh ahoih lama ahung pui theihna ding un, nam lamkaite hih ki thutuak a thukhat a ding khawm a ibiak Pasian pen amasa a ing koih ua Pasian tawh nam lamkai leh vaihawmtute ing hih uleh inam lamkaite sung ah kilemna leh kithutuakna ing om dinga huami in nam chidamna leh masawnna ing hih ding thamlou in mi nam dangte mitmu leh thei ding ajong hoih leh et teh tham ing ching ding hi. Hua hileh a diktatna gah uh hanga TTO sung chidam ding in TTO in jong masuan tou jel ding hi. Hichibang ing hihleh inam uh a dinga pan ing laknate un inam ahung tawisang thei ding uhi. TTO lam thu bangtan hiam khat igenkhit nung un tun saulou TYO lam tawh kisai igen ding uhi. TYO(Thangkhal Youth Organisation) hih khanglai lam tawh kisai ahi a, apoimoh mahmahte lak ah khat ahi hi. Ajiak khanglaite pen ahihleh muvanlai banga thahatte leh ngaihsutna gangte ahih man un khanglai hun pen hih thahatlaitak(prime age) ahi hi. Aban kik ah khanglaite hih humpi nelkai banga thahat, hangsan leh launeiloute hi uhi. Humpi in a nek ding sa te amah khut sunga om ahihman in a thaneih tengteng tawh delh in a bawh jel a tuachi’n asa mat te a ne ah huate in ki vak hi. Humpi ichi thahat, hangsan leh launeilou ban ah gansate a kinga ahih man in sa te a delh a bawh chiang in khat veivei a bawh khelh hun leh a bawh lemlouh hun jong om a, ahih hangin hih bang hun in jong lungkialou in athou kik a aki panthak jel hi. Tua ahihman in khanglaite hih humpi banga thahat, hangsan leh launeiloute ahihman un zingchianga inam ua dinga khuampi ing hih dingte ahihman un manpha mahmah uhi. Bangjiak in ichileh khanglaite hih zingchiang ading a apoimoh mahmah khuampi ing hih dingte ahihman un amau khut sunga bangkim ki nga a, tuajiak in amaute'n Pasian lau kawm a diktatna tawh panmun ing lak ua ahih uleh amaute mah ahi uhi inam tawisang dingte.


TYO hih khanglai lam tawh kisai ahihman in TYO lamkaite leh member te’n kithutuak a pan ing lakkhawm uh leh amaute mah ahi uhi i nam(Thangkhal) tawisang dingte mah. Ki lamkaihna leh vaihawmna khat photphot ah khantouhna ding leh masawnna di’n diktatna mah poimoh masa penpen hi. Ajiak diktatna omlou na ah kilemna leh kithutuakna omlou ahih man in khantouhna jong om ngailou hi, khantouhna omlou na ah bangbang organisation hihmah nanleh jong nam tawisang malak a nam minsiatna hijaw hi. Tua ahihman a lamkai lamte'n hih diktatna mah chi tentan a ma ing suan uleh a diktatna gah un inam ing tawisang thei pan ding hi. Bangteng hileh singtangmite'n hun nuam thupi i mang khawm jel uh ua, Tuate ahih leh: Zomi Namni leh Changvang Kut chihte ahi. Hihte gel ei singtangmite'n hun nuam leh thupitak ah imang khawm jelte uh ahi ah, hih hun chiang bang in akisaipih deuh TYO mah ahi. Zomi Namni leh Chavang Kut ichih hun chiang bang in ei singtangmite'n i nam puan chiat uleh ipu-ipate ki chei dan leh lam dan chihte theihgigena etsakna in inampuan chiat uh leh i nam lam chihte showna ki nei chiat ahihman in, adiak in lamkai lam deuhte'n naupangte milak ah discipline neitak leh pilvangtak ah a om theihna ding un hilh masa uleh naupangte'n jong lamkaite thugen ahihman in mang ding uhi. Tua hileh mi dangte(nam dangte) mit mu ah et tontakte leh aki thumante ing hiding uh ban ah amaute'n inam(Thangkhal) uh a diktatna uh leh aki thumannate hang un inam ing tawisang thei ding uhi.


TTO leh TYO lam thu ah diktatna in nam atawisang dan thu tomkim igen khit nung un, apoimoh mahmah TSP lam thu i gen kik ding uhi. TSP(Thangkhal Sinlai Pawlpi) ichih chiang un hung khangtou panpan laisimlai lamte hidiak uhi. Sinlai naupangte a Nu leh a Pate uh angsung pan in ing khankhiat khit chiang un pilna leh siamnate poimoh ahih man in ing jil toutou ua pawlsawm, sawm-leh-nihte bang ing tung jou uh ban ah lai pawlsawm leh sawm-leh-nihte bang mi khenkhatte'n a joh joulouh laitak ua, Pasian hehpihna tawh khenkhatte in ing jou thei uhi. Hih bang hun chiang in inam(Thangkhal) sung lak pan in jong mi bangjah hiamte in jong lawhchinna ing ngah thei uh ahih man un sinlai lamkai TSPte'n kipakpihna programte bang apasste lopna leh kipakpihna chi’n hun a jatpi zel uhi. Hichi bangte ing om theina pen bang e ichih kik leh siamna ana ngaina ah aphut tute(TSP founder) ban ah TSP lamkaite panlakna hanga hichi bang hunte ing tun hun chiang in jang leh mang thei in i om uhi. Ajiak pen mihing ihi ua ngaihsutna neite ihih man un iki pahtawi uh kisam hi, ithugen aban jom kik talei pawlsawm leh sawm-leh-nihte kipakpihna programme om hun chiang in lamkaite'n kipakpihna(love gift) silpiakte uh hoih in hoihta kei leh kipakpihna etsakna ah lamkaite'n apiakte uh sinlai naupangte lohchinna ah abol theih khomkhom uh ahihman in a love gift pen chu bang chi bang e chih ki gen theilou hi. Himah nanleh jong alohchingte kipakpihna ibawlte uh lungdam ahuai mahmah mai hi. Bangjiakin i chi leh laisimte’n atha uh ban ah alungtang tengteng uh tawh lohchinna ing ngah uh ahih man ua kipakpih huai uhi. Hichi bang programme i bawlte ing om theihna pen lamkai lamte’n vei leh tup a ing nei jiak uh ichilou thei kei uhi. Hihte tengteng lamkai lamte’n abawlna jiak uh ahih leh i nam a itna jiak uh leh inam a khantouh theihna ding khualna a diktatna tawh pan ing lak jiak ua ing om thei ahi. Kipakpihna ibawl theihte un TSP chidamsak leh om jia sulang ahihman in TSP in masawn ahihlam theih in om hi.


SAPTUAM tawh KISAI KI VAIHAWMNA AH DIKTATNA APOIMOH DAN THUKHENKHATTE:


Saptuam ichih bang e ichih leh pawlpi lam tawh kisai a kivaipuakna lam pang ahihman in tuate iki kum ding uhi. Saptuam sunga a ki saipi deuh lamte ahihleh saptuam sung kivaipuakna ah, Local Chairman, Secretary leh Upate ahi uhi. Hih teng ahih uleh saptuam lam tawh kisai in mipite Christ ah kemtup leh mapui tute ahih man un amaute saptuam ading a alubawkte ban ah amaute'n saptuam akeptup uh ngai ding hi. Bang chi keptup ding e ichileh Christ lam tawh kisai ah a keptup ding uhi. Tua hileh saptuam sung ah kithutuakna leh masawmna ing om thei pan ding in, saptuam ing chidam ding hi. Saptuam ichih Jesu Pasian tapa ei mihingte ikhelna ua pan a ing tankhia pa ahihman in iki pawlkhawmna uh saptuam sung kivaipuakna ah diktatna apoimoh hi. Saptuam sung kivaipuakna ah diktatna apoimoh dan thukhenkhatte ahih leh saptuam ichih gingtute kipawlkhawmna ahihman in a manpha mahmah hi. Saptuam ichi gingtute Pasian phatna leh biakna ahih man in kipawlkhawmna dangte tawh kibanglou hi. Kipawlkhawmna dangte ahileh pen ei Christiante tawh ikipawlkhawmna uh tawh ki banglou ban ah ikivaihawm dante leh ikivaipuak dante uh kibanglou hi chih genlouh in jong ithei chiat uhi. Kipawlkhawmna ichih gingtu hilou tampitak hih itenna leitung a om a, tuate jong a kivaipuakna uh leh a kivaihawmna uh kibangkim lou hi. Ahijong in ei Christian aki chite hih gingloute tawh ikipawlkhawm dan uh ki banglou hi. Ei gingtute ihih uleh ikigawmkhawmna uleh ikikaikhawmna uh ahileh ibiak Pasian leh eite tanga asi ihundampa uh Jesu Christ ahi. Hua in eite khat in iTopa Jesu Christ ah ing gawm khawm hi.


Saptuam omdan leh kivaipuakdan thu tamlou igen ta ua tun saptuam a khantouhna ding leh anop theih na ding in diktatna apoimoh dan igen lai ding hi. Diktatna in kipawlkhawmna pichingsak leh nuamsak ahihman in saptuam lam kai Upate'n Christ mah masuan in ing nei leh uh ing diktat chiat ding ua, tua hileh saptuam in ma ing sawn in chin mipite'n jong kikhop chihte atha uh ing nuam un chin biak-inn kai ding jong mi ing tam ding ban ah akai ding mi ing tha nuam ding hi. Hichi bang ing hihleh bangmah chik ah biak-inn juan ngailou leh kai sawm ngailoute in jong biak- inn lam ing juan theita ding ua lungdam huai ding hi. Saptuam ichih aneitu mihingte ihikei ua aneitu Christ ahihman in Christ mah masuan in sep leh bawl ah diktat lei ikim ipam a om saptuam dangte ‘n ing pahtak ding ua mi'n hua saptuamte akivaihawm dante uh leh akithutuak dante uh chi’n mite'n ing gen ding ua. hua chiang in eite'n idiktatna hang uleh ikithutuakna uh hang in i nam uh i tawisang thei ding uhi.


KHUA SUNG LEH VENG SUNG KI VAIPUAKNA AH jong DIKTATNA APOIMOH DAN THUKHENKHATTE:


Khua sung leh veng sung i chite adiak in ei singtangmite in khua sung hausa leh veng sung hausa ki nei chiat ahih man in khua sung hausate leh veng sung hausate'n hih akhua sung uh leh a veng sung uh, ing khangtou theina dingin hih khua sung hausa leh veng sung hausate'n amau thu leh amau deina mipite lak ah apaipihlou ding un, Huh sanga khua sung hausate leh veng sung hausate'n hih khua sung authority bana veng sung authorityte tawh thu ki kumtuaka pan ing lak ua diktatna mah ing chi uh ua diktatna tawh khua sung hausate leh veng sung hausate'n khua sung leh venga pan ing lak chiang un hih akhua sung uh leh aveng sung uh ing chi dam dinga buaina omlou ding hi. Khua sung leh veng sung a khangtou theina ding in khua sung hausate leh veng sung hausate in Pasian ing thei uh ahoih ding hi. Ajiak pen Pasian theina in diktatna ahi. Hua bana khua ahih ta jongin veng sung ahih ta jongin hih government lam pan panpihna ing pai mipite ading ah hamphatna i chi, ing paite ahih leh mipi lam tawh kisai jong om ah bana khua sung leh veng sung lam tawh kisai aomte, ahih bangbang ing hih thei na ding in akisaipi khua sung leh veng sung hausate ahih man un, amaute'n diktatna tawh mipilaka ing zek theina ding un hih khua sung leh veng sung hausate khut ah ki ngah hi.


Mihingte i hih ua kua mah abukim i om kei ua kua man silbawl khial kei ning chi thei ki omlou di a hih man in khua sunga, ahih kei leh veng sunga buaina neu nounou leh lian pipi ing om hun jong om thei tham hi, ahih jong in ki gen theilou hi buaina ing om hun ding. Bangteng hih leh khua sung leh veng sunga bangbang buaina ing om jong in khua sung hausate leh veng sung hausate, bana khua sung authorityte leh veng sung authorityten khua sung leh veng sunga pan ing lak ua, diktatna tawh vai ing hawm chiang un khua sung leh veng sungte ah buaina chite ing omlou ding in khua sung leh veng sung ah khantouhna in vai ing hawm ding hi. Tuahihleh khua hausate leh veng sung hausate in min hoihte ing ngah ding ua ahih na nam un jong min hoihte ing ngah ding hi. Tuajiakin sepna lam khat photphot ah diktatna tawh na sem khua hausate leh veng hausate'n a na sep gahte ua pan in adiktat uh leh adiktatna jiak un a nam un masonna leh khangtouna ing nei ding uh ahih man in diktatna i chi poimoh mahmah hi. Diktatna in adiktatte atawisang bana ah ahihna nam na ngon jong atawisang hi. Ahih hangin diktatna omlou in bangbang nam hihmahnanleh jong akhangtousak ngaih kei a, akiamsak zoh hi.


DIKTATNA SANATUM BANGIN MANPHA MAHMAH AHIH DAN THU KHENKHATTE:


Diktatna ichih muhthei sana bang in manpha mahmah hi. Hua mah bang in itenna uh leh ikhuasakna ua, milian, milal inei ua tuate minautangte sangin manpha zaw uhi. Milian, milal ichite hih MLA, MDC leh Officerte ahi uhi. Amaute'n minautangte sang in government lam tawh kisai na khat photphot ah thuneijaw uh ban ah mite’n jong amaute thei jaw uhi, mi nautangte sang in. MLA,MDC leh Officer chihte'n thuneihna tuamtuam anei chiat ua, athu neih na uh ahihleh amaute omna mun leh mual(area) in pua hi. MLA, MDC leh Officer chihte’n amau omna chiat ua government tawh kisai in thu anei mahmah mai ua, amaute athuneihna leh amohpuakna uh lian mahmah hi. Ajiak ahihleh amaute'n(MLA,MDC,Officer) gam neilou napi un government theih in hausate sang in lianjaw uhi. Hua in amaute thupina ahi hi. MLA, MDC leh Officer letjawkna dangkhat chu amaute’n asia-apha, ban ah mipite a dinga ahoih leh phatuam khua sung hita in veng sung ah ahih jong in bawl ding leh sep ding chihte en kaitu ding ahihman un amaute hih government theipitute(palai) hi uhi.


MLA, MDC leh Officer chite eilak diakdiak ah ham tuam, pau tuam zang ngen hi uhi. Ham tuam, pau tuam ngen jang ban ah nam tuam ngen om khawm, teng khawm ngente ihih uhi. MLA, MDC leh Officer chihte hih atangpi in adiktat sang in adiktatlou tam jaw ua, tuajiakin mi'n angah ding leh a tan ding ua aki lawm tampi ban ah muh ding tampi ahibanglou tak a apaina jiak ahih leh adiakdiak in iMLA, MDC tam jawte diktatlouhna jiak in government lam pan muhding panpihna chihte etsakna din- langva leh adang tampite hina pi’n mipite’n, ahi bangbang muh dingte mulou uhi. Hihchibang MLA, MDCte in ahih na nam uh a tawisang ngai kei ding uhi. Hua sang in min hoihloute a ngah jaw uhi. Officerte jong tuachi mah banga mipite ading mah ah government palaite ahihman un asep ding leh abawl dingte uh sem leh abawl hoihlou teng in minhoihlou a ngah jaw uhi. Tuajiakin mipite siklehtanga government palai MLA, MDC leh Officerte'n amau lang ngaih ding sang un mipite a ding a nahoih sepdingte ginatakin ing sep theih nang un amaute'n diktatna masuan in nei thei uh hileh amaute'n jong mipite deihsakna leh mipite phatna angah ding ua, Tuachi’n amaute’n ahih na uh nam leh aham te uh jong adiktatna un tawisang thei ding hi. I MLA, MDC leh Officerte'n diktatna tawh na ing sem uh hileh amaute lah minthang ding ua, mite theih in ing om di uh ban ah gam leh nam in jong niamkiatna sangin khantouhna lam ing ngah jaw ding uhi.


CONCLUSION:


Diktatna in nam tawisang ahihman in mi asep abawlna lam khat photphot a, mi diktat mi in asep gah mu ding ahihman in kisik huailou ding hi. Mi diktatte pen Pasian laute ahi ua, asep khiatte ua pan mi'n ahoihnate uh ban ah ahihna nam na ngon jong mite’n thei uh ahih man in adiktatna gah un a nam tawisang hi mawk hi. Mi diktatte thupi ahih man un "TOUPAN mi diktatte lampi tuh a thei hi" chi'n Bible in gen hi(Sam 1:6). Diktatna ichih manphatak mai ahihman in masawn a mimal hi in nam lam vai hita mah nanlehjong khantouhna lam ngen a ngah ua, ahih na nam uh jong adiktatna uh tawh mite lak ah atawisang uhi. Diktatna i chi hih Pasian mitmu leh imihing pihte lak a ilah khiat ahihman in idiktat leh idiktatlouh ina septe tung pan mite’n mu ua, Tua ahih man in i sepkhiatte in mite tunga isep bangbang in thugen a nahi hi. Diktatna in mi lian, mi lal, saptuam, pawlpi ban ah politics leh organisation lamtawh kisai nakhat photphot lam asuk pichingsak guak hilou in khantouhna leh kithutuakna apiangsak hi.


(Note: Hih Essay ahileh the 1st Khalvontawi Essay Writing Competition 2020 ah "1st Prize Winner" ahi. Admin te phalna louh leh hih khalvontawi media source credit pelou in mundang a suahsawn/piaksawn phal ahikei hi. - Admin, www.khalvontawi.com)



Share:

Banker security guard shot dead, Rs 1.16 Cr looted

LAMKA, SEPT 04, 2020 --- In a broad daylight roberry, two unidentified men shot dead a banker today and looted Rs 1.16 crores.

According to sources, two bike-borned men shot at Mr Ranjan (37), a security guard (said to be of Cash Replanishing Agent) of Churachandpur Branch. The men robbed him and fled with the cash.

The incident occurred at around 10.30am near SBI ATM booth of Churachandpur Branch in Lamka town.

Sources said Ranjan was rushed to Ccpur district hospital, however,  he was referred to Imphal.

Ranjan succumbed to his injuries on the way. His body have been brought to his home in Zoveng, Lamka.

Churachandpur police started the investigation. No arrest have been made so far.

Pic: Lamka Talk

~ KV NEWS

Share:

Thangkhal Nam a ding a khovak puaktu suante pahtawina in silpiak pia

Lamka August 31, 2020: Nengmuanlal@MG Thangkhal Admin Khalvontawi Social Media Voice of Thangkhal leh alawmpa Amos Thangkhal in tuni zingsanglam dak 7: in New Lamka Dorcas veng aom, Thangkhal namte lak ah Gospel Tangthupha pawluttu Missionary Pastor (late) Thawngluan EBC tate kiangah Gospel Video Album piakna nei uhi. Hih hun MG Thangkhal in lamkaih in, Lianpu Thawngluan ta-te introduction bawl in, thugenna nei hi.  Hih hun ah MG Thangkhal in Thangkhal Namte lak ah Pasian thu pawlut tu Missionary Pastor (L) Thawngluan khangthu zuihna pailel ahi chi a, Tuitha dung leh guun lui kikal a Thangkhal Kual a Missionary Pastor Thawngluan EBCC in Gospel Tangthupha, March 7 1939 in Thangkhal te lak ah Mulam khua ah lut in, T. Khajang Thangkhal khua pansan in Thangkhal Nam te lak a Tangthupha gen a, Thawngluan nasepna te Pasian in lamkaih a Thangkhal miten khalam mit vakna tun in, Christian sahkhua suak ua, nidang hundang a Khuang, Zaam ban ah Bawng leh sial zang a daaktal tawh thuah a Saan nem la sa in ningzu ai-sa tawh kithoihna aknel ok a kithoihna te Thangkhal nam in nusia in, Khalam khanlawhna tun ahihdan gen hi.  Maban ah zong Rev. Dr. Pumzathang Tawmbing in Missionary Pastor Thawngluan tanchin gelh sawm in, tu leh tu in Thangkhal Kual ah Missionary Pastor Thawngluan tanchin kan zui lel a, Thangkhal Saptuam Thangkhal Baptist Church Pawlpi sung a Khaw  tuamtuam apat khanglai ten abawl uh Itna Sisan Phatna Laate Gospel Video Album Disc khat chiat Pastor Thawngluan suan adam lai teng Numei 3 leh Pasal 3 kiang ah present hi.  Hih Gospel video album ah ahih leh Laa masapen Vevo Tazen Lai A Na Sang E kichi Thawngluan Aw chih laa (L) Rev. (retd) Khaikhanthang in a Missionary Pastor Thawngluan aphuakna  laa hi a, Thangkhal namte lak ah March 7, 1939 in Gospel lut a, tuni August 31 ni a Kum 81 leh kha 5 leh ni 24 chingta ahihdan MG Thangkhal in gen hi.  Hih hun ah Lianpu Thawngluan tate lak ah Pasal upa pen in kipah thu genna nei in Thangkhal nam ading leh Saptuam ading in Thupha piakna nei in, singpi dawn khawmna hun zang in, huo hun zou uhi. Thangkhal Nam te lak a Gospel pualut tu Missionary Pastor Thawngluan ahih leh Rev. Dr. Pumzathang Tawmbing adia apa neu hi'n kigen hi.
KHALVONTAWI
VOICE OF THANGKHAL
Share:

ZSF Press Release August 30, 2020


The Zomi Students' Federation (ZSF) appreciates the district administration in its tireless efforts to nab those criminals who are implicated in the ugly gun firing incident at Tuithapi village on August 26, 2020. It is more laudable that the law enforcing authority has managed to secure in arresting two suspects who are involved in the incident. ZSF demands that all those involved in the gun firing incident be arrested and punished as per the law of the land.

ZSF further appeals the public to extend logistical support tot he district administration in its attempt to apprehend the remaining criminals responsible for gun firing at Tuithapi. It is also our entreaty to any armed group to desist from terrorising and harassing innocent civilians in future. Peace and security of our people should be accorded due primacy. 

Issued by:
Information & Publicity
Share:

YUSUF LEH ZULEIKA TAANGTHU //By: Pastor Thangdoulal Suantak

Islam Bible leh Hebrew Bible in a genkhawm uh, Jusuf taangthu tawh kisamkaih numei meel hoih Zuleika taangthu ngaihnop-huai tuni'n i na ngaihsut khawm diing uh hi. Tualeh Bible a taangthu ngaihnop-huai tamtakte lak ah tuni a, Yusuf leh Zuleika kaal taangthu i suut khawm diing pen uh ahihleh, Islamte Bible leh Hebrew Bible in a na gen Joseph taangthu tawh kisamkaih taangthu ahi a, hihpen internet manphatna tungtawn a muhtheih in zong a om a, a kichianzaw a sim utte'n google ah, a tung a topic gelh in a muhtheih diing hi.
Yusuf kichi pen Joseph chihna ahi a, Jakob tapate lak a sawm-le-khatna ahi a, a pa Jakob in a zi nihna Rachel tawh a neih ahi. Joseph taangthu Genesis bung 37-50 ah a na ki-hahgen diak hi. Joseph ahihleh, leitung mihingte lak a kideektheihtak a gen minthangpa zong ahi hi.

Zuleika leh A Hoih gTungtuanna
Bible ah Zuleika kichi mihing min a kimu kei a, kua ahih zong a thei a kitam diing in ka gingta kei hi. Hilezong Bible a Potifar zi kichinu pen kua hi a, a min bang chihte leh Potifar zi kichi kua mawngmawng e? chih theihkhiat sawm in, USA a om Maxwell Institute a saangsia Christine Ashfield leh siamna leh theihna saangzaw neite'n pan a la ua, Egipt gam a laibu lui, Joseph hunlai a kigelhte, Potifar tawh kisai thute leh Islamte laibu tuamtuamte tawh kaikhawm in, Bible a Potifar zi kichi nu pen theihkhiat sawm in (research) zonthakna a bawl ua, tuabang a a bawllai un, Potifar zi pen Zuleika ahi chih leh numei meel hoihtak, pianken a dembaanglou etlawm leh nalhtak ahi chih a mukhia uh hi. Egipt kumpi Faro innsung a nna sem uliante zite lak a zong a hoihpen dan a gen in a om hi.
Hizah a dembaanna kichi mawngmawng neilou Potifar zi meel hoihtak leh duang etlawm, a etlawmna lamdangtak in Joseph a kheempuuk zawhlouh pen sil lamdangtak ahi, chi a gen in a om a, hilezong eite'n Pasian a a gin-omna ziak ahi i chi utzaw uh hi.
Ki-etchianna Diing: Na Pasian tung a na gin-omna in bangzah in a hung minsesak in, hamphatna tuamtuamte bangzahvei hung suplawhsakta hiam?? Gen diing na neihkei leh, na Pasian tung a na gin-omna pen gin-omna hilou maithei diing ahi.

Zuleika Min Khiatna
Zuleika kichi Persian haam pan a kilasawn ahi a, Zulaikha, Zuhleyka, leh Zuleika chihte in a kigelh a, a gelhdan kibang kei leh zong a khiatna a kibang a, tua pen, saap haam in, 'Brilliant Beauty,' chih ahi a, ei haam in 'Hoihna Bukim a Tuam,' ahihke'h 'Hoih Bukim,' chihmai diingdan in ka ngaihtuah hi.
 
Egipt Gam Silate Dinmun 
Taanglai Egipt gam a sila a kizangh mite chii-nih/ pawl nih a khen in a om a, Gaaldouna hiam, kidouna hiam a kimankha silate leh dangka a lei-thoh silate in kikhen hi. Gaalmat silate ahihleh huan/gam leh lou-lam ah nna haksate, sing-le-suang bawlna tawh kisai nnate a semsak ua, dangka a a lei uh silate ahihleh innsung nnate a semsak uh hi. Joseph pen dangka a lei-thoh sila ahihziak in innsung nnate sem in a pang hi. Hih silate tawh kisai a theihbaihdan pen Spartacus Movie enkha zousiah in i theisiam diing un ka gingta hi. 
Joseph hunlai a numei leh pasal silate ahihleh taksa nopsakna a a pute uh leh a pite un a ut bangbang ua, a ut hunhun ua a zaktheih uh ahi. Tuaziak in Faro ulian zousiah in a zite tawh hun a zanghtam kei ua, tuachiin a zite uh zong kiphamawh mahmah sam uh ahihman un, a sila uh pasalte sam in hun nuam a zakpih zeel ua, hibang a thang-huaina pen ama'uh a diing a thang-huaina ahihlouh ziak in bangmah a buaikei hi. Hibang dinmun ah Joseph zong va-omkha ahihman in a pi'n luppih diing in a chial mialmual a, hilezong a ngahkei chih Bible a i muhdan uh ahi. Joseph in a pi thu a manlouh pen sila a diing a mawhna saangtak ahi a, tuaziak a gawtna a thuak diing ninapi, a aam-huaina leh a etlah-huainate ziak in a pi'n a gawt sawm kei a, zol-khiat a luppih teitei diinglam ah a koihzaw hi. Aziak pen amah zong numei hoih leh kilawmna bukim nei, gimnamtui thupitak a kizuut khat ahihziak in a zol-khiat zawh diing a kinem hi.
Ki-etchianna Diing: Sila dinmun a om, hihtheih bangmah neilou in na kithei hiam? Sil hoihloute sila na hikei a, Pasian sila na hi. Nang thu in gamtat sawm mawk kenla, Pasian aw, na lungsim bil in ngai in. Hoihlouhna in a hung tuam leh, Pasian in a lampi hung honsak diing hi. Amah muang in.

Zuleika In Yusuf (Joseph) A Kheemdan
Theologiante leh Egipt a uliante taangthu gelh a koih ahihna ah, Zuleika pen numei hoihtak ahihban ah a pasal Potifar tawh a kaal uh a buai mun mahmah a, ama'uh hunlai a kigelh laibute ah zong a kilemlouhdante uh gelh in a om a kichi hi. Hibang dinmun a Zuleika a omlaitak in a deihbang a hoih leh aam-huai tangvaal meel hoihtak Yusuf a inn ua a va-ompen a hamphatna a ngai in, a luppih sawm gigeta hi. Zuleika in Yusuf a kheemzawhna diing in kamsiam in a houpih gige a, a Pasian tawh kisai thute a dong a, tualeh a taksa aam-huai khop a dawksak in Yusuf a kiang a pai diing in a samsak tadendon hi. Theihtawpsuah a Zuleika in Yusuf a kheem a, a pasal a ut dandan a a bawltheih dante, leh a lungsim bang a a utnate a taangtunsak leh a pasal that a amah kiteenpih a, tuachi a Yusuf pen Potifar suak mai diing chihte in a zol mialmual hi. Zuleika in a pasal Potifar pawtna diing bekbek a zong a, a pawtkhiat kikaal in damlou kheem kineih in amah keem diing numeite zong kikeemsak utlou in Yusuf a kikeemsak diing in a room ah a samsak mialmual hi. Hitalezong kheempuuk zoulou hi.
Ki-etchianna Diing: Diklou a na theihsate bawllou diing a kidekzawhna na nei hiam? Nangmah ah kidektheihna a omkei maithei diing hi, hilezong na biak na Pasian min suang a na kidektheih diing pen nang mawhpuakna hi. Sil hoihloute kikheemsak ken, na Pasian lungkimlou diing ahi.

Zuleika In A Motpih Yusuf Meel Hoihna
Research bawlte'n Zuleika tawh kisai thute a zonna uah, Yusuf hoihdan zong muhkhiat anei ua, tua pen hibang in a gen uh hi. Zuleika in ni khat, a inn a om numeite leh Faro uliante zite an nekpih diing in a samkhawm a (tulai a party bawl i chihdan un), a an nekna diing uh dawhkaan ah sek leh a metna diing temta tawh zong a koihsak chiat hi. Tuachiin an a ne ua, hibang a nekna leh dawnna a bawl sung un Yusuf mun ningkhat ah Zuleika in a omsak hi. Tuabang a nekna-dawnna a bawl uh a zawh diing kuan un, Zuleika in Yusuf a sam a, tuachiin Yusuf ama'uhte lak a hung pai hi. Hibang a Yusuf a hung pailai in, Zuleika in a chial a nekkhawmpih numeite'n hoihsa in a en ua, Yusuf a etnalam un, sek metna diing a kikoih temta tawh a khut uh a atkha ua, hilezong a ki-atkha uh chih a theikei ua, Zuleika in bang diing a na khut uh na at uh? A chih dong a ki-atkha uh chih zong a theikei uh, chi a gen in zong a om hi. Hibang hunlaitak in Zuleika in a nekkhawmpihte kiang ah, ka innsung silspa ahi a, na khatvei muhna ua hibang a na buai uh, kei a ompihnu a diing in iplah/ etlah-huai ke'nteh na chi uai le? Chi in a nui keuhkeuh hi, chiin zong a gen uh hi. 
Ki-etchianna Diing: Hibang a numei meel hoihtak in luppih diing a a kheem zohlouhpa pen Pasian hing, Bible a i muh uh Pasian a bia mi khat ahihziak ahi. Yusuf in a Pasian ziak in hibang teng tan-ngam hi. Nang hileteh bang na chi diai? Na Pasian ziak in na leitung utnate leh lunggulhte na nusia ngam diam??

Share:

Do our NE youth in cities have future back home? ~ Robin Hibu IPS

NEW DELHI,  AUG 30, 2020 --- Feel bad to tell you about all dark side of NE people's life .... but they come to me only when they are  battered, bruised, abandoned, hurt and finding no hope nor succor  anywhere most of the time in their reckoning hours, their faith on me  is most painful for me , as I can't do much, other than giving HOPE .......
-------------------------
HATE the sin, not the sinners - Need to UNDERSTAND the circumstances -
-------------------------
1- Their is an outcry by most of NE people in social media to name and shame them by exposing these youth both girls and boys  - names, tribes, states  for deterence for other girls etc.

Law doesn't allow to name any minor victims, or juvenile to publish their names. Also, such shaming them generally lead to terrible consequences like suicides or run away from home as they can't bear such societal tagging them as 'fallen outcastes' ... recent example of NE young girl attempting suicide to avoid embarrassment from back home is an indicative of horrible outcome of once their name are known to world.

2-  I had few NE female visitors claiming as working in spas.... ...who hesitantly revealed that, they were rescued by ngo and police with much fanfare initial euphoriac promising them too many rosy rehabilitation packages etc.... but left them to lurch as  out castes in their community........had to come back in the profession for bread and butter,  they told me at least, here they pay you for services, but outside...all wants free services.

They came to me  for helping them to get hostel admission for their fatherless children with fake fathers names in Delhi & NCR schools.

After hearing their painful unwitting journey of exploitations by society and helplessness of being left alone uptill now.......made me very sad and  set me thinking and feeling so helpless for these females .... who also dreamt to have sweet home  with family of their own, but alas, they can't do it now ....

3-  It's poverty, it's hunger, it's lack of employment, its lack of education, it's lack of awareness, it's lack of robust system for encouraging poor girls advancement in life, it's lack of insensitive society, law, family pushing them to survive somehow like drowning person even holding crocodile tail !

- BEFORE WE OUTRIGHTLY CONDEMN THEM FROM OUR NARROW PERCEPTION .....

- I would like you all to ponder in cool mind  -

a - Why NE states can't have entrepreneurial  development, industrialization.... having full of jobs for our youth especially for girls?

b -  Why our NE youth especially girls have to rush and grab these volatile unpredictable menial skill development training like beauty saloon, spa, grooming, massaging, waiters, receptionists, bpo operators, guide, interpreters, room girls, table girls,.. Are our smart and beautiful NE girls fit for these kind of jobs?

c-  What are incentives for education of poor girls in remote hills, is there any scholarships, hostels, working girls shelters?

d-  What are vocational training based on area specific requirements for girls, why only outdated handlooms training, spas, why no survey on area specific requirements by govts for girls specific jobs ?

e - How much budgets do NE states allot for development of women and girls of their states ?

f-  Why not have Impact Analysis of existing schemes for girls by IIM/IIT for future road maps ?

g-  What have we done for inheritance of parents property excepht for Meghalaya state ?

h -  Why we as a society generally casting aspersion on unmarried young girls ?

i - What are institutions set up advancement for women and girls child in 8 eights other than reactive actions after incidents, why no proactive initiatives by them ?

j -  Are we all giving best education, nutrition, health care for your sisters, daughters in your home ?

k -  Are we  allowing your sisters and daughters to participate in family decisions ?

l -  Are we  allowing them pursue her liking vocations or sports ?

m -  What have we all done to make them fit mentally, physically ...have you admitted them for martial art training, so that, she does not become mere victim without skill to defend herself ?

- PLEASE HAVE SERIOUS THOUGHT ON THIS....than, still you suggest me to shame our meandered sisters and brothers publicly by telling their names, tribes, villages, states in social media ?

- To me, these troubled distreseed youth  from "the profession" seeking my help for admission of their fatherless daughters still haunting me.... and I understand their hapless cruel world ....where they are somehow surviving....don't know how long they will sail ....

- With sad and helpless feeling... thank you all.

(Opinions are personal, based on experiences of dealing cases under the aegis of Helping Hands Ngo in Delhi for 16 years.)

Share:

2 died in Imphal-Jiribam Road accident

IMPHAL,  AUG 27, 2020 -- Two persons died in an accident in National Highway-37 Imphal-Jiribam Road on August 23, 2020.

The deceased have been identified as the driver Mr Paominthang Haokip (34) s/o Lunkhojam Haokip of Phoilen, Near Valpakot and Mrs Kimjahat Vaiphei (47) w/o Thangtinlen of Tuibuong, Ccpur, Manipur.

Sources said the Bolero fell down from about 300 ft high. The ill feted accident occured between Kaimai and Barak River in Jiribam Road.

The accident came to be known when some people suspected the foul smell and found the damaged vehicle and the dead bodies.

Manipur Police and Nungba Youth Club evacuated the vehicle and took the corpses.

Share:

Itna Sisan Pahtna Laate Video Album honna nei

CLICK TO VIEW PHOTOS

Lamka 29 August 2020: Thangkhal Baptist Church Pawlpi sung a khanglai bang jah hiam kipawl khawm ITNA SISAN PHATNA LAATE board chia kimin voh te'n Gospel Visual Album abawl uh tuni'n S. Phaiza Thangkhal Baptist Church Biak inn ah ahonna leh Pasian kiang a latna om hi. Hih hun zakna a Tang Khailianmang leh Lia Lydia in lamkaih a, (L) Rev. Khaikhanthang SUUNNA mipi paikhawmteng in dinsa in daidide in minute khat sung sunna nei ua, ITNA SISAN PHATNA LAATE Choir apat in Thangkhal Nam te lak a Pasian thu (Gospel) pua lut tu (L) Missionary Pastor Thawngluan EBCC ki phuah na laa (L) Rev. Khaikhanthang in a phuah "Vevo Tazen lai a na sang" chih laa sa uhi. Pastor Hangmuanlian Director Youth & Mission TBC in programmete Pasian kiangah aapna nei in, Genmuansang @Khalpa in apaikhawm mipite vaidawnna nei hi. Gospel Video Album honna Rev. K. Ginkhankap ABA Missionary in nei in Rev. T. Chinminlian Executive Director Thangkhal Baptist Church in Pasian kiang ah laan hi. Laangminlun, Chairman ITNA SISAN PHATNA LAATE Board in Album piang khiatdan Report pia in, Upa Zalianpau Adviser in thugenna nei a, Chief Guest  Rev. K. Ginkhankap apat thu genna om hi. Chief Guest in agenna a Thangkhal sung a hihbang Gospel Album hon khiat theih a om kipak mahmah ahihdan gen in Minam adia gou manpha leh Saptuam a dia kiletsakpih tham ahih dan gen hi. Maban a jong pan hong lak touh sem ding uh deihsakthu  gen a, apian apat Chief Guest a apang patna ahihman in ama mimal tak a zong kipak ahih dan gen hi. Chief Host Upa Nengsuanthang President Thangkhal Baptist Church leh Upa Thangsuanhang Vice President TBC apat thugenna om in, Programme hunsung in ITNA SISAN PHATNA LAATE CHOIR leh Lia Nuamngaihkim, Lia Roda Ningbiakhoih leh Itna Sisan Phatna Laate Quartette te apat lasakna om a, huntawp ah Elco Kamlianlal Secretary Itna Sisan Phatna Laate in kipah thugenna nei in Pastor Genzatung Director Woman & Child Thangkhal Baptist Church in programme khakna nei in paikhawm mipi tengin Gospel Album thak lawpna in theitui dawn khawmna tawh hun jou uhi, Hih ITNA SISAN PHATNA LAATE Gospel Visual Album ah laa 12 om a, Thangkhal Pastor te leh Thangkhal sung a Upa te phuak hi a, Album a laate ahih leh Thangkhal Baptist Church Pawlpi sung a mi kiphal te'n Sponsor abawl uh hi a, April kha apat Studio Recording Thangzangam Khongsai kiang a abawl uh ahi. May kha apat Gebion Media tawh kithuah in Video bawl pat uh hi a, Hih Video Album bawlna a sum bei teng lakh 2 val hi in kigen a, Programme zakna sung a Thangkhal Hausa leh Thangkhal Tribe a lamkai te leh Thangkhal sunga Civil Society Organisation a lamkai tuamtuam te'n zong uap uhi.


KHALVONTAWI
VOICE OF THANGKHAL
Share:

Itna Sisan Phatna Laate Disc leithei ta

CLICK TO VIEW TEASER

ITNA SISAN PHATNA LAATE Gospel Visual Album honna tuni 29th August in S. Phaiza Thangkhal Baptist Church biakinn ah honkhiat in om a, full album disc/DVD lei ut te'n hih anuai a contact number ah kantheih gige ding hi. 

Disc khat ah ₹200

📞8730948729☎️
Share:

Free Pick n Drop Services for the Poor

LAMKA,  AUG 28, 2020 --- In the midst of Covid-19 Pandemic which disrupted the lives of thousands, especially the poor families in Churachandpur district of Manipur, there is a good news!

As the saying goes: "Service to human is service to God", a young man (in pic) have circulated in social media groups that he can be contacted for "free pick and drop services" for any emergency situations like medical check up, pregnanct related problems, and others.

Those who could not afford to hire vehicle can contact # 7011025774.

*Photo: The Samaritan boy.

Share:

ZYA HQ Kaleymyo in a Ambulance neih teng uh ahi.

ZYA HQ KALEYMYO IN A AMBULANCE NEIH TENG UH AHI. UNIT DANG A SIMNAI LOU AHI, ZYA IN MA SAWN JEL HEN
Share:

Itna Sisan phatna Laate Visual Video Album honna om ding




Lamka 2020 August 28: Thangkhal Baptist Church (TBC) in abawl Gospel Video Album Itna Sisan Phatna Laate hong tung ding Date 29-August-2020 (Saturday) in S. Phaiza Thangkhal Baptist Church Biakinn a honna om ding hi, Hih hun a Rev. T. Chinminlian Executive Director TBC in Minister hih na tawh uap ding a Rev. K. Ginkhankap in Chief Guest, Upa Nengsuanthang President TBC in Chief Host, leh Upa Thangsuanhang Vice President TBC Guest of Honour hih na tawh uap ding a, Rev. K. Ginkhankap in Gospel Video Album honna nei ding a Rev. T. Chinminlian Executive Director TBC in Pasian kiangah lan ding hi.

KHALVONTAWI
VOICE OF THANGKHAL
Share:

Asia a inn lianpen Nagaland Baptist Church

NAGALAND,  AUG 28, 2020 --- 1942 lai in a foundation bawl ana hita, 5 May 2007 a bawl pat ahia, kum 10 zawh, 22 April 2017 in bawlzawh in um hi.

Himi Sumi Baptist Church, Zunheboto, Nagaland ahilhleh 23,73,476 Sq.ft alian ahia, a saau lam 203 feet, a vailam letdan 153 feet, tualeh asan lam 166 feet ahi.

Himi Church sungah mi 8,500 touthei in, pindan 27 a om hi.

Biakinn dak ahihleh Poland apat lak ahia, tua hunlai a Lakh 15 man ahi. Himi dak pe'n kg 500 a gik ahi, 93% brass leh 7% tin a siam ahia, km 1.5 huam sung tanpha ah a gin kiza pha hi.

Himi. Biakinn lam na'n sum million 36 bei  pha kichi hi.

*Image via Social Media.

Share:

TBC Pawlpi in Bolero thak lei

Lamka 2020 August 26: Thangkhal Baptist Church (TBC) Pawlpi in Pasian gamna sepna a zak ding tuni Imphal a Gari Bolero thak khat lei uhi, Bolero ahih leh TBC in Project anei te lak uah khat ahi ah, tuni Imphal a Rev. T. Chinminlian Executive Director TBC, Upa Thangsuanhang Vice President TBC leh Upa Thangkhanmang Chairman Board of Ministry TBC in Imphal a va la uhi, Gari ahih leh maban hun lem khat a Pasian kiangah latna leh aapna nei ding uhi.

KHALVONTAWI
VOICE OF THANGKHAL
Share:

Sinsaktu diklou apat kiveng dia hilhna | EBC

Share:

U Pa Guite innpi Blessings on Pu PS Haokip President KNO

Ccpur 22 August, 2020 Kiginni : Pu P.S. Haokip President KNO lamkaina a Unau Haokip in apaisa kum 2010 August, 2 ni-a Upa Sating piakna Pu Pauminthang Guite Bulpipa/Lamjangpa kunga abawl uh akum 10 chinna Anniversary leh Pu P. S. Haokip adinga thumna vaiguan Guite Innpi vaisaina tawh Pu P. S. Haokip Inn, B. Aizalon Ccpur ah kinei hi. 

Hih hun Pu Xavier Nengkhanlam Gen. Secretary Phiamphu Phungpi Organisation in conduct hih na la a, Rev. Jangkholam Doungel Chief of Kotsohoi Village in hunpat thumna nei in, Pu Gougin Guite Chairman Guite Innpi in vaidawn thugenna nei in, Zalen'gam Choir lamkaina tawh "Chungmang Pathen in hamjang nei phat un... " chila Pu P. S. Haokip in ana phuo pen vaidawnna la in siemtakin sa uhi. 

Tuo jou in Pu Thangkhosei Guite, Secretary Guite Innpi in Keynote Address genna nei hi aman khangthu ithei chiat uo hoi ahidan agen banah, himi Khangthu theibehna in akuo akuo unau khat ihina uh hong theisak sensem ding ahihdan te ngainuam huaitakin hong gen hi. Tuochin Pu Paukhothang Guite, Finance Secretary Guite Innpi in hanthawn thugenna nei a, tuomi tawh kizawh in Pu Gougin Guite Chairman Guite Innpi leh Rev. P. Thangliankham in Pu P. S. Haokip Traditional Head Gear khuna/gahna nei uhi. 

Hihteng zou in Rev. P. Dousuanthang in Pu P. S. Haokip ading in Laisiangthou pansa a thugenna leh Vang Thumsakna hun zang a, tuo jou in Zalen'gam Choir apansan lapawl kilawmtak sakna hong neikik uhi. 

Hih teng zou in President PPO Ghqtr sik-le-tangin Upa P. Khupsuanmung Chief Adviser PPO Ghqtr in thugenna ngainuom huaitak genna nei hi. 

Tuoleh Conductor Pu Xavier Nengkhanlam in akuon lamteng mel laana/introduction anei zou in Pu P.S.Haokip President Kuki National Organisation in Guite Innpi tungah akipahna thu gen hi Tuoleh Unau khat ihidan kum 10 paisa a ama ma ngaikhawh na tawh Guite Innpi a Sating piakna vaiguon kibawl te banah khanggui thei dinga poimaw ngainuam huaitak genna nei hi. Unau Kachin te I Naupa te uh adidan nouneel takin hong gen a, amau te tawh unau sanggam laizom ihina uh kilatsakna a Chavang Kut vaiguan khata kisuktuo dante gen hi. Koima aki khenthei ihilou dan uleh Ipu Songthu akipan khanggui a kizom dinden ihi dante zong hong gen hi. U Pa Guite kipah taka alam dot leh a za dante la aphuak te zong hilchienna nei hi. 

Tuoleh Zalen'gam Choir a kipan san Pu  P. S. Haokip in ana phuk "Ka Chun Minngei  Vengdim.. " chila siamtak a asak uh ngaikhiatna kinei kik hi. 

Tuochin Pu Khaichinpau Guite in thugenna ngainou tak genna nei hi. 

Abanah Pu Songkip Hanghal Bulpipa Pu Lamkhosat in Guite pen Bulpipa ahidan te gen na neihi. 

Tuoleh Upa Paokho Lajangphai Hausapu in Chassad Hausapu Pu Thangzahao thakhel in Guinu-Guipa a ikizop matna uleh Guite Upa ahihdan tegenna nei hi. 

Aban ah Pu Haokip Bulpi, Pu Touthang Bulpi leh Pu Doungel Innpi apansa palai hong paiten thugenna ngainuam huaitak thalawp takin hong gen chiat uhi. 

Tuo zou in Pu Khupchinthang Guite, Asst. Secretary Guite Innpi in kipa thugenna aget banah mailam hun ah Innsung unau tengin ni 3 dai ding Unau Khawmpi kinei thei henlen hileh tu a sangin ki-ittna, kimel thei tuahna lian zawsem hong tun ding thanop huai ahihdan gen hi. 

Hih teng zou in Zalen'gam Choir mapuina tawh apaikhawm mipi tengin Konna Bullunmang lapi sakna nuamtak in track tumging kilawm tak tawh kisa khawm hi. 

Atawpna ah hunkhahna thumna leh annkuang latna Pu Thongjang Guite Chief of K. Nivangphai in anei zou in apai khawm tengin photo session kinei in annkuong limtak sok khawm in hun kizou hi. 

Tuni vaiguan bangkim TC Network in full coverage abawl ahi a, mailam hun ah YouTube te ah abul apat atawp tan etthei leh zak thei dingin hong upload ding uhi.

KHALVONTAWI
VOICE OF THANGKHAL
Share:

MANIPUR A ZOMI MOVEMENT TAWH KISAI TAMLOU

AMASA in, Pathian hehpihna toh mipite' deihna banga Zomi Re-unification Organisation (ZRO) i phuhkhiak uh kum 25 bang chingta a, Pathian min ka phat hi. Tup leh ngim kichiantak nei, Kivaipuakna daan leh duun kichuptak nei Pawlpi ahihziakin, haksatna leh buaina tampitak tuaktou zel mah leh puksia mailou in mailam nawtzel hi. Heutu masa te'n bang tupna nei a Pawlpi na phutkhia a, haksatna bangteng na palmualsuah uhiam chih leng theilou khangthak pawlkhat te'n gamteng sawkbuai a, ut leh dah a thudik kimkhat khawng i vek ekek uh kazak chiang in lunghimoh huai kasa mahmah hi.

HONG KIPATDAN
Zomi teng gawmkhawmna dia movement i pat uh British hun lai pek himahleh Manipur a Zomi movement i patkhiak uh sawtlua nailou hi. ZRO hong pianma in Pu T.Gougin, Pu Thianzakham@ S.K.Simte, Lalneihthang@ Zokhankhual, etc te makaihna in Daizang khua ah kum 1972 in Zomi National Congress(ZNC) na phutkhia uhi. Amaute'n Pu S.Thangkhangin, M.Phil, JNU a simlai samkhia in Zomi ihihdan nasatak in hon tangkoupih ua thupi kasa mahmah hi. Zomi ihihna kiphawk in, laa phuakthei in phuak, a gelhthei te'n gelh, ninam adia kalsuan thei in kalsuankhia in pan i la ua, khopi tuamtuam bang ah ALZOSA dinkhiak ahi. Kum 1988 in Champhai ah 1st World Zomi Convention nasatak in hon sai ua, huai nung sotlou in daltu tamtak ziakin, vangtahhuai tak in, Manipur a ZNC makaihna a Zomi movement hong muihkik a, poi petmah hi. Bangteng hileh, Manipur Zomi movement khangthu ah, ZNC leh huailai a heutute' contribution chiamteh tham ahihna bei ngeilou ding hi. I theih dia hoih mahmah khat ahihleh, ZNC in kum 1980 a V.V.Giri, President of India kianga Memorandum a piakna ah, 'unleash the political chain that binds Zomi(dismantle the political barriers between the Zomi of Burma and India' chih thulu na zang uhi.

ZNC movement bei khat suak mahleh, huailai sawng mah in research scholar tamtakin Zosuan minam ihihna diktak suikhia in hong tangkou khia uhi. Amaute laka chepteh tham mahmahte ahihleh Dr. Tualchin Neihsial, Pu S. Thangkhangin, Pu L. S. Gangte, Pu Dr. Kamkhenthang, Pu Dr. Vumson, Pu Lal Dena, Pu Rev. Dr. Mangkhosat Kipgen, Pu Rev Prim Vaiphei, Rev. Dr. Sing Kho Khai, Rev Khup Za Go, etc ahi ua, amaute laigelhte muhtheih in omvek lai hi.

Kum 1990s bullam apan Manipur singtangmite' politics huihnung hong chituam mahmah a, galvantawi tuamtuam apan nawkna tuamtuam kituak hi. Hiai hun a i dinmun haksatdan, thawmhau dan leh i mangbatdante ka ngaihsut chiang in, Judate Aigupta a saltan lai bang lungsim ah hong kilang thei hi. Huchi'n Zomi nam lamkai leh Saptuam heutute leng patau in, awlmohna lianpi nei uh ahi ngei dia, December, 1992 EBC(ECC) Khawmpilian khit in Consultative meeting sam zihzeh uhi. Hiai hun a makaipi a pang Phamsa Rev.T.Jamkhothang panlakna manghilh theih vual ahi kei hi. Chial a ka om bang in kei leng consultative meeting ah kava tel zel hi. Heutu paikhawm te'n, ut leh utlouh thu gentheih omlou in, Pawlpi khat bawlkhiakna dia mohpuakna piak in ka om hi. New Bazar a Pu K. Vungzalian, Ex-Minister' innsawngtung, common room ah hon final khum ua, Phamsa Upa T. Phungzathang, Ex-Minister in thumsakna hon nei hi. Huchi'n Jan 1993 sung ngei a Diphu nusia a Lamka hong pemtou dia thupiak toh ka kikhen uhi.

Lamka ka hong tun in koi a bangchi pat ding chih ngaihtuah ngal ahi a, Aizawl a om Pu Tielkhal, CNF heutu kava kimuhpih ua, belhtak ana hi khol kei. Huchi'n Lamka hong kik in, Burma a Kachin Independent Army (KIA) heutute toh kimu di'n kei, L. Tualkhanhau, G. Vungsuanthang leh Pu Tunzakham Hangzo ka kisa ua, Rev T. Jamkhothang in thumna toh hon khakhia hi. Burma ah Pu Thanglianpau, Gen.Secretary, ZNC(Burma) leh elected MP, Burma in hon makaih hi. Ka kimuhpih dingte uh Pawl min lou a muh theihlouh ahih ziakin, kou leng ka kikumkhawm ua, i hihna diktak leh sak leh khang in i pomtheih pen uh Zomi ahih banah, researcher leh historian teng in leng Zosuan, Zomi ihihdan leh min dangte (Chin, Kuki leh Lusei) midang te'n hon sapna ahihdan nial vuallouh a suikhia khinta ahih ziak in, Pawlpi min ding in Zomi Re-unification Organisation (ZRO) chih April 1993 in, Phaphian mun ah, namkipna kon nei uhi. Pawlpi phuhkhiak dia thupukna bawl hun Feb, 1993 hi a, amin hong kiphuah April, 1993 ahi. Ahi a, hiai hun in leng Pawlpi structure bangmah bukimtak a lepfel ahi nai kei. Huchi'n KIA Chairman Pu Brangsai, Chief of Army Staff Pu Zawmai leh Foreign Secretary Pu Zongkhra te toh ka kimu ua, a siam un a hon deihsak mahmah uhi.

Lamka ka hong tunkik un, New Lamka YPA Hall lui ah heutu tamtak paikhawm in, report piakna leh ZRO structure/body bawlfelna kinei hi. Heutute'n hamphatna hon pia ua President hihna ka let banah, Pu Thanglianpau@Daniel Thang in Vice President, D. Kamsuanthang, Gen.Secretary, Thangzakhum, Fin.Secretary chihte guan masak ahi. Mobilization leh awareness campaign patngal ahi. Gam leh nam it tuailai bangzah hiam in gamnuai zuan ngal ua, Pu Kaizasang makaihna toh training kibawl in, huchi'n Zomi Revolutionary Army (ZRA) hong piangkhia hi. Kum Sept, 1993 in Delhi ah Thanglianpau@Daniel Thang toh ka hoh ua, India Government kiangah dawlkhaat kiseplut hi. Tua dawlkhaat ah, 're-unification of all Zomi of Burma and India into one political unit' chih thulu kipansan hi.

Mobilisation bawl na ah, tribe tuamtuam heutute ki lutchilh masa hi. Hiai hun a hon malakpih Pu L. Chinkhanlian, Editor, Manipur Express, Pu Kapchhung, Gen.President YPA GHQ, Pu Chin Ngaihpau, Gen.Secretary, YPA GHQ, Pu S. Chinzalam, Pu N. Thangchinhau, etc te manghilh theih vual ahi kei uh. Tribe sung mobilization gahsuah in, kum 1995 in STC(SNC), VPC(VNO), PTC(PNC) leh Teddim Chin Union (TCU) te'n Charter of the Zomi Re-Unification Organisation suaikai a sasin-salung nekhawm in Pawlpi namkipna leh minam adia panlakna hon neitou ngekngek uhi. Tuni chiang in tribe 9 bang in sasin-salung nekhawm in Zomi movement ah i semkhawm theita ua, kipahhuai kasa mahmah hi. Huchi'n Manipur ah ZRO tuh Zosuan tribe tuamtuamte (tribe cheknokte ka chihsek ahi) khaikhawmtu hongsuakta hi.

I theih chiatsa bang in, Pawlpi lamzangtak a paitou kimlai June 24, 1997 a KNF(P) te'n Saikul khuami, minautang 10 hon kaplup sak chiang in buaina meikuang hong kipankhia hi. I sanggam te'n hiaidan a hong dou hial dia gintakna bangmah a kineihlouh ziakin, buai kipat chil in vanzat bangmah kineilou hi. Himahleh, Burma a sanggamte toh kithuzak in, a neu a lian, a nai a gamla a om Zomi te i panghuan ua, gamtang thei zawdeuh a i om chiang in balance of power hong omthei in, huchi'n Oct, 1998 in unau kal a kilemna (Kuki-Zomi Peace Accord) i bawl thei uhi. Hiai peace accord thutuun poimoh mahmah ahihleh, nomenclature thu a kuamah ki imposed khum louh ding chih leh tax leng forced a kingetlouh ding chihte ahi. Hiai buai hun in Zomite' Pathian i samkhawm ua, Saptuam te' thumna leh panlaknate manghilh theih vual ahi kei hi. Kum 1997-'98 buaina ah si leh mang tampi i om a, poi mahmah in, khasiathuai mahmah hi; himahleh, Pathian in hiai buaina tungtawn in Zomite' kipumkhatna, khovel theih a Zomi puanzakna, Pawlpi hatzawksemna leh Zomi movement suhattu hong suaksak maimah hi.

Tamtak ten Zomi sihpih a hinpih ihihdan phoklou in, tuni'n Pawlpi bang i dem ekek ua, heutumasate' vision leh kalsuannate bangmahlou in i koih uhi. Pawlpi Kivaipuakdan leng theilou i hia ahih keileh kitheih mohbawl i hia chih ding khop in i phengpaita uhi. Ettehna ding in, Pawlpi kiphuhkhiak chil in tribe te pansan pipen a kinei mah ahi. Ahi a, Pawlpi pen armed group khat hong hih chiang in, civil organization toh kalsuan kikim himahleh pumkhat suaktheilou hi. Civil organization or Tribes ten leng Pawlpi a tanvou a neih ding ahi chihthu hong ginkhiak tunglai in, ken bel, tanvou leh mohpuakna tonkhawm gige ahi (power and responsibilities), thautawite' kalsuanna teng kou leng ka mohpuakpih ding uh na chihtheih uleh hoihlua ahi, himahleh, huai hizenlou a, policy kibang a kalsuankhawm in, tribe teng Council khat nuai ah kikhaikhawm leng hoihzaw ding ahi, ka chi hi. Huaimah paisuak in Zomi Council (apex body of Zomi CSOs), i bawlkhia ua, federal system a zui hi. Pawlpi'n bel Presidential form of democracy zui in tunitan i paitou tadih hi. Pawlpi a semtute minam adia hinna phal a kipiate hi a, CSO lam bel huaidan hilou hi. Hiaite banah, ZRO in Kivaipuakna Daan (Constitution) hoihtak kinei a kum teng in Annual Assembly kinei gige a, huai hun ah Annual Audited Statement velkhawmna, Annual Budget approve na leh maban kalsuan dingdante kikupkhawmna neih zel ahi. Kum nga (5 years) dan teng in General Assembly kinei a, Assembly palai paikhawmte'n (CEC member leh Cabinet) President ding telna kinei zel hi. A kallak a President deihlouhna leh muanzoh louhna omkha thei chihziakin Impeachment clause leng Constitution ah ki omsak hi. Hiai dante zuilou in President khekkhiak or paihkhiak theih hilou hi.

SoO LEH UPF HONG PIANKHIAK DAN
Tuma deuh a JK Suan, New Lamka kichi khat in, 'Pu Calvin.H makaih in UPF (United Peoples' Front) kichi minvuah in kum 2005 in India Army te toh SoO suai kaih in om' hon chitel a, nak diklouh lua ahi. UPF hong piankhiakna dia khuampite Pu Zoramthanga, Hon'ble CM, Mizoram, Pu Thanglianpau, President ZRO leh D.Kamsuanthang, Ex-Gen.Secretary, ZRO te ahi ua, huai hunlai in Calvin.H ichihte "chiak chiak" chilai ahi uh. UPF malam in leng IPRA chih kipankhia ahi. A hun hun a heutute zahtak a contribution a neihte uh theihsiam kisam hi.

Kum 2000 lakvel apan tawlkhat Phaijang helpawl in naktakin hon nawk ua, huai hunlai mah in heutu tuamtuam apan Manipur context a political demand neih ding pressure hong hat mahmah hi. Himahleh, a chil in, Pawlpi'n bel Manipur context kia a demand neih lemtang kisalou hi. Consultation bangzah vei hiam neih ahih chiang in, i thiltup pipen nelhsiahna leh taihsan ding chihna hilou in, Manipur a buhpang lei khat neih ding chih thupukna om ziakin, 2005 in Ministry of Defence, Govt. of India toh Ceasefire agreement kinei masa hi. Hiai suai kaihpih te'n political table tan kon tunpih ding uh a chih ziakin, amau leng tunitan hong angvan mahmah uhi. Political solution neih baihlam zawkna ding ngimna banah solution omleh a hamphatpih thei dingte laka armed group tuamtuamte toh kalsuankhawm ding chih Government lamte deihdan ahih ziakin IPRA bawlkhiak masak ahi. Huai zoh kum 2006 in UPF phuhkhiak hi a, founder President Pu Thanglianpau ahi. UPF sunga kipawl khawm group tuamtuam te'n issue-based a pankhawm ding, nomenclature thu buaipih masaklouh ding, Manipur a political status khat neih theihna dia kalsuankhawm ding chihte tup pipen in kinei hi. Huchi'n kum 2008 in UPF leh KNO min zang in tripartite SoO suai kaih ahi.

SoO Preamble toh kituak political demand bang hoihpen ding hiam chih Pawlpi'n consultation kineizui ngal a, Study Team kibawlkhia in amau te'n Assam, Meghalaya leh Mizoram khong va khodak uhi. Amaute' recommend dungzui in, Manipur tribal te adia Autonomous State status (Art.244A) hoihpen leh thil hitheipen ahi chih a kimuhsuah ziakin ZC in ATS demand na Government ah submit ngal hi. Hiai pen UPF level ah leng kikupna omtou tou a, huchi'n UPF mah in leng ATS pen AHS a khek in Autonomous State demand hon lemsakpihta uhi. KNO in bel Kuki State demand paipih uhi. Huai hunlai in UNC te'n Alternative Arrangement (AA) demand bawl uhi. Tribal teng paikhawm theihna dia Kuki leh Naga kikal adjustment kibawltuah zek poimoh a, tua ding in nakpitak a panlak ahi. Himahleh, kum 2015 a Naga leh Govt. of India in Framework Agreement hon bawl guih leh, Naga-te leng hong kituam zial in ei agenda ah hon lunglutpih nawn kei uhi.

Kum 2015 a 3 Bills buailai in UPF leh KNO in leng State Government in hon bawldan lungkimlouh lahna leng hi ding chi in common political demand ding in fullfledge Statehood ki thukim uhi. Manipur a Congress ministry in political Talk a nelhsiahdan leh 3 Bills hon bawlkhum dante uh thangpaihhuai sa in, UPF heutute'n leng BJP uliante toh kihoulemna chikhat hon bawl uhi. Tua ah, BJP in Manipur a ministry a bawlkhiak ngeingei leh BTC model with 6sc hon bawlsak ding uh chih ahih banah Interlocutor hon guansak ding uh chih ahi. Manipur ah BJP ministry hong dingkhia ngut a, kilemna omsa bang in Interlocutor ding piak in i om a, political talk leng hon patpih uhi. Himahleh TC demand toh kisai serious talk kipanzok theilou hi, aziak bel, Government in KNO leh UPF te TC demand a paikhawm dia hon deih banah KNO in Kuki TC chih dia hon ngiat ziak un kihoulemna omthei zawklou hi. A tawptawp in KNO leh UPF te TC demand ah hong paikhawm thei ua, huchi'n Draft TC demand government kiang a submit ahi.

TULEL A I BUAINA
Political Talk nanung pen ah Pu AB Mathur, Interlocutor in, 'tu'n zaw na document uh a kimta, final decision bawlthei ding UPF Chairman leh KNO President te Talk a hongtel teitei ding uh ahi' achih apan i sung ah setan hong kilang hi. ZRO President hih ut tenten khat leh UPF Chairman hih ut mahmah dang khat hong pangkhawm ua, i sung hong kilok panta hi. January 21, 2019 a ST Thangboi, Secretary, UPF toh kaki houna ah hiai dinmun a chiang mai. Pu Kamkhanpau, President ZDV in hon theihpih hi. Hiai bang a buaina omtheih kal ngaklah a panla den leh tosawntu om ahihdan leng haih vuallouh ahi.

Calvin.H in amah thutum a Cabinet Emergency meeting a sapa Thanglianpau, President, ZRO stepdown dia Cabinet 5 te suai a kaihsak khit, a ninawn zingkal in Khupthang ka inn ah hong vaklut in thil omdan hon hilh hi. Ken leng 'Thanglianpau' siat leh phat i theihsa vek hi a, bang chi phut na hi ua, bangziaktak a hichi gamtat na hi ua' chi'n ka dong hi. Ama'n, 'Calvin.H in ka innbawl laklawh lua, zou nuam a President kianga Thanlon lama contract work ka nget leh 'aw' chi a lah hon pelou. Behiang PS bawlna ka nget nawn leh huai leng Rs.80 lacs kia hon pezel, heh mahmah ka hi' a chi, chi hi. Khupthang mah in leng, 'ei leng Cabinet khat kihi a i Zi te'n bazar a mehzuak mai' chi'n gen beh hi. Ken leng, 'khai aw, taget aw, sum kituh na hi maimah ve ua le maw' ka chi hi. Manlou a tul guang, sumulou a dial hokna om ahi peuhmah hi. Lianmuanthang Valte thahsom chih apan foreigner case tan ah, aziak leh zar ding phuaktom toutou lel uh ahi chih chiang mahmah hi. Tuni a i buaina uh mimal duh-amna ziak himasa mahleh, political solution i neih ding dalna a ziak lianpen ahi.

Calvin.H in tuma deuh a JMG Chairman address a a laigelhna a 'Thanglianpau, the self-styled leader of the ZRO/ZRA' a chih mokpen diklou ahi. Pu Thanglianpau pen Kachin state a ZRO ainah phahtute laka khat hi a, founder Vice President ahih banah, kum 1996 apan Manipur pansan a I Zomi movement a kiheltou den heutu khat ahi. Kum 1997-'98 buaiven kuan lam in, New Lamka YPA Hall dim phitphet a kikhawm Saptuam heutu leh Minam makai banah Pawlpi sung a workerte deihna banga ZRO President hihna Thanglianpau kianga ka piak, Phamsa Rev T.Jamkhothang in a luzanga khutnga a thumna toh a namdet, ama ut thu leng hilou a President mohpuakna piaka om ahi. Hiai bangteng ahih nunga, bang dia Calvin.H in self-styled President chi khonung thei mok ahia? Thanglianpau in President ahihnung, amah khazapna nuai a Calvin.H in mohpuakna tuamtuam lentou a, special treatment piaktouh ngitnget hizaw lou hiam ? Lungthul mutiny ah a min dawkkha mahleh ngaihdam hi a, latest Presidential election zoh a Thanglianpau in Vice President mohpuakna a piak zenzen leh, nahkhok in muvanlai nou a khawi mah hong bang hizawlou hiam?

ZRO in Zomite kigawmkikna dia theihtawp suah a kum 25 val i panlaknate lakah, moral integration tan i lawhching mahmah ua, physical or geographical integration process pai lellel in, political integration process ah i luttou theita uhi. Hiai bangtan i tunlai ua, bang dia Pawlpi'n tribe teng tokbuai chi a ngoh mokmok thei i hia ? Bang dia haksapi a i kaihkhawm Zosuante khenzak teitei sawm i hia ? Bang ziaka, Pawlpi, ZC leh UPF Kivaipuakna Daante palzut zen a gamtang i hia ? Bangziaka Zomi policy kalh zen a, gamke khat sunga citizenship issue khawng vek a, India Zomi leh Burma Zomi chih khawng genthei mok i hia ? Hehpihtakin hichibang chindan hon tawpsan un, khangsawnte' hamsia pozoulou ding na hi uh. Armed group sung ah Cadre leh Leader dinmun a kibang ngei a hia ? SoO ground rules ah Bangladesh a piang, Burma a piang leh India a piang chihte khentuamna om hia ? India politician tamtakte Pakistan a piang ahihna uh question ahi ngei a hia ? Hai leng a hun phet om a, zuau gen in leng a phaktop nei ahi.

Tunitan Pawlpi kalsuannate kidong dialdial masalou a thil hih tamlou ahi. ZYA vai bang leng aleh amak in tuni'n i gen ua, adiktak a gen in, 1997-'98 buai sung teng ZYA panlakna toh kep tuakte kikem a, vui ngaite kivui ahi. Huailai apan Zomi sunga sih leh man hun a kisaidan khat a paikhom ding chihthu omsa ahi. Hiai toh kisai consultative meeting Muvanlai Camp mun a neih hun a PTC HQ heutute thugen khong phokthak huai kasa hi. PTC hiam YPA hiam heutu kikhek teng a minam policy khekzel ding chidan i hi uhia ? Tuni chiang in Burma a Zomi khua teng ah ZYA unit omsuak vekta a, Manipur ah leng ZYA Block 10 vel om a, Unit 120 val nei uhi. Guite kual a Paite khua 20 khong in ZYA mah in kana kivaipuak ding uh a chih ziak ua, Pawlpi'n YPA target tuam a, Paite hih chimit a omta hia ? ZYA Unit dang 100 val te Paite khua hi selou uh ahihlam theilou tel i hi uhia ? Mimal a ZYA heutu ihih chia ZYA gum mahmah, YPA heutu i hih chia ZYA doubawl ekmok chih omthei hia ? Re-unification process a i panlaknate hoih i sak kei leh kikupkhawm a bawllem theihlouh a om kei. Hiai khawng neneuhte kisiat kibalna in nei kei ni.

Hiai mah bang in ZoLLS toh kisai leng, thudik theichian loupi in numei ak gulmu mah i bang kheukhou uhi. Consultative meeting deihna banga hong kibawlkhia ZoLLS nasepte tunung kum 50/60 bang a piching pan ding thil ahi ua, a Member te leng mi muanhuai leh zahtak tham ching ngen ahi uhi. Kei leng Adviser ka hihna ah a nnasep uh ka theihpihlouh a om kei hi. Kuamah pau, kuamah lai demna leh sukbei sawmna a om kei hi. I phuahtawm gam gen moklou a i theihsiamlouhte a kisaipih heutute kianga kan chet ding ahi. A himhim in Pawlpi sung ah leng pau leh ham a kideidanna a om kei a, Zomi pau chihtuam biik leng a om tadih kei. Pau leh ham huchituk a awlmohna nei i hih leh, Bangalore, Delhi, Mysore khawng apan Languistic expert samkhia zen a Seminar leh workshop kisai zelte a bang ziaka tellou i hia ? I theihsiamlouhte bangziaka amaute dong lou ? Tua documents a kaihkhopte uh leh a buaipih lelte bang uh en ve ua, pau teng kaikhawm a common dictionary a bawlkhiak dek bang uh kuamah kawktuam nei ahi sam a. Kei mahmah bang leng Chinzam Tawmbing Paite-English Dictionary pen Zomi—English dictionary khat dan a internet khawnga kapkhiak dia hoihsa a dawptu in ka pangkha hi. ZoLLS mah bang in issue-base CSO i phuhkhiak bang zah hiam leng a om uhi.

Khamtheih guihtheih doudalna toh kisai bang leng ZRA town a omte'n theihtop suah a pan hon lak chiang in lawhching mahmah a, himahleh, key supplier tatakte hon sukkhak dek chiang un kawikil kil hiam apan dalna lianpi a tuaksek uhi. Kani khamna toh kisai leng Saptuam heutute' patauhna zahtakna toh Pawlpi'n khamna hon bawl uleh, a lehlam a Pawlpi toh mekmat teitei i sawm ua, kuate hiam sukminsiatna di'n i zangzel ua poitak ahi. Pawlpi'n khamna thu a suahlai a, semsuah dia mohpuakna a piakte mah tuni a gensia tute hilellou hia ?

Zomi policy mubanlou a, minam itna neukha leng neilou te'n Pawlpi kibukna ding in hong zang nawn mahmah kei un. I lungkimlouhna leh i paidan hoih isaklouhte kikup khawm dialdial sawmlou a, lemna thugente bang i nelhsiah laiteng ei a diklou ihihlam kiphawk huai kasa hi. Pawlpi i chih mimal khat/nih tung ah kinga hilou a, Minam leng Pawlpi khat kia tung ah kinga hilou ahi. Tuni a kha 7/8 kiphin tute'n Minam adia kum 25 val i sepkhiaksa teng leitual denna ihihlam kiphawk hun lua petmahta ahi. Minam ka it chichi khem a, Manipur a Zosuan teng in political survival i neihtheihna ding chance subuaitu a i panzel leh banglak minam it kha i hia? A Little learning is dangerious; a Little Knowledge is detrimental for the future. Kuapeuh Minam heutu hih ut in Minam itna, theihna leh vision thuah in road map hoihtak nei in minam ma hon kai unla, heutu masate' panlaknate leng zahtakdan hong thei un. Hehna a vaihawmlou in, pilna in vai hon hawm zaw un. Thudik nelhsiah leh pialsan lou in hong pang un. ZRO kibulphuhna, truth and freedom ahi.

Pathian in Zomi leh Zogam vualzawl zel hen.

~ Mr. K. Guite,
Founder President, ZRO & Political Adviser, ZRO

*via Social Media on 2020-08-19

ORIGIN OF ZOMI: T. GOUGIN

OUR GENERIC NAME IS ZOMI: DR MANGKHOSAT

WHO ARE THE ZOMI?

Share:

Recent Posts

Popular Posts

Local News

Articles

SUBSCRIBE

Thangkhal Bible in Mobile

Mobile phone a Thangkhal NT Bible koih ding dan

Read Thangkhal NT Bible

JOIN KV fb

ZOMI FINS

PHOTO GALLERY

THANGKHAL COSTUMES
TBCWD TOUR 24-Sept-2022
Kulhvum Prayer

Blog Archive