Sunday, May 3, 2020

Interview: Nitin Thusoh Founder toh Zogam Today houlimna

EIMI ZO SUON -- Chin-Kuki-Mizo-Zomi sunga WhatsApp Group chi tuom vilvel banah atuoma "apps" zong kinei NITIN THUSOH (Daily News) Group kichi khat um hi. Moreh khuo a um Nitin Thusoh Founder Mr S. Lien Mate toh Mr Bruce K. Thangkhal, Joint Editor, Zogam Today houlimna tam anuoia bang ahi.
Zogam Today (ZT): Interview thei dia phat nei pe jehin kipahthu ka hin sei e.
Nitin Thusoh (NT): Kei le ka tohkhompi ho jouse jong kakipah uvin, jana chibai kahin pe uve.
ZT: NITIN THUSOH WhatsAap Group hi eimi ZO SUON chate --CHIN-KUKI-MIZO-ZOMI lah a eimi News App nei masapen hidin gin chat a umin, ahung kipat dan nei seipih thei dem?
NT:  Nitin Thusoh tia WhatsApp News Group ahung kisem doh pan nikho hi 31st August 2015 chu ahin, hiche hung kisem lo nahi WhatsApp group chu eiho lahah tampi ana um tajongle I gamsung thusoh ho, Vannoi thusoh ho hetna, kijah mat nading deisah najal a hung kisem doh ahi.
ZT: NT apps (applications software) khu kon a bawl, sum ijat lut a?
NT: NT apps (applications software) pen hi keiho Staff lah a jao Sir TC Baite in asem ahin, Sum hi Rs 30K tabang kasu lut uve. Chule hiche apps hi Website kisem masa a, apps a convert ahinbol ahi. Ahung kibol pat a date hovang kahe tahih e. Chule Apps le website hi renew bolkit ngai ahin sum phabep lutding ahijih in, sum hahsat jihin chomkhat tadi manlouvin kakoi taove.
ZT: Nitin Thusoh Admin/ Staff Writer/ Correspondent ijat pha a, ipipi na buipi pen uva?
NT: Tutu in NT Staff hi munchom cheh, gamkai chom cheh a kon Correspondent, Writer kigom in mi 50 tobang kaum un, hiche lahah hin main Editor khat kanei uvin, keima cheh umna gamhoa konna thusoh mipi hetthei ding aumji teng hung kilakhom a mipi hetdia hung kisodoh ji ahi.
ZT: Koi ham tuletu a Main Editor?
NT: Goutinlen Gangte

ZT: Tuni 29-04-2020 chan gei in NT in WhatsApp Group ijat anei a? Chule, subcriber ijat hidem?
NT: Tuni chan hin NT in WhatsApp News Group 39 a kon in member 8240 val aumin, NT Discussions Group, NT Guitanlou Group etc jong akineiyin, Facebook Group ah 24K, FB Page ah 5.2K tabang aum e. Chule NT Assam state a din atum in akisem in, Group 7 aum in, chule Member 1500 tabang apang uvin ahi.
ZT: Nitin Thusoh Staff ho khu sum-le-pai ah iti na ki-manage uh hinam?
NT: NT Staff hohi sum mu na ima akineipon, nam mipite ding gelna a phat pedoh a thuso mijousen aphatcha a ahet theina dinga kipedoh cheh joh ka hiuve.
ZT: NT in ni khat ahilouleh lha khat ah sum ijat a mang chai pha vem?
NT: Sum muna ima aumlou jehin ijat expenses tihi seitheiyin aumpon, ahin Editor hi salary 3000/- kisempeh ahijeh in, kahkom le namsunga kineppi mihongphal khat le ni jal a kipedoh hamham ahi. Chuban ah, Editor lhalo hi aboi behseh teng NT Staff hon keima cheh pocket money a kon kadon khom uva kapeh jiu ahitai.
ZT: Nitin Thusoh Group ah ipi thu kiha post penji a?
NT: Thusoh (daily news) hi akiha post penne, adang article, thusim chule advertisement hojong mipi'n neiso peh uvo tichan chu akiliem in akisopeh jin ahi.
ZT: Nitin Thusoh Group khu regular tah a na update jou uhi pahchat na um uve. Readers hon ipi lunggel anei uva?
NT: Pachatna awgin akiha jah jing nai. Hinlah kahkom a suhkhel melchih lhi keiya Staff ho hin houpi jong aumji thouve.
ZT: Nitin Thusoh Group min in Social Work ahilouleh mi gentheiho panpi tiho na bawl kha uva, nei seipih thei dem?
NT: Nitin Thusoh hi income source neilou kahi jehuvin tuni chanin NT minin mimal hihen organisation hijongle kithopina hi ka bolkha behseh pouve. Tuchung Chassad boina a chun NT minin jo kham kham in pan ana kila in ahi.
ZT: NT Group in Police Case/ Complaint a tohkha tam?
NT: Pathen jal in atohkha naipoi.
ZT: Nitin Thusoh Award in ipi a tup ham?
NT: Nitin Thusoh in namsunga Award akibol hi ei Kuki Namsung lunggel kito nading, kilungkhat nading tohgon ahiban ah, ei le ei kichoisang ute, kidomto ute, kipahcha to ute tihi athupi pen a kitup a kichepi chu ahi.
ZT: Nitin Thusoh Award khu iti selection kibawl ham?
NT: Awardee hi hijat ti mong aum poi, kumseh a kalji ahi. 2017 Moreh ah Awardees (amutu) 18 aum in, 2018 D. Phaihel ah Awardees 20 aum in, ningkum 2019 Maitiyang Ccpur munna ah Awardees 23 aum e. Akivet dan hi ahile Film ho hi Jury Board kilhenga amaho chun avetlhah u ahi in, adangho chu Public Voice a kive ahi tai.
ZT: News iti na collect uh? Nang ho in news na kisep uham?
NT: News hi Staff in produce ka kibol ujong aum in, chule state news, national, international news hoa kon a mipi hetdia pha kasah houjong eiho pao a kahin ledoh uva hung kipost jong aumji e.
ZT: Nitin Thusoh Group ah kon overall incharge apo ham? 
NT: Overall a mopo kakilheng chom deh pouve. Ahin kum 1 sunga staff lah a hoitah a panla a kimang cha ho chu atum in Kipaman (Award) ka kipeh jiuve.
ZT: Nitin Thusoh Group in Guidelines anei hinam?
NT: Nitin Thusoh Group in Guidelines akineiye. WhatsApp group hi atam jehin member jong atam tan, mipi lunggel kibanglou akihi jehin group jouse ah member comment off akibol in, Admin/Staff bouvin thusoh ahilou le member ho mudia phaho share akibol peh e. Chule kivaipoh dan hi NT Staff sungah lamkai kilhenna aumjin, kum 1 lhinseh le akilheng jiuve.
ZT: Nitin Thusoh Group in lhaseh le mobile recharge ah ijat a seng pha dem?
NT: Staff jouse panla akihi jiehin ijat chet tivang kasei theipoi.
ZT: Nitin Thusoh in hasatna sei nom anei em?
NT: Ahahsa pen a kato u tiding hi mipi dia thuso ahung kondoh na Editor lhalo hi ahipenne.
ZT: Nitin Thusoh in Group akon sum muna a nei am?
NT: Nitin Thusoh in Sum akingai chat na a ahongphal khat le ni koma thum tilouvin a choma sum muna ima akineipoi.
ZT: Nitin Thusoh Group news ho eimi newspaper hon a sohji uva?
NT: Henge, akibang jong aum ji e.
ZT: Nitin Thusoh Group ah Subscribers hon ima post theilou, ipi je ham?
NT: Thusoh ahung konna kichehlou, Copy & Paste tia hung kiso jiho, thudih lou seiya mipi kilhepna, boina thei ho atamjeh a kikhah ahi. Hiche toh lhonna NT in thusoh khat chu kikhol chil a athudih, thutah ahile bou mipi mudia kisodoh ji ahi.
ZT: NT Group in Fake news toh kisai in thubuoi a tuo kha ngai em?  Itih a het khen am?
NT: Fake News thu'ah Pathen jal in Nitin Thusoh injong akisokha pon, tuchan in boina akitoh poi. Fake ahile ahilou hi thuso khat ahung kimu teng, agamkai miho kijahmat pi a kholchil na kinei masa ji a, adihnai atiule kisodoh a, adihlou ahile kisodoh jilou ahi. Hijih hin thuso lamah NT hi aki vaigei ji in, ahin thuchen akikhol lekah a ki mang jep ji ahi.
ZT: News ho khu iti cross check or verification na bolji uva?
NT: Nitin Thusoh Group in News sodoh ding ho koikhomna group khat "NT NEWS COLUMN" ti kamang uvin, thusoh ho Staff hon ahinkoi khom ji uva, kive cheh jia apha tai titeng hung kihomdoh ji ahi.
ZT: Nitin Thusoh in Group ah Fake News a post kha ngai em? 
NT: Fake News umlhalou.
ZT: Mi in Nitin Thusoh Group Admin/ Correspondent/ Writer ho phone recharge abolpe ngai em? 
NT: Masang jep chun NT Staff ho kithopi nadin koi tabang group a advertisement bolding hon kithopi na in recharge eihinbol peh hen ti kana sei uvin ahile hiche laichun member ijat ham in ana jui in kakipah lheh uve. Chule atum a Staff jouse kithopi na a recharge ana bolpih jong aumkha in ahi.
ZT: Social Media khu i phatchompi or setpi uham? 
NT: Vannoi khantouvin ihinphah utoh kilhonna eiho jong hiche phat sunga um ihitah jih un, Social Media hi iphatchompi pi uve kati nom e. Hinlah mihem lunggel kikibang lou ahijih in, akimkhat in setna tah a mangjong aumda pon, 85% tabang invang iphatchompi pihlheh uve.
ZT: Social Media phatna leh phatlouna point 3 nei seipi thei dem?
NT: APHAT NA: 1) Gangchella thusoh lasoh ho hetbaina ahi. 2) Man beiya news sim jing thei ahi. 3) Het khahlou loile gol kisemna jong ahi. APHAT LOUNA: 1) Emut suboi. 2) Simlai ho lekhasim suboi. 3) Insung mite phat kipe man ta lou.
ZT: Hou innsung a mobile polut pha ham phallou? Ipi jeh?
NT: Hou Inn sunga Mobile phone pohlut hi apha in kagelpoi. Akimkhat in Switch-Off/Silent Mode a jong koi theilou, ahilou akoi ding haimil aumjin, abang khat chun mipi kikhopna a Camera man dan a photo, video record bol a mi sunohphah in apang bep e.
ZT: Khenkhat in mobilephone khu Bible vetna/simna bangin a mang uve, hichi hi pha nasah nam?
NT: Pha kasah e. Phone ahivang a aphalam bolna a neipa dia ama phatchomna ahijih in, ase in kagelpoi.
ZT: Nitin Thusoh in Group asembe gut nam?
NT: Member apunbe dungjuiya group punbe sah thei mama chu ahin, hinlah mobile phone khat a WhatsApp group 50 above ho akiman teng phone aboi gam jin, hiti hojih hin group thah akisembe nompon, Group a jaonom a pending a kiumsah jong aumji thouve.
ZT: Nitin Thusoh in maban ah Award a bawl gut nam?
NT: Nitin Thusoh Group in namsunga kipapih dinga lom ho kipapihna ding platform khat ahung kigon hi chejompi a, ningkum, kum masa langa sanga hoiyo cheh a boldoh beding hi lungtup chu ahijing in, hinlah mipi/nam mite support ahilou le NT in ijat in kipaman kihom jongle phachom in kagelpoi.
ZT: Coronavirus/ Covid-19 chungchang a fake news hohi ipi ngaidan nanei am?
NT: Coronavirus hi natna gimnei, anisih a mihem hinkho asang sanga sumang natna ahin, natna jih hin vannoi mitin akicha in, alung lingalo gam in, hijih hin Thuso dihlou (fake news) manga mipi lhem chavai, kichatsah hi aphalou tah ahijih in, thudih lou seilou hiel aphai.
ZT: Nitin Thusoh in Group "Media Ethics,  Privacy Rights, Copy Rights, Human Rights,  Information Technology Act 2005" ho hi ichan a importance a pe nam?
NT: NT Media in North East News agency toh kitho pumma Media Ethics kichepi ahi in chule koitobang hi jongle keihoa konna news kilah son nom chan in kilah henlang keiho in kahin jihdan u "Correspondent" (news source/ reporter) min hi eisuh mang peh da leu kipa um inte.
ZT: Nitin Thusoh in ipi "plan" a nei em?
NT: NT in maban ah tukhanga vannoi khantou natoh kisaiya Social Media a kon thuso lama panlah akichejom pi jing nom in, chule Award kibol nachunga jong mipi deisah ahile ahoijo cheh a boldoh ding lunggel akinei jinge.
ZT: Nitin Thusoh logo a "Inform to be alert" khu ipi vetsahna?
NT: Kiging jinga um ding tina ahie,  hiche chun ipi avetsah ham itile itih phatle ikom ivel inaiya itabang thilsoh hunglhung ding ham kihe lou ahi in hijehchun Nitin Thusoh hi Media khatna kichepi ahi tah jeha Mipite jouse Media ho kigin keu hilouva midang jouse jing kigin jing ding ti vetsah ahi.
ZT: Tulai minu, mipa chuleh nungah gollhang ho "mobilephone" man dan uva sei nom na nei em?
NT: Mobilephone hi eima cheh in ikichoi uva jatchom/ lamchom cheh a iman u ahitan, ahin social media a apha hile aphalou hileh eima dei cheh seitheina iman uhi akijenna tah um jongle milah a aphalou leh mi ngainomlou seiya kilop kei sanga in ihina toh kitoh bep a apha a ihet hojoh hasei nale manna a inei diuvin ka tiem nom e.
ZT: Smartphone khu eimi ho dia setna khat ahe, nati nam?
NT: Smartphone hi ase a mangho din asetna tam tah sethei hijong leh apha lama mang ho jal in eimi hodin setna in kagelpoi.
ZT: Social Media mangchan i society uh semphat thei hidem?
NT: Namsunga lamkai, miching, mithem hon Social Media lah a Nam phatchomna ding asei jihou, Pathen thusei ho thusei ilah thei uva, ijuithei cheh teng ule semphat nachu ichan diu ahi. Chule lamkai thungai le lamkai thusei jouse (dih le dihhihle lamkai thusei ahinai tia tosot a juiding) ijuicheh teng uleh kitona um intin, kilungto na aum teng namsung hatdoh ding ahi.
ZT: Social Media mangchan itin Government in gamsung khantouna dia development scheme chomchom ape doh ho kholchih thei ahi dem?
NT: Govt. injong gamsung khantou nadia development jat chomchom ho Social Media ma a ahin seiphong le ji u ahijih in, a kholdoh nomho din hahsat umbeh ponte.
ZT: Social Media mangchan itin "corruption" kidou thei dem?
NT: Social Media a konna corruption doudal ding dan hi aseidan le abolding dan jong hahsa kasah jep e. Ajih chu corruption bolnom hon jummo henhun a abolteng ule abol ahitan, athua Social Media lah a ijat a sei vanga pha chom la hikit lou.
ZT: Tuchung Lockdown jehin Hou Inn ni ijat aki kai ta pon, hichi a kon a Khristian hon ipi pan ila thei diu vem?
NT: Lockdown jih a Hou Inn kikhop theilou man a Pathen ihou nao lhahsam nading aumpon, pan ilah thei napen uchu eima cheh i-insung mitoh kitoh tah a Pathen houkhom a, chule Pathen a peh dinga lom Hopsom, Maicham hovang suhmang louding ahi.
ZT: Coronavirus chung chang a Manipur Govt panlah dan pha nasah hinam?
NT: Henge, pha kasa lheh jenge.
ZT: Covid-19 douna a eimi society ho pan lah dan a nasei nom um a?
NT: Covid-19 natna a kon kivendoh nadia eimite chenna chan a i society hou panlah dan pha kasah lheh e. Kaseibe nom chu, natna a konna kivendoh nadia lampi khah a mipi nopnop a vah, tiho vang phachom din katahsan poi. Kivendoh nadinga Govt in thupe aneiho phatah a ijui diu bou apoimo pen in kagel e.
ZT: Hichi interview ana sim ana mu ho din ipi thu na vailhah nom em?
NT: Zogam Today in interview eihin bolna chung uva mipi henga seinom chu, mihem khat a Pathen in ei pensah hile eiman ibolthei ipi ham, eiya konna i nammi phatchomna thei ipi na boldoh thei em, tihi ahi. Nitin Thusoh hin lamkai hohi chapang chacha, kiloikhom chu kahiuvin, tuni chan a ka  nam mite dia ka panna theipen u, kabol theipen u tia social media mangcha a thuso kahin boipi u ahin, nang injong nam mipi a dia APHA khat nabol doh a, APHA ibolcheh teng ule aphalou/ase chun min nei taponte.
ZT: Interview phat nei peh jehin kipahthu ka hin sei e.
NT: Keiho jong kakipah lheh uve. Zogam Today damsot hen!!
Courtesy: Zogam Today [May 3, 2020 | Pg.2 & 4]

Zosuan Tangpal Hing e - Video Album

Zosuan Tangpal Hing e
Zomi Zogam ngaih laa
Asa : Kappi Thnagkhal
LAMKA,  MAY 03 --- LOCKDOWN ziak a Album honna nei ding Programme pen Cancel bawl phot ahi.
Lockdown bei chia Disc honna nei hi ding. hih Video Album min ahih leh "Zosuan Video Album" chih min voh in om a, a sung a late Mr Kappi Thangkhal in Zomite ihi uh, ihih na uh Zomi mah ahih chi etsakna leh, i Zomi Zogam ngaih natna laa asakte Video abawl khiat in om hi.
YouTube a na en chiat ni Zosuan ten.
Please Subscribe & Like KHALVONTAWI YOUTUBE CHANNEL
_YouTube Click @_ https://youtu.be/Lhctr74BZUE
KHALVONTAWI
VOICE OF THANGKHAL

A DINMUN LEH HIHNA THEILOU MIHING (E02) By: Pastor Thangdoulal

A DINMUN LEH HIHNA THEILOU MIHING (E02)
By: Pastor Thangdoulal

Jesu Khrist nung ka zuihkhawmpih saptuamte, i Pa Pasian, Tapa Pasian, Kha Siangthou Pasian min in, kei leh ka innkuante'n lung kituaktak in, Innmun pan in chibai ka hung buk hi.

BIBLE:  "… Naupang pen a piankhiat a kipan a Pasian a diing a Nazir mi ahih diing ahi. Filistiate khut a kipan a Israelte hutkhiatna nna sep ama'n a pan diing hi," a chi hi. Vai.16:17, "Ka piankhiat a kipan a Pasian a diing a sehtuam, Nazir mi ka hi a, ka sam a kitan ngaikei hi. Ka sam kitan taleh, ka haatna in a hung nuse diing hi; ka haatna a bei diing a, mi dangte bang in ka om diing hi," a chi hi.

I na gensa bang un, leitung mihingte lak ah a hihna diktak leh a dinmun diktak thei a hinkhua zangh kuamah ki-omlou i chi ut masa uh hi.

Tutung a "A Dinmun Leh A Hihna Theilou Mihing," chih thupi tawh kisai a i taangthu suut diing uh ahihleh, SAMSON taangthu ahi.
Samson pen Nazir mi ahi. Hih Nazir kichi mite ahihleh, mi ki-tuamkoih, Pasian a diing a ama ut-thu a kipia a, a tuam a omkhete, ama'uh utbang, deihbangte nusia a, Pasian ut-bang leh deihbang a hinkhua zangh diing a kipekhete ahi ua, hibang a mi khat a kipiak chiang in kichiamna in a zui a, hih kichiamna pen Kisimpina 6:1-21 a, kichiantak a a kimuhtheih ziak in a Bible taang i omna leh i lemdaan chiat un i na sim diing ua, hia'h i gendah maidiing uh hi.

SAMSON PEN, NAZIR MI AHIHNA AH, A DINMUN LEH HIHNA DIING DIKTAK HIHTE AHI.
Pasian in a mi Israelte bailamtak a hunkhia ahihke'h tankhe diing in Samson a bawlkei a, A (Pasian) piaksa tha haatna bek tawh a gaalte dou a, zougawp diing in zong a bawlkei hi. Pasian in a mite a it mahmah a, tuachiin a gentheihna uh, a thuakgimna uh, leh mangbangtak a a omna ua kipan a ama'uhte, Amah (Pasian) min a hunkhiatna tun a, Filistiate mai a Pasian thupisak diing in Samson a tungding hi. A tamlam a gen in, Ama (Pasian) min a hutkhiatna tun diing a Ama'n (Pasian in) Samson a piangsak hi. Pasian in mi dangte muh a Israel Pasian a vaanglet daan taaklangh diing in Samson a tungding hi. Pasian in Ama vaangletnate bang vaangletna leitung a omlou ahihdaan taaklangh diing in Samson a tungding hi. Tuabang a Pasian thupina pe kawmkawm a Samson in a hinkhua a zakh-theihna diing in Pasian in a zuihdiing lampi a bawlsak a tuate hih a nuai ate ahi.

  NAZIR MITE'N A BAWLLOUH DIINGTE UH:
1. Siluang (Mihing leh ganhing) a thamlouh diing  uh.
2. Nazir mi hi diing a Pasian pom ahih ua kipan a a sam uh a tanlouh diing uh ahi. Samson pen a pian masang a kipan a Nazir mi diing a Pasian she-le-guat ahihziak in a sam tan diing kiphallou hi.
3. Zu (Grepzu hi in bangbang zu hitaleh) a dawnlouh diing ahi.
4. Grape kichi mawngmawng a thamlouh diing in, a kibawlna huansung a zong a luutlouh diing ahi.
5. Meelmate a kiteenpih louh diing ahi.
6. A Nazir mi hihna a kepbit diing ahi.
7. Kamtamlou ahihke'h haam-le-paau leh hehbaih a kidek diing, chihte a taangpi a i muhtheihte uh ahi.

SAMSON IN A DINMUN LEH HIHNATE A ZOU EI?
1. Siluang thamlouh diing hinapi a tham hi. Khatna ah lawhsam (Vai. 14:8).
2. Sam tanlouh diing kichi pen, tanlouh in a omden kei a, Delilah in a tansak hi (Delilah in Samson a pheipi tung ah a ihmusak hi. Amahnu'n pasal khat a sam a, a luzang a sampheek sagihte a tankhiat mangsiangsak hi (Vai 16:19). A nihna zong lawhsam.
3. Zu dawnlou diing chih a hi a, dawnlou in a omsuak na hiam? Om zoulou hi (Vai. 14:10-11). A thumna zong lawhsam.
4. Grep huan a pailou diing chih ahi a, pailou in a om hiam, omlou hi (Vai. 14:5). A lina zong lawhsam.
5. Meelmate a kiteenlouh diing chih a hi a, kiteenpih lou in a om hiam? Omlou, kiteenpih a, sihlawh hi. A ngana zong lawhsam.
6. A Nazir mi hihna a kepbit diing, chih a hi a, a keembitzou hiam? Zoulou hi. A gukna zong lawhsam.
7. Kamtamlouh diing, hehbaihlouh diing chih ahi a, a kichi bang in a hizou taktak ei? Zoulou hi. A sagihna ah zong lawhsam hi.

SAMSON In A Nazir Mi Hihlam A Mangngilh Maw? 
Mangngilhlou hi (Vai.16:17, "Ka piankhiat a kipan a Pasian a diing a sehtuam, Nazir mi ka hi a, ka sam a kitan ngaikei hi. Ka sam kitan taleh, ka haatna in a hung nuse diing hi; ka haatna a bei diing a, mi dangte bang in ka om diing hi," a chi hi).
Samson In A Dinmun Leh Hihnate A Zoukei Chih Na Muta Hi. Nang Na Zou Hiam?

Bangziak A A Hunloupi A Samson Si E? I chih leh, THU amanlouh ziak ahi.
Eite zong Samson bang a Pasian a diing a kipia, sehtuam siangthou hi diing a Khrist nungzuite i hi uh hi. Samson pen, Pasian in a mite hunkhia diing a a teelpa ahihbang in, nang zong Pasian mite (leitung mite) hunkhia a, mite muhna a Pasian thupitak a tawisaang diing a a Khrist Jesu a sap na hi.
Pasian in Samson hinkhua zakh diingdaan a khunsa or a guatsa ahi a, huate thei napi a, Samson in a zuihlouh ziak in, a lungpeenna or a thu manlouhna sihpih hi. Samson bang a eite zong, Pasian in i hinkhua zakh diingdaan uh leh i om diingdaan uh a bawlsa or a khunsa ahi a, tuate pen i ut leh i zuithei a, i utkei leh i zuikei thei hi. 
Samson bang a Thu i manna uh leh i manlouhna un i tung chiat uah thu a hung khen diing a, tua thukhenna pen tu a i lungsim puakdaan bang ahi na diam? Bangteng hileh i Pasian lam ah kileh ni. Khristian i hihlam uh kithei chian mahmah napi a, Khrist lungsim leh meel puaklouh-thei ahihziak in i Toupa lam uah kileh thak ni, chi in Jesu min in i kichialzaw uh hi.

TOUPA'N THUPHA HUNG PIA HEN….

Saturday, May 2, 2020

A DINMUN LEH HIHNA THEILOU MIHING (E01) By: Pastor Thangdoulal

A DINMUN LEH HIHNA THEILOU MIHING (E01)
By: Pastor Thangdoulal

Jesu Khrist nung ka zuihkhawmpih saptuamte, i Pa Pasian, Tapa Pasian, Kha Siangthou Pasian min in, kei leh ka innkuante'n lung kituaktak in, Innmun pan in chibai ka hung buk hi.

BIBLE: Gen.2:8 Tuachiang in Toupa Pasian in suahlam ah, Eden huan a bawl a; a mi bawlpa Adam tua huan ah a koih hi.
Leitung kisiam chiillai a kipan in, leitung mihingte lak ah a hihna diktak leh a dinmun diktak thei a hinkhua zangh kuamah omlou i na hihna uah, i mawhna uh leh i khelhnate uh, i gamtat-khelhnate uh kitheilou in hun bangtan hiam chiang i na zangh chiat ua, hibang a hun zangh leitung mihingte lak ah mi masa Adam hun zakh sung tom pen maithei diing in ka ngaihsun hi. Gen.3:21 i sim leh, "Toupa Pasian in Adam leh a zi a diing in savun puantual a bawlsak a, a silhsakta hi," a chi hi. Hih Bible taang pen, Bible siamte'n a genna uah, 'Pasian in a mawhna ziak ua Adam leh a zi Eve a hawlpawt nung a ama'uh a diing a kithoihna a na bawlsakna ahi a, savun pen ahihleh belaam vun ahi, a na chi uh hi. Aziak pen kithoihna omlou a Pasian a kipan a damna omlou ahihna ah, mi masa Adam a diing pen, Pasian mahmah lou kuamah a bawlsak diing omlou ahihziak ahi,'a chi uh hi. Bangteng hileh tuni a i gen ut pen uh, Adam a diing a kithoihna kua'n a bawlsak e, chih ahikei a, mi hingte'n i dinmunte uh leh i hihnate uh i theihlouh daan uh tawh kisai thute ahizaw hi. Tuaziak in mi masa Adam in a dinmun leh hihnate a theihlouhna a kipan in i houlimzaw diing uh hi.

ADAM DINMUN LEH HIHNA DIING DIKTAK
Pasian in Adam pen, leitung kilawmsakna diing bek a a bawl ahikei a, thupina leh pahtawina or phatna a kiang a pia diing a zong a bawl ahi. Vaantung leitung ah Amah bang kuamah leh bangmah omlou ahihman in sil zousiah in Amah thupina a piak ua, a biak diing uh pen Pasian in Ama hihna diing a a deih pen leh a kiveinatna zong ahihziak in Adam pen a mawk-om diing in bawllou hi. Tuaziak in Pasian in mawhpuakna Adam a guan a, tua a mawhpuaknate pen ama (Adam) dinmun leh hihna diing diktakte ahi.
Adam Mawhpuakna: 
1. Huan etkol or keem diing.
2. Pilna singgah neeklouh diing.
3. Pasian tawh a kipawl diing, chihte ahi taangpi hi.
Hih a tung a i gen uh thumteng pen Adam dinmun leh hihnate ahi a, Adam in a dinmun a zou ei? A hihnate a zou ei? Chih pen Pasian in etkhiatna a nei a, A (Pasian) etkhiatna ahihleh Thu a man leh manlouh ahi.

ADAM IN A DINMUN LEH HIHNATE A ZOU EI?
Adam in a huam kep diing pen a keemzou taktak ei? A kep zawhlouhlam ki-genlou ahihman in a keemzou ahi maithei hi. Ahihleh a pilna singgah neeklouh diing pen nelou in a om ei? Omlou a, va-ne hi. Pasian tawh kigawp gige diing chih hinapi, Pasian tawh a hunzakh sung saang in a zi tawh a hunzakh sung sawtzaw or tamzaw ahihman in Pasian tawh hun zangh tamlou ahi diing a Adam in pilna singgah ve-nekha laizang hi. Ahihleh, Adam in a dinmun leh hihna diingte a zoukei chih a kichianta hi. Hilezong Adam i mawhsak kei uh hi.

ADAM IN A DINMUN LEH HIHNATE A ZOUKEI CHIH NA MUTA HI. NANG NA ZOU HIAM?
Leitung ah eima mawhna leh chitlouhnate saang in mi dangte mawhna leh chitlouhnate a kithei baihzaw a, a gen zong nuamzaw hileh kilawm hi. A huachi kei a huachi a vele, huachi kei leh huachilou diing avele, chi a mite tung a thukhen pen kibaih-bawlta hi. Mi dangte chitlouhnate na zaak hiam, na theih hiam chiang in, kei zong chitna neilou pen hi veng aw! Na chi ngai hiam?
Nu-le-pa khenkhatte pen, teep-le-muam zongsang (adict) hinapi, a tate uh kiang ah, teep-le-muam bawllou diing in a thuhilh ua, a tate un teep-le-muam bawllou diing a a thuhilhnate uh a zuihlouh chiang un a zeep ua, phawk gawp-gawp uh hi. A taktak a chih in, hih pen nu-le-pate mawhna hi. Tate mawhna khasiatpih nu-le-pa kitamta a, nu-le-pate mawhna khasiatpih tate kitamta hi. Adam in a dinmun leh hihna diing diktakte a zoukei, nang na zou hiam? Tua na omdaante, na neek a na dawn daante Pasian in a hung lungdampih taktak na diam? Na vaihawmna ah Pasian a lungdam na diam? Na nna sepna ah Pasian a lungdam taktak na diam? Na awsuak Pasian lungdamna ahi taktak na diam?
Nang leh kei zong, Pasian a pan a i dinmun leh hihna diing diktakte zoulou a, i innsung a ki-pa pensak a, eimah sun i tate or i innsung mite samsiat diing pouh a mi gii a pangte i hikha maw? Ei bangbang a i innsung mi lawhsamte tung a hehdaan bek theite i hikha maw? Ei mahmah in panlak sawmlou a, mi dangte or innsung mite panlakna a lawhchin sawmte i hikha maw? Adam in a mawhna a zi a piaksawn bang a na mawhna mi dangte pesawn a, nang-le-nang siam kitan na hikha maw?
Limtak in ki-ngaihsun thak inla, na dinmun leh hihna diing, na zawhlouhte tawh Toupa Pasian kiang lam a kileh in, nang a diing in hun a tam nawnkei maithei diing hi.

Na thupukna bangbang in Toupa'n thupha hung pia hen…

Friday, May 1, 2020

MI GENTHEIPA KAHNA By: Pastor Thangdoulal

MI GENTHEIPA KAHNA
By: Pastor Thangdoulal

Jesu Khrist nung ka zuihkhawmpih saptuamte, i Pa Pasian, Tapa Pasian, Kha Siangthou Pasian min in, kei leh ka innkuante'n lung kituaktak in, Innmun pan in chibai ka hung buk hi.

BIBLE: Laate 34:6, Hih mi gentheipa a kap a, tuachii Toupa'n a aw a na zaa hi. Tuachiang in a lungkhamna zousiah a kipan in hutdam in a omta hi.

THUPATNA
Hih mi genthei, Toupa'n a kahna a zaakpa beidondaan pen don-chihtak a dongh ahi. Amin ahihleh David ahi a, a chihmawh daante hih a nuai a Bible taangte ah i simsuk diing uh hi.
1Sam. 21:1Siampu Ahimelek kiang ah David a hung tai hi. Ahimelek in chituun zen in David a na vaidawn a, a kaing ah, "Bangchidaan a nang mahtang a hung pai a, kuamah in nang a hung zuihlouh uh e?" a chi hi. 2 David in saimpu Ahimelek kiang ah, "Kumpipa'n hung sawlna khat a nei a, ka kiang ah, 'K'ung sawlna thu leh na bawl diing tawh kisai a k'ung thupiakte kuamah in a theihlouh diing uh ahi,' a hung chi hi. Ka silate tawh ka kimuhna diing mun uh zong guatsa ahita hi. 3 Tuaziak in tu'n, na khut a na neih bang e? Tanghou pheeng nga ahihke'h tu a na neihneih hung pia in," a chi hi. 4 Siampu in David a dawng a, "Vaantaang tanghou ka neikei a, tanghou siangthou bek a om hi—tangvaalte numei a kipan a kikeem siangthou ahih uh leh," a chi hi. 5 David in siampu a dawng a, a kiang ah, "Vai ka kuankhit pouhpouh chiang un, numei lak a kipan in ka kikeem siangthou tawntung uh hi; khualhawh tangpi a ka pawtkhiat chiang un zong tangvaalte a tui-um belsuante a siangthou hi; tuni'n ama'uhte tui-um belsuante bangzah in a siangthou zawlai diai?" a chi hi. 6 Tuachiin siampu in tanghou siangthou a peta hi; aziak pen Ompihna Tanghou, Toupa mai a kikoih, a kilakkhiat pouhpouh chiang a tanghou sapiilpial tawh kheek diing pen chihlouh tanghou dang bangmah a omkei hi. 7 Tua ni in Saul silate lak a pasal kua hiamkhat, Toupa mai ah hentaang in a omkha hi; amah Edom mi, a min Doeg, Saul belaam chingte sappa ahi. 8 David in Ahimelek kiang ah, "Teipi ahihke'h Temsau khat beek neilou maw? Kumpipa thupiak a kinawh seng ziak in, ka temsau leh ka gaalvanhte bangmah k'ung pua mankei hi," a chi hi. 9 Siampu in, "Elah phaizaang a na thah, Filistia mipa Goliath temsau siampu puansilh nung ah puan khat a kituam in a om hi; na lak ut leh, la in, tua chihlouh bangmah a omkei hi," a chi hi. David in, "Tua kaan a om diing ama; hung pia in," a chi hi.
10 Tua ni in David, Saul kiang a kipan in a tai a, Gath Kumpi Akish kiang ah a hung tung hi. 11 Akish silate'n a kiang ah, "Hihpa gam kumpi David hilou a maw le? Laam kawm a laa a sakpihna pa uh, "Saul in a tuul-tuul in a that a, David in a tuul sawm sawm in a that hi, chi a a kikoupih uh?" a chi hi.
12 David in hih thute a lungsim in a theizing a, Gath kumpi Akish a lau mahmah hi. 13 Tuachiin David in ama'uhte mai ah a omdan a khekta hi; ama'uhte muhna ah mi maw a kineih kheem hi. A khut tawh kelkongte a khuat a, a khamul ah a khatehtui a kaisak neinawi hi. 14 Akish in a silate kiang ah, "En un, hih mi mawpa, na mit mahmah uh tawh na mu uh hi; bang diing a ka kiang a n'ung zawhpih uh e? 15 Ka mai a hibang a om diing a mimaw n'ung zawhpih uh mimaw ka kisam ama? Ka innsung ah hibang mi a hung lut diing ama?" a chi hi.
Kumpi in thah diing a a hinna a zonpa chihmawh diingdaan tazen pen, haksa mahmah diing hi. Tulai in eite i hinna uh hung kilaaksak diing hilou in, hung ki-humbitsakna diing a inn a i kikhum uh leh bawn haksa i sak uh hi a, thah diing a kizongpa haksat diing daan tazenpi, a hinna huu a a taai leh Gath Kumpi Akish (a gaalpa) kiang a vatung zawmahlai ahih chiang a, a haksatna pen tulai a eite theihphaak or genphaak haksatnate saang in haksazaw tham-tham diing in ka gingta hi. 
David in a thuak haksatnate thuak lehang pen, khau a gui-awk or kikhailum ngam diing pawl, leh guu ne a si ngam pawl a ki-om diing ka taksang hi. Hilezong ama'n haksatna a phukdaante chituam deuh ahihman in hih a nuai a bang in i kikum diing uh hi.

1. Toupa'n Simmawh Thuakte Limsak Hi.
Laate 103:6 Toupa'n simmawhna thuakte a diing in, diktatna nna sep leh vaihawmna diktakte a bawl hi.
Etsakna
1. Hagar: Hagar kichinu ahihleh a kiletsak nalam a simmawh thuak a chimawhtak a omnu ahi a, amahnu'n a chihmawhna Pasian kiang tun ahihman in Pasian in a haksatnate a kipan in hunkhia hi. Tuachiin Hagar in Pasian pen, 'Muthei Pasian' chi hi (Gen. 16:1-13).
2. Lazar in zong leitung ah thuakgim mahmah ahihman in ama a diing in Pasian in lampi a bawlsak a, tuachiin Abraham aangsung ah nuamtak in omthei hi (Lk.16:19-23).

Pasian In A Tate Thuakgimna Thei Hi
1. Mosi, kipan in – Ka mite thuakna ka mu hi.
2. Gideon, kisa in – Ka mite haksatna ka mu hi. Vahunkhia in (Vai. 6:11-2:25).
Pasian in a tate thuakgimnate thei a, mangngilh lou ahihman in, eite a diing in zong kisak hun hita hi. Na innsung in a thuakgimnate thei kawm in Pasian lam ah na innkuante kilehpih in. Na mite Pasian lam ah kilehta in. Tu'n nang hun hita hi.

Leitung A Kisimmawhte Pasian In Deihdeuh Sese Hi
1Kor. 1:26 Sanggamte aw, a hung sapna ngaihtuah un, taksa lam a mi pil tampite, mi haat tampite, mi lian tampite sap ahi kei uhi. 27 Hilezong Pasian in mi pilte a mualphousak theihna diing in, leitung a sil mot-huaite a teel zaw a, tualeh leitung a a haatte a mualphousak theihna diing in, leitung a a haatloute a teel zaw hi. 28 Tualeh leitung sil sia leh simmawh-huaite Pasian in a teel a, sil omte bangmahlou a suaksak theihna diing in, sil omlou tan in a teel hi. 29 Tuachi`n Pasian mai ah kuamah a kiliansak theikei ding hi. 30 Hinanleh nou pen amah vaang in Khrist Jesu ah na om uhi, amah pen Pasian a pat ei-a ding a pilna, diktatna, siangthouna leh tatkhiatna diing a bawl ahi. 31 Tuaziak in Laisiangthou a a kigelh bang in, "A kisial nuam zousiahte Toupa ah kisial uhen," chi-in ana kigelh hi.
Pasian in sil thupi, mi thupi, leh a chingh a siamte saang in a simmawh-huaite a teelzaw chih a tung a Bible ah kichiantak in i mute uh hi. Hibang ahihziak in Pasian in leitung a missions nna a sepna ah zong, mawhnei or mawhna a puuk leitung mihingte zangh a, mawhna a puuk chiatchiat hile hang zong, vaantungmi puuksete zangh lou hi.
Pasian in a mission nnate sem diing in angel puuksete beek zangh leh kilawm hi. Hilezong zangh lou hi. Pasian deihna leh a teelnate pen, eite a tawh kilehbulh hi. 
Pasian in a kiang a om bukimnate a piaktheihna diing in mi simmawh-huai or tasamte a teel hi. Tuaziak in nang zong Pasian a diing a ching na hi a, na ut leh Pasian in nang tungtawn in nna sem nuam hi.

Mi Gentheipa Kahna
Hih mi gentheipa kahna ahihleh;
1. Beidonnate Pasian kiang a tutna ahi. Eite'n i beidonnate uh Pasian kiang kitut manlou phial-phialta hi. 
2. Lungsim zousiah tawh Pasian kiang a kipiakna ahi. Eite pen, Pasian kiang a kipiak a, Amah tung a ki-ngak diing saang in, sil dang leh a tuam-tuamte ah ki-nga nuamzaw hilehang kilawm hi.
3. Hih mi gentheipa kahna ahihleh kahna sim ching ahi a, kineih-kheem khanate hilou hi. A kahna a sim ching a, tuachiin Pasian in zaa hi.
Mite muhsit leh huat in na kithei hiam? Mite'n a hung langpan ziak ua gaaltaai bang a om in na ki-ngaihsun maw? Mite it hilou a, mite muhdah leh huat daan in na ki-thei maw? Leitung ah ka hin saang in si leng hoihzaw in the chih lungsim na nei maw? Mite a diing a mi nawngkai daan in na ki-ngaihsun maw? Mi vaangse penpen daan in na ki-thei hiam? Nang thuak teng saang in tuni a i gen uh hih mi gentheipa thuakte thupi zaw maithei diing hi. Na haksatnate, na thuakgimnate, na lungkhamnate, na beidonnate, a unpi in Pasian kiang ah aap in hileh ama'n nang a diing a hoih leh kilawm in nna a hung sem diing hi.
Laate 37:5 Na lampi diing Toupa tung ah nga inla; amah muang in, ama'n a hung sem diing hi.
TOUPA'N THUPHA HUNG PETA HEN

Thursday, April 30, 2020

NAUPANG NIPI-SAANG SIATE LAMHILHNA By: Pastor Thangdoulal

NAUPANG NIPI-SAANG SIATE  LAMHILHNA
By: Pastor Thangdoulal

A Sunga Thu Omte:

1. Thupatna
2. TheihMasak Ding
3. Zilsakmite a diing a poimawh sil thumte.
4. Tup Leh Ngimte Genna
5. Na zillaitethei in. (Know  your students)
5. S/S Oja A diing a Theih Diingte
7. Thukhumsin: Self-check

THUPATNA

Thuhilhna a Theih Diingte 
A. Na thuhilh pen, nang mahmah in limtak in theichian in.
B. Na naupangte hinkhua bangchibang a na kheek-sawm e chih theichian inla, hilh in.
C. Naupangte'n a zillai ua a lungsim uh a piakna diing un panla in. 
D. Nang leh na naupangte a diing a theihbaihlam diing kammalte, leh hilhchetnate zakdaan siam in. 
E. Naupangte'n a theihsa uh thute a kipan a, a theihngailouh uh thute a na lamkaih diing ahi. 
F. Na naupangte'n a lungsim ua om thute a tak a a hinpihna diing un kilawpsak or thanuamsak in. 
G. A zillai uah, naupangte kihelsak or pangsak gige in. 
H.  Naupangte'n a zillai ua kipan a ngaihdaan thak, thu muh thak a neih uh leh a neihlouhi uh theichian gige in. 
I. Hilh thak-thak inla, na zillai etchetpih inla, na zillai ua kipan in zillai dangkhat piansak sawm teitei in. 

1: Theih Masak Diing:
'A chiil in thu a om a, tua thu Pasian tawh a omkhawm a, thu pen Pasian ahi' Jn.1:1.. Pasian neiloute'n tua thu a neikei ua, tualeh thu neiloute'n mite kiang ah, a hilh diing uh thu a neikeiuhi. Thu tawh na omkhawmnai le??? 
"Pasian pen kha ahi a, Amah bete'n kha leh thutak a a biak teitei diing uh ahi" Jn.4:24.

2: Zilsakmite (Teacher) A Diing Apoimawh Sil Thumte
2.1: Lungluutna lam ah:
2.1: A. Ginna lam thu a mi kilawp. 
2.1: B. Pasian it mi (a hinkhua a khagahte kilangkhesak) 
2.1: C. Mipite it kipaakpih.Mipite tawh omkhawm nopsa leh hanthawnna lam thu kipaakpih ahih diing ahi. 
Hih a tung a sil thumte a lungluutlou Zilsakmi pen naupangte'n poimawhlou uh hi.

2.2: Hahkatna lam ah:
2.2: A. Thuakzou/ Dawhthei.
2.2: B. Midangte sil bawlkhelhna pen kei a hung kipan hikha ding hi chia simdaan siam.
2.2: C. Detdou leh ki-ngaisanglou. 

2.3: Suangtuahdan Siamna lam ah:
2.3: A. Damsunga Zilkhemi / Naupangte tawh zilkhawm.
2.3: B. Gen nop or chihnuam… 
2.3: C. Silthak entawntung… 
3: Tup Leh Ngimte Genna
I tup leh ngim pipen uh ahihleh, thupina/ biakna zousiahte Pasian piak diing ahi.
Midangte it a, Pasian nna sep diing leh mi dangte zong Pasian a diing a chial diing chih ahi. Hua diing in hih a nuai a thute (Bible taangte) i theihsiam masak diing uh ahi.

3.1: Naupan hunlai a pan a Pasian itna neih ding:
"…tualeh nang pen na naupanglai a pat Khrist Jesu a ginna ziak a hundamna mukhop a nang hung hilhpilthei, Laisiangthou thei na hita hi. " 2 Timothy 3:15

3.2: Suul Sung Ah:
"Kapian chiil a kipan in na tung a ngak ka nahi a, ka nu gil sung a kipan a ka Pasian mawng na hi hi." Psalm22:10

3.3: Naupang, Nausen leh Skul kai nailoute
"Melma leh phubala mite daihsakna diing in naupang leh nausente kam a kipan in, gaalte ziak in kulhpi na tungding hi." Psalm 8:2

3.4: Skul Kai TheiPanpante
"Pasian aw, ka naupanlai a pan a nung na hilh zelziak in, tuni tan in zong na sil lamdangbawlte ka phuangzaak zeel hi." Psalm 71:17

3.5: Naupangkum 13 chingnailoute(Preteens)
"Tualeh amah kum 12 ahih in daan dungzui in ankuang luina ah a hawhtou ua.Tuatak in aman a kiang uah, "Bang diing a hung zong na hi ua? Ka Pa inn a omka hi chih theilou nahi uh hiam?" achi hi.Luke 2:42, 49

3.6: Naupang kum 13-19 (Teenagers)
"Khanglai aw, na khanglai nite in nuam in,na khanglai nite in na hinkhua ah nopna hung pia hen. Na lungtang deihlam-lam zui inla, na mitmuhna lam-lamzui in. Hilehzong sil zousiah ah Pasian in na tung ah vai a hawm diing chih mangngilh ken." Ecclesiastes 11:9
Hih a tung a Bible taangte tawh kituak a i tupna uh ahihleh, Naupangte'n Pasian a ittheihna diing ua panlak diing, thupina leh biakna zousiah Pasian piak ahihna diing a panlaak diing, Pasian itna tawh mi dangte it a, a nna sep diing ahi.

4. Na Zillai Naupangte Thei In.
Zilsakmi khat in lohchingtak a a zillaite thu-le-laa a zilsak ut a ahihleh, a zillaite kichiantak leh mimaltak a a theih a ngai a, hua diing in, a zillai naupangte thanopna lam leh ahihtheihdan uh leh hihtheihlouh dante a theih a poimawh hi. Zillai naupangte mizia tangpite hih anuai ah i ensuk ding uhi.

4.1: Beginarte Or Naupang Kum 6 Nuailamte.
4.1: A. MiziaTangpi: Tang hiit-haat, Ham ut/ Ham kizil, i bawl-bawl bawl ut uh. Laubaih leh Gimbaihte ahi uhi.
4.1: B. Apoimoh Uh:Activities kheng thimthem diing (A tuamtuam bawlpih gige diing). 
4.1: C. A Theihna Uh Sandan: Ahou-ahou…. Taangthu i genkhat gen dendon ngai….

4.2: Primarite or Naupang Kum 6-8 kikaalte:
4.2: A. MiziaTangpi– Thathou or kilawp, Kamtam or hamham, group activities nopsa, dokna dok haat, zilsakmite'n gaihsakna zong, gelh leh sim kizil, taksa a pichinglou leh a dang tampite ahi.
4.2: B. Apoimoh uh– Zilsakmite gaihsakna, activities tuamtuam, haam hunneihsak, chihte ahi. 
4.2: C. A Theihna uh sandan–Laisiangthou pen laibu manpha ahi chia phatthei, Pasian leh Jesu Khrist itna diktak neithei, theihna lam a khangtou in khelhna kichi bang ahihlam thei panpanta uh hi.
4.2: D. Kilopna- Thangthu gen, Bible games, Lemchiing a kimolna (Dramatic play), Music leh laisim chihte ahi.

4.3. Juniorte Or Naupang Kum 9-11 Kikaalte: 
4.3: A. MiziaTangpi–Thathou/ hat, diktak a ngaihtuah, group activities deih, dokna dok-haat, ama ngaihdan nopsa, hoihna or dikna theitheita, zil-ut, awlsamtak thei, panpih diing a mansa a om, hilezong bangchi panpih diing chih theiloute a hi taang hi.
4.3: B. Apoimoh uh– Thilkhat zilkhiatna diing a activities tuamtuam poimawh, Ngaihsaktu zilsakmi, leh ama'uh thalopna gensak zeel diing, chihte ahi taangpi hi.
4.3: C. A Theihna uh sandan– Thului leh khangthute theisiamta, hinkhua haksatna a laisiangthou vohdan theisiamta, Jesus hundampa ahihna theisiamta, khelhna, leh hutdamna poimawh daan theisiamta.
4.3: D. Kilopna- Drama, projects, field trips, role play, puppets, Bible games, bible research, art activities, music, reading, listening, memory work, leh ama'uh Bible kizak utta chihte ahi taangpi hi.
7

4.4: Intermediate Or Kum 12 Tunglamte
4.4: A. MiziaTangpi–Kizenlou (Awkward), khang huut-huut, mahni a pilvang kisa, buai chiaichuai (boisterous), zalen, peer approval more important than adult approval, interested in the opposite sex, capable of abstract thinking, able to reason, developing his own faith and value system.
4.4: B. Apoimoh uh–Gawtna omlou a lamkaihna, mimal deihteelna neihsak, consistent strong adult models of Christianity, challenging material, social activities in a Christian environment.
4.4: C. A Theihna uh sandan- Understanding and application of Biblical principles in life, what sin is, Jesus as Savior, interrelationships in Biblical material.
4.4: D. Kilopna- Field trips, Bible games, music, discussion, Bible research, role playing.

5. Naupang Nipi-Saang Siate Theih Diing
5.5: A. Naupang S/S klass a diing a thu-ngetna neih gige ding ahi. Adiak a klass kipat masang leh tawp chiang a thu-ngetna neih diing ahi. 
5.5: B. Kipat hun a tun masang minute 30 vel a, tun masak diing in, lungme-khaumok apan a bitna diing a klass room tengcheck-in hoihtak a bawl diing ahi.
5.5: C. I zillai pen ban a i zilkik diing pen gen a, i naupangte theihsak or kilopsak diing ahi.
5.5: D. Pasian nisial a Zillai tawh kituak a Bible story laak a, zillaite tawh drama type or genthoh a hoihtak a bawl ding ahi.
5.5: E. Group a thu-ngetna hun neih diingdaan plan bawl a, zillaite kiang a, tuni Pasian kiang a kipak thu na gen utna bang e, chihte dok diing in a hoih hi.
5.5: F. Zillaite laa thak hilh zeel-zeel diingdaan zong suangtuah diing ahi.
5.5: G. Zillaite lautheih diing bangmah bawllou a, kheem zong kheem khaklouh diing ahi.
5.5: H. Zillaite lak a mimaltak a neektheih neek chihte phal mawngmawng louh diing ahi.

6. Thu khumsin
Self-Check- Mahni Ki-etchianna
S/Skulpu na hih daan dungzui in, limtak in ki-ngaihsun inla, hih a nuai a doknate khat-khat in dawng in: 
1. Sunday Skulpu (Sundat School Teacher) na hihna ah, nang leh nang bangchibang in na kimu a?
2. Na naupangte na itdaan, na ngaihnat daante leh na kigawppih daante a kibang chiat ei? Khentuam na nei ama?
3. Na naupangte'n na thu gen or na houlimnate a ningtel-huai a sakha uh maw?
4. Nipi kaal simsial a, na hilh ngai pen mah na hilh zeel maw?
5. Na naupangte kineppihtak in Pasian thu na hilh ei?
6. Na naupangte na hilhna diing in kisak-kholhna hun hoihtak in na nei ei?
7. Na naupangte'n na zillai uh, lungluuttak in a zil un na thei ei?

S/Skulpu zousiah (Sunday School Teacher) Toupa'n Thupha Hung Pia Henla, Naupangte Na Lamkaihna Uah Hung Lawhchingsakta Hen

DISTRIBUTION OF PDS RICE in Manipur

Imphal, April 29, 2020 (DIPR) --- PDS rice under Open Market Sale Scheme (OMSS) for the month of April, 2020 continues to be lifted in the State.

A total quantity of 330 quintal of rice under OMSS was lifted today in Thoubal District consisting of 280 quintal for Wangkhem Assembly Constituency (A/C) and 50 quintal for Khangabok A/C.

​In Churachandpur District too, 1500 quintal of rice under OMSS was lifted today for its Churachandpur A/C.

​Apart from lifting, distribution of PDS rice to the beneficiaries in the State is also underway. In Imphal West District, 52 quintal of rice under OMSS was sold today covering 208 households of the District.

​The State Government has been taking up its earnest effort, by providing foodgrains specially rice under Pradhan Mantri Garib Kalyan Anna Yojana (PMGKAY) and OMSS, to ensure uninterrupted supply of food grains in the State during the ongoing lockdown to contain outbreak of COVID-19.
---

Mizoram: Siamsin Hostel in masawn zel

I NGAKLAH mah mah Aizawl muna i Siamsin Hostel in pichin lam manawhin masawn zel a, lamet banga a pai leh 2020/2021 sung ngeia Hostel i neih theih lamet a hi. Tulai COVID-19 in mun teng a hih buai ziakin a hun di bel gen chiang theih loh hi.

Hiai banga masawnna i muh theih nanga a bang tenga ma on laksak, a zahtak huai Pu L. Thangmawia, MLA, 21-Lengteng Constituency kiangah kipahthu i gen a. Aman a sun a zan, a tuk a khalin i masawnna di in lungsim ngaihtuahna, tha leh zung leh sum leh pai tan pha in seng reng a. Hi chi banga Gam leh Nam leh Zirlai makhua ngai Heutu i nei hi hamphat huai peuh mah hi.

Hun sawtpi apan i heutu masa ten a na lamet sek uh, Aizawl mun ngeia Siamsin Hostel hong piching tak tak sin ta a, i theihna lama chiatah a lohchin nangin pangin thumna ah phok chiat diin SSPP Members te i ki ngen a hi.

Sinin, Semin, Zuunin.

Rodinglian,
General Secretary,
SSPP Headquarters, Aizawl
29-04-2020

~ Mizoram SSPP

Mizoram: No 4 supply tu man

AIZAWL: Tuni 28.4.2020 in Electric Veng Branch YMA ten Sesih gama che namdang mi Lambu chi a kithei, Kolasib khuasunga drugs No.4 supply gigetu Sesih gamah a man uhi.

Lambu ahileh Lailapur a om, zi neilai leh ta 4 nei hiin a kigen a, amah hi ft 5 leh inches 11 a sang a hi.

Lambu in No. 4 ahileh Lailapur apata la in Kolasib khuasunga veng dang danga mi te adi pe sawn zel a, Kolasib a No. 4 zuak leh bawl/kikaap ten amah apan ana mu zel uhi.

~ News Lawrkhawm

Gurgaon NE mite Covid-19 Relief Material Kihawm

Gurgaon NE mite Covid-19 Relief Material Kihawm

GURGAON,  APRIL 27: Pa Thangboi Singson in ana sepna Encore company toh kithuoin COVID-19 LOCKDOWN sung a buoina tuo Sikenderpur, Gurgaon (Haryana) a eilam mi Northeast family 40 val panpihna 'Relief Material' bangzat hiai khat 26-04-2020 (Sunday) nin hawmkhie hi.

Hibang buoilaitah a mipite adia pan hingla Pa Thangboi Singson tungah kipathu gensenglou puong uhi. Tuoleh asepna company zong Pasian in phatthei bua zing tahen chi uhi.

Tuabanah Father Thamburaj, Don Bosco Delhi leh a team te'n zong 14-04-2020 nin Antang bag 100 leh Aata bag 30  Sikenderpur Gurgaon Community Centre mun ah hawmna nei uhi. Community-wise a Leader-te panlah nazal a hitobang relief material hawmkhiet thei aum ahi.

Amaute ahileh: Lalboi Simte & Haobem Haokip (Kuki), Simon (Poumei), Apam (Tangkhul), James (Rongmei), Orien (Nagaland) leh Jeevan (Meitei). Mipi te'n kipahthu gensenglou phuong uhi.

~ Joint Editor
Zogam Today | 28-04-2020

Thadou: Phung Interest Politics

"Ipi jeh a phung interest a Politics bollou ding kiti ham?"

~ Mark Haokip
International Human Rights Activist
Dated: April 28, 2020

KUKI sunga tribe dang ho atiti titauvinte tithei ahipoi. Kuki tribe sang ho Kuki ahipouve atiti titauvinte tithei nam natong kahitia kuki nam thecheh family politician ho jeh a nam ding doh theilou chu ipi machal na namu diu hija anatoh umlou athu maimai tia nasei sei jengu ham?

Machal nale anatoh ahung kilang doh thei nadia adaltan na pang ho pailhaute tia kisei jing hi nalelhah joulou uva ahile koichu na oimo uva athu maimai tia nanil kal lele diu ham? Kikhelna ding lampi kisei athu maimai bon sang thei lou uva, san hahsa sauva hoilai tah a chu anatoh mitmu chang changa kilang doh jeng dia nangaito teitei uham? Anatoh nadei a ahile akisei sei nangai masat ngai ahin, akisei nangai nom lou uva ahile anatoh hoisel a kilang din jong expect bol hih un ajeh chu ahungse ding thilse nasatah hung umding munasasan anatoh kimoh pat ponte.

Tun nam thu hi kibol jeng henlang kiboipi jeng hile asung langa kipuihuoina dihlou holeh kihilna dihlou chule pansat na dihlou tamtah um hohi akisudih masat louva ahile namthu kiboipi henlang ichan ham machal doh jongle achaina le phungkhai interest politics apat a nam sunga thunei kichuna dictatorial hegemony leadership kichuna jeh a Civil War hung um ding, chunikho teng alona ji bei a ikitha lhamdiu, igam jong ding doh jou lou ding, thisan long ding, Political and military coup a kidintena dimset ding, mimantam miching jouse asaassinate ihin boldoh diu, akibol doh akitong doh jouse imalouva kichai hiel ding, Pathen mel jong kilang talou ding, Christian Country dia kisei jong mimuchang tah a jou bulom hidoh ding, hamsetna meipi nam sunga jing ding khu tunia akimamu jeh a Nationalism dihtah neiyu hitin phungkhai interest politics paimang taute Pathen thu toh jong akitoh poi tia kimasei ahi.

Nationalism dihtah neinale Pathen dihtah kihouna chun kitum ngailut, kitumhui, kilangkhenna, phunga kivetna, kiengset, kitaitom, phunga kikhenna, phunga kitumhuina umthei lou ahi. Achutile na nationalism nei chu dih hinam?

Tunia nakisem dih joulouva ahile phungkhai interest a Nam politics bol kitihi kichailou ding, akichaina ding chu chunga kisei banga cilvil war le thisan lonna toh thigamna kichai ding, ijakai akichai a akikhel soh teng ihung kisihdiu ahivanga imacha phachom talou ding ahi, hiche hi akimu masat jeh a hiche issue hi hoitah a kigelkhoh a kibol a pankila ahin nam nangailut lou jeh uham or nam nangailut nao dihlou ham jeh abou neivetdau ahi e.

Nam ngailu chun asempa Pathen angailut ahin, Pathen ngailu chun kimuda, kitaitom, kithangset, kiengset, kibungkhen, kitumhui, thisan sona lungput, kidouna lungput anei ngeilou ahi. Hijeh a chu Nam nangailut na adihteng le nationalism dihtah nanei doh ding achamlouva kitomona jouse beihiel ding ahi.

Mose'n nam angailut jeh in tol atahlo in eihon leadership le phungkhai interest ingainat behseh jeh un tol ithah uve tisangin nam isuseuve tiute.

Kukite chamlhat kitding nanop tahbeh uva ahile akiseidoh jouse nitdin Insung Maicham mun cheh a kilhandoh na thengin kilhandoh utin Pathen henga taohat toh thom pan lau hite tin ikitem uve.

Tunia idinmun dungjui uva khonunga hunglhung ding ho Pathen lungset jala akimumasat jeh a athua kisuhdih masat nading hi hatah a kikhangsap masa ahijoi.

Tuni idinmun danu hi sempha louva imanopai uva ahile khonungle eidou uva pang melma ten kithalham nadiuva iphung phung uva aguh a sum le meithal eithim peh nalai diu hiva chu ihung kibolto diu ahivanga ajoujo jong umchomlou ding ahi. Hijeh chun melmate duty post pepoute kati ahi.

Ajeh chu Kuki kitihi gamnei namin, sovereign rights neina min, vaihomna thaneina min, independent gam neite hina min political identity ahijeh a tunia jong eidou diu le eivetda diu hijat jat in govt secret agency hon asemdoh uva, eiho sunga jong tutua jong ikitomo nadiuva adopsang loi, akainiem loi, a engbol loi..tia eibol jingu jong ahitai. Hiche ho jouse abolu hi Kuki Country eilah pieh nadiuva abolu ahin hoisel a igel leh thangtom umtah ahi.

Hiche ho jeh a khonunga hungchu ding kimumasa kisei masa ahi. Tuni chana Burma Military Junta auma full-fledged democracy a aumokei khu koi khutnung nahisah u ham, India te khutnung hilou ham? Ajeh chu Burma chun full-fledged democracy status a akivaipoh le imalam jousea India hi dalhah a umding economy a Burma in Southeast Asia avaipoh ding khu amu jeh uva suhset a Kuki Country hi lahpeh a Southeast Asia Lengvaipoh ding atiu ahihi namat doh louvu himaithei ahi. Bangladesh jong independence amuding phat in India in akhut ana thollut in rulling party athunoi a akoinom jeh in group khat asdoh uvin leader masa ho assassinated anabol sah un military coup ana umsah uvin tun India deidan tah in undercontrol abol uvin ahi.

Hiti ho jeh a hi khonunga hungchu thei ding thil hohi kimumasaa imajouse kihilthem sel a chuteng idinmunu adet sel teng alamkai thei thei in lamkai intin kalsong taute kiti ahi. Ahin tujeng a jong hitobang melma lungthim hi isung uva lutpan a na atohpan ahitan i-chihthei uva Pathen a ikingai uva, akisei banga ngahding tia kisei hohi ingah sohkei lou uva ahile manthah nachu kibang chat a ichankhom diu ahibouve.

Malai Alexander the Great ho style a Emperorship thursty hohi neilou ding, N. Korea a Kim Jong Un te inko vaipoh tho ding kitihohi dangchah pi lou beh ding ahi, ajeh chu Kukite chu Pathen mel kilang nadia kou ihiuve.
---o---

Chandrakirti Park toh kisai a thukup

HIAI Chandrakirti Park toh kisai Archeological Survey of India a ana gelh lut dan uh hiai dan ahi:

Meitei narrative:
1. Hiai Lushai Expedition a galsat na leh vualzohna pen Meitei sepaih Major Balram Singh leh Thangal te makaihna, banah British Political Agent in aki thuahpih, chih dan ahi.

2. Hiai gal sat na ah Lusei khua 112 zoukhia a, hausa 4 salmat a pi kichi hi.

3. Hiai Lusei hausa te tung a vualzohna pen Meitei Kumpi Chandrakirti a chiamtehna dingin Chivu ah suang phuh bawl, chih dan ahi.

Factual historical record:
1. Hiai galsat na pen Meitei kumpi plan leh program hilou in Lushai Expedition kichi pen Lusei ten Assam a luhna ua British mi amat te uh hutkhiak na dia British te plan leh program ahi.

2. Hiai Lushai Expedition ah Meitei sepaih te makaihna hilou in General Brownlow in Chittagong side apan right columna makaih, General Bourchier in Cachar apan left column makaihna nuai ahi. Hiai a Meitei te kigen khakna pen Manipur a British Political Agent General Nuthall in Meitei sepaih bangzah hiam toh Genral Brouchier portion backup di maimai a kuan hizomah.

3. Huai banah, hiai pen Manipur sovereign country dan a Lusei te va zohna hi zenzen lou a, British subject nuai a om Manipur pen British ten a sepaih te uh a zatsak uh ahi.

4. Hiai a Chivu a suang phuh te zuau hilou in a tak mah ahi. Hilehleng hiai pen Chandrakirti in sovereign power exercise na hilou in British subject a akuan na a ei gamsung a khawlmun a lamkal a khutnung hilel ahi.

5. Tua banah, a poimohpen ahih aleh Manipur kumpigam gamgi chiamtehna (boundary marker) a kibawl hilou in, huai hunlai a Lushai Hills ngen hiven, British te thunuai a kalsuanna a eimi khua om a totkhak na mun a kalsuanna a khutnung ahi.

6. Hiai teng banah Meitei ten Raja Goukhothang zuau a zebawl a khem kawm a a salmat na (treacherously captured) uh ahi.

Panlakna dia hoih te:
1. Research hoihtak bawl a Archeological Survey of India a history distortion abawl pen contest masak hoih mahmah di.

2. A poimoh dan a British te khutnung record susia ahihdan British te kianga report bawl a, amau mahmah leng paukhiak sak theih dinmun ahi.

3. Hiai thubuai a ven ma government in park toh kisai bangmah semzom theilou ding chih a thupiak poimoh leh kilawm.

4. Park bawl ding ahih aleh leng factual record pansan a bawl ding, as British subject and not as boundary or sovereignty marker. A gam pen huailai a ei ukna nuai a ana om ahihdan chiamtehna toh bawl ding.

*Carey & Tuck, The Chin Hills, Page No. 123.

via Social Media

Ginsuanhau in Chitui mun enkhie

"Zomi Chief Association in Manipur Chief Minister lungtang dengkha"

LAMKA,  2020 APRIL 27: Pu Ginsuanhau Zou @ GS Haupu, MLA & Chairman, MANIREDA in tuni sunmasang dah 9:00 in Singngat leh Behiang pha in COVID-19 tungtang a security leh medical lamte panlahna amun ah va-enkhia hi.

Aman Behiang Police Station a security-te panlah dan enkhia a,Tam hun ah SDP/CCPur leh Behiang Police Station OC te kimupi in hahsatna a neite uh genkhawm uhi. Behiang ah Police leh IRB-te a tuam chiat a, a um theina ding ua panla ding ahidan gen hi. Behiang Police station ah tuihasatna tungtang a ama boltheitan a panla ding in gen hi.

Tuazoh in Tonjang khua a Chandrakirti Park (Chiru)jong vapha in etkhiatna vanei hi. Aman agenna ah, Tonjang a Chandrakirti park tungtang ah Zomi Chief Association (ZCA) pawl in zania thusuah a nei uh Manipur Chief Minister lungtang dengkha chithu gen a, tampen a hunlai a sawisel lou a,tu a kikhelnua a sawisel kichi sil hithei hilou ahidan gen hi.

Gam 4.6 acres a lian tami mun ahileh Government gam hiding a, Manipur Art & Culture etkaina nuai a Tourist Resort bawl hi ding a, tuami  ding injong Government in Rs. 22 Crores val sehkheta chi'n gen hi.

Tami kibawl leh a hamphatpi ding a bial sung mite ma hiding ua, Tourist Resort mun ah khualzin mite tungding ua, a kim ah hotel leh
a tuamtuam summu theina um ding chi'n gen a, a hamphatpi ding a kim leh kiang a tengte ma hiding uh chi'n gen hi.

ZCA in tami a theisiamlou zia uh
ahiban ah member tamtah um nanleh member tamzaw theipi hilou a, mi bangzah ekhat thupuhna hizaw dan in gen hi.

Tuajou in Behiang PHC mun vapha in doctor leh nurse duty-te kimupi a, COVID-19 tungtang a amun a duty te tung ah kipahthu gen a, PPE set 10 Surgical Mask 50 leh Sanitizer 1 pia hi.

Behiang apat ag hing kinuale in Singngat Police Station pha in buildingte etkhiatna nei a, main building kibawl tha luamanlou a kisia etna leh adang tuamtuam kisete bawltha ding dan enkhia hi.

Tuazou in Singngat CHC mun vapha in doctor leh nurse duty-te kimupi kia a, amau kung ah kipahthu gen hi.

MLA pu in a vaphahna munte lah a,Singngat Police Station leh Behiang Police Stationa ah louthulsan half bag 1 tuah pia a, Singngat CHC leh Behiang PHC ah jong louthulsan half bag 1 tuah a piah ban ah, a duty na uah a poimona bangbang ua zatding in Rs. 1 Lakh tuah peding hi'n chiam
hi.

Tuaban a MLA PU GINSUANHAU ZOU in Phamsa UZO EX President Pu Thangkhanlal haan a zaahna jong pia hi.

~ Zolengthe
============

GS Haupu in Chitui mun enkhie

LAMKA,  2020 APRIL 27: Tonjang-Behiang Gam a um Chikhuh (Chivu) mun tuni'n Singngat MLA Pu Ginsuanhau Zou, Chairman MANIREDA in etkhietna va nei hi.

COVIT-19 Lockdown kilahkhiet hun hun in Manipur CM Pu Biren Singh in honkhietna nei ding a, Tourist Spots mun khat a bawl hiding chi hi.

A veng/a ennkai ding in IRB Battalion khat a gei a ki koiding ahi chi'n MLA Pu in Press-te mai a gen hi.

A Gamkai mipite a dia phat tuomna tampi hing umding a, tualeh, Singngat to L. Kanaan tan lampi zong Black Topping hing kibol pei tading chi in zong gen hi.

~ Zodawn Today

Zou Sermon: Lutkuon Thu Sim

SHIDING KUANIN HINNA AMU
~ Pastor Mungnou Zou
==================

Gospel Saint Luke 23:39, 41-43.

V.38……"Nang Khrist nahi leh, Nangma kihundam inlen, kougel jong hing hundam in."

V.41…." Eipen gawttah mawng ihia, isilbawlte manmu ihi, hinan leh tam mipan bangma bawl khiel anei sih hi." Tuachin aman Jesu kungah;

V.42. "Mangpa, nagam na tunchieng in hing thei jing in," achi hi.

Q1. Ngettuoh nasa nai? Sawtlou a shi a, ma meldil ah, Jesun vangam apat athei jing ding chi mawh, ngaitua tham ching hi.

Hun ngen hilou, meisa thuoh ding awlsah in chila hilou, pantha hingla vang chi jong hilou, bangla a nget?
Jesun bangchin a dawng e?
Vaigei ta teh, nakhelna shipi ding nata vele maw, kisie in ngaidam hing ngenin, hun hingpe vang, mikhiel, beimang kuan, tualthatpa, migiloupa, suomhatpa, gutapa, nashi kuon a nei gupphuat nakioi ama hunbei ta chilou hi.

Illustration:
Kros a kikhai tegel tangthu Jesu Egypt atailai ua, sana, begaw leh mura lahsah te in kigen hi.

V.43. Jesun " Chitah tah in kahing hil ahi, tunin kakung ah, Paradise ah na umding ding hi," chin dawng e Halleluiah Mangpan athu gualzawl tahen.

Q2.Where is all our religious rites and efforts ? What about all our Baptism, Sacraments, Tithes, Offerings, Giving Alms, Faith Promises, Church going, Devotions, Fastings, all our merit?
= But this is called "save by grace through faith," Eph.2:8.
= Nalung tangin gingta inlen,nakam in phuong in,tuachin hundam nahi ding uhi.Rom.10:10

Mangpan athu gualzawl hen.
= Shiding kuan, beidong khat in Jesu taitawm a, khatpan alungtang in gingta in, akam in Jesu nagam natung chieng hing thei jingin chi kammal khat toh Kumtawn hinna muhi. Mangpa namin phatin umhen.

Mangpan hing hundam tahen. Nakam mal toh kumtawn hinna hingguan tahen. Gingmai ta in tuachin hundam nahi ding hi !

La.171: ONLY TRUST HIM
1. Siet zousa nua laukha te aw, Sianmang thu nagin leh. Aman khawldam na hing pe va, Jainem pen ahi chieng. Ging maita un, ging maita un, Tun Ama gingun, Hing hundam nuom 2. Tun hing hundam va.

2. Mangpa Jesun Kros ah hing thuah, I Mang silthawn piehlul, Siet vom pen jong vuabang vamsah, Ama gingta pou ma.

3. Mang Jesu lampi leh thutah, Khawlmun zawtna lampi, Tangtawn in hingna gualzawl sah, Ama gingta pou ma.

4. Gam loupi juan un pampiel un, Misiengthou toh zawhin, Tangtawn topnei lou gam juan un, Van a Pasian sieng ah.

via Zolengthe
---o---

Wednesday, April 29, 2020

SAWM-A-KHAT By: Pastor Thangdoulal

SAWM-A-KHAT
By: Pastor Thangdoulal

SAWM-A-KHAT tawh kisai in gen-le-sak a tam mahmahta a, milip in i theih chiattaak diing uh zong ka lam-en hi. Siam Khaute in sawm-a-khat tawh kisai a a thu gelhna ah, 'Sawm-a-khat thu pen tulai a Pastorte or siate, taanglai mite gendaan hileh siampute'n a gen taktak ngam louh uh thu khat ahi a, a gen chiang un zong thupha ngah na diing bek in gen ua, hilezong ei mite lak ah, thupha ngah, a tu-le-tate khang dong a, niang-le-tai a om chih pen om khollou hi,' a chi hi. Bangteng hitalezong, eite a diing a a theihnop diing in, dokna leh dawnna in, hih a nuai a bang in i kikum or enkhawm diing uh hi.

Dokna: Bang hunlai a kipan a Sawm-a-khat na kipia e?
Dawnna: Abraham hunlai a pan in sawm-a-khat na kipeta hi. Abraham in Siampu Melkhizadek kiang ah a na pia hi. Ginna lam thu a i Pa uh or Pasian gingtate Pa Abraham a kipan a hung kipan ahi a, Abraham bang a Pasian a ginna neite'n sawm-a-khat i piak diing uh chihna ahi (Pianchiil 14:20). Aziak pen Bible in, 'Gal.3:7 Tuaziak in ginna a omte, Abraham tate ahi uhi chih thei un. Gal.3:29 Tualeh huachia Khrist a na hihtak ua ahihleh, Abraham suan, thuchiam dungjui a gouluah dingte na hi uhi,' a chi hi.
Khrist tung a i ginna uh tungtawn a Abraham khaakte, leh Khrist tung a i ginna uh tungtawn a Abraham suan-le-khaakte tawh gouluah khawm diingte i hihna uah, nang na sawm-a-khat nap eta hiam? A kikheelma in pia in.

Dokna: Sawm-a-khat  kua-a or a nei kua?
Dawnna: Sawm-a-khat pen Pasian a ahi (Mal.3:8-10).
Sawm-a-khat sum or dangkate pen ei localte dangka or ei mission sum-le-paai hilou ahihman in, ei deihdaan a zak diing hilou a, eite ki-neihsak diing sil zong hilou hi.

Dokna: Pasian in a sawm-a-khatte bangchizak or kuate kiang ah a pia a?
Dawnna: Pasian nna a sem siampute leh Levite kiang ah Pasian in a sawm-a-khatte pia hi (Kisimpina 18:20-32). Taang 21, "Levite'n kimuhtuahna puanbuuk sung a nna a sepna man un, Israel gam a sawm-a-khat zousiah ama'uhte nna sep man diing in a kiang ah ka pia hi," chi hi. Tualeh taang 24 ah, "aziak pen Ke'n Levite tanvou diing in Israel mite'n Toupa kiang a kithoihna silpiak a a piak uh sawm-a-khat Ka peta hi. Tuaziak in Israel mite lak a tanvou a neihlouh diing uh ahi Ka chih a hi," a chi hi.

Dokna: Pasian nna sem, Siampute leh Levite baan ah, mi dangte'n sawm-a-khat a neithei diing uh hiam?
Dawnna: Pasian nna a sem, Siampute baan ah, sawm-a-khat a nethei diing Bible sung ah a om a, tuate Deut. 14:29 in kichiantak in na taaklangh hi. Ama'uhte ahihleh;
1. Levite (Pasian nna a semte).
2. Gamtuam mite.
3. Pa neilou, or tagahte.
4. Meithaite, ahi uh hi.

Dokna: Siampute leh Levite nna sepna mun khoitak e?
Dawnna: Biak-innpi sung ahi (Neh. 10:35).

Dokna: Sawm-a-khat peloute Pasian in bang hi a chi a?
Dawnna: Guta chi hi (Mal. 3:8-9).

Dokna: Thukhun Thak Bible ah Sawm-a-khat thu a kimu ei?
Dawnna: A kimu hi. Matt. 23:23 ah, "Nou laigelhmite leh Pharisai zuautatte aw, natung uh agik hi! Lounamsiate, lengmaselte, zirate sawm a khat nape jel ua, danthu poimoh jawte, diktatnate, hehpihnate, gin-omnate na limsak kei ua; ahinlah adangte bawllou a om tuanlou in hite zong na bawl ding uh ahi (Bible na simbeh ut leh; Lk. 11:42; Heb. 7:1-2).

Pasian A Diing A Na Gin-Omna Tawh Kituak In Toupa'n Thupha Hung Pete Hen

NAMTE NUAM UH HEN (E007) By: Pastor Thangdoulal

NAMTE NUAM UH HEN (E007)
By: Pastor Thangdoulal


Kha Mangthang Itna A Haatlouh Ni A Mission Tha Haatna 
Hehpihna hauhna ahihleh hih missionari nna sepna diing a tha thousaktu leh hoih penpen zong ahi hi. Hih hehpihna panglou in eite'n ki-ngaih ngiamna manpha i theipha kei ua, tuachiin eite'n a thawn liu-liau a i gou manpha muh uh, khantawn a hin tawntungna thu pen, midangte'n zong a neihtheihna diing ua i genzaak diing lam uh i na mangngilh uh hi. Tualeh, hih hehpihna midangte tung a i neih un eite, Pasian thupina leh pahtawi a a om diing veinatna i neihna ua pan a hungkhen diing ahikei chih zong i muthei uh hi. John Dawson kichipa in khamang thang itna tawh kisai a a gendaan ahihleh hibang ahi, 'i hinkhua ua khamang thang it taktak a itna, leh hehpih nguut-nguut chih pen i hinkhua ua i tuahkhak (experience) diing uh pen, sil haksa mahmah khat ahi a, tualeh hih itna leh hehpihna i neih ua, i sung ua a hung om chiang na-ngawn in zong eite theihtheih diing in a omkei hi,' ana chi hi. Hih omdaan diktak pen, mihingte'n kha mangthang i it uh leh i hehpih nguut-nguut laitak un kha mangthang ka it in ka hehpih hi chiin i kithei-thei kei chihna a na hi diing daan ahi hi. Athugen kim zaw anuai ah i en ding uhi.
Kha mangthang itna na theihdaan in lamdang na sakha ngaita hiam? Hih pen Christiante a diing a a theihhak mahmah haam (kammal) ahi. Gingtu tamtak in a lungsim un hih thu a ninkhin theizeel uh hi. Aziak pen, ama'uhte'n evangelism nna sepna diing a hehpihsiamna thak a lungsim ua a hung luut a, tua in a sepsak diing a kilam-en uh hi. Hih pen khamangthang itna diing a sil omtheilou ahi hi. Na lungsim a na thil muh hiam , na ngaihdaan hiam khat pen, a taktak a hita chiin, nang mah sung ah thuktak in theihna taktak na neithei kei diing hi. Tuaziak in hih itna leh hehpihna pen na lungtang a a hung luut chiang a evangelist nna sep hiam, missionary nna sep hiam kipat diing na chihkhak leh nang pen a diklousa na hita hi.
Na theih ngai louh mi khat kiang ah na hondampa Jesu Khrist thu na gen theihna diing in, na lungtang ah itna leh hehpihna a hung luut diing na ngak diing ahi kei hi. Aziak ahihleh vaan a om na pa (Pasian) bawl a hi chih na theikhin a, hinanleh,  amah (asiam pa Pasian) a pan a a tuam a na omkha ahi aw hi. Na Pasian na itna ziak in hi bang ngaihdaan nei in, evangelist nna sep kipankheta diing a thupukna na bawl diing pen, nang a diing in a hunta hi. Hehpihna leh veinatna midangte a diing a i neihte uh ziak sese a i ginna uh midangte kiang a i gen diing uh ahi sese kei hi. Pasian itna tawh midang tengteng it diing ahi zaw hi. Laisiangthou Ephesate 6:7-8 na in hi chiin a chi hi, "Mihing nna sem bek hilou in, Toupa nna sem bang zaw in kiloptak in sem zaw un. Mi chih in, Sila hiin zalen hitaleh sil hoih a bawl zousiah uh Toupa kiang a pan hua mah amu kik diing uh chih theih in bawl hen," a chi hi. 
Leitung mihingte'n Pasian itna i ngah or tantheihna diing un bawltheih leh septheih bangmah i neih louh uh chauh hilou in i-phu kei uhi chih i thei chiat ua, himahleh i neithei un, i tanghthei uh hi. Tuaziak in nang leh kei leh eite tengteng pen, tuni'n Christian humanist i hihlouh mawngmawng diing uh a hi, chiin ka hung ngen in ka hung chial hi. Mi zawngte (poor poeple) leh khelhna a dim mite kiang ah Jesu Khrist vapuak in, a hinkhua ua, hamphatna tamzaw sem a hung neihtheihna diing ua i kipat uh a hun a hita hi. Pasian hamsiatna thuak diing pen mihingte tantawk or phutawk lel ahi a, himahleh, Jesu Khrist Pasian Belam nou in, a thuakgimna lawhman (nuam man) a ngah or a saan diing pen a ki lawm mawngmawng ahi hi8. Chih thei siam chiat ta ni uh aw.

Khitui Pawtsak Ittna Lamdang 
John Dawson thu gen i na simsate un a hung haanthawn in a hung halhsak tuam mahmah diing in ka lam-en a, tualeh a thute zong a pil-huai mahmah hi. Aman eite a hung hilhna thupi pen ahihleh, hehpihsiamna leh midangte vaveinatna chauh a i Pasian nna sepna uh chiangtan (limit) lou diing chih ahi. A bangteng hileh, tuni a ke'n ka genbeh ut ahihleh, Toupa'n mun gamlapi a om mite veinatna neihtheihna diing puak gik or veinatna a pethei hi chih ahi. Etsakna dingin; Wesley Duewel OMS International in a chiamtehtak China leh India a diing a a muh puakgik or veinatna taangthu hibang in ana khum hi:
"China leh India mite a diing in ka nu in a kum a kum a sim in gilkial thuak kawm-kawm in a na paipih a, inn sung kikhopna leh thumnate ah, hih Nam nih te (China leh India) a diing a thum in a thumna a zoh masang in a kap kouhkouh hi. A itna ahih leh a thuk a, a gin-om hi. Hih pen Khrist itna a kipan a hung poukhia, Khasiangthou tungtawn a hung om Nam nihte veinatna ahi hi.7"
Hih tawh kisai a ka genbeh ut ahihleh, Pasian thupina leh minthanna diing a mi hehpihna ahihke'h thuaknatpihna leh kuhkal (hahkat)na tha thousaktu pipen ahihleh a tuamtuam ahi kei a, God-centered compassion ahi. Hih pen mite i valainat leh hehpihna laizang laigil laitak ah Pasian a om hi chih na ahi. Pasian lainatna in mite Pasian thupina nial a, a haamsiat thuak diingte a hung veinasak (pona) leh hung hehpihsak in, a hung kapsak aw hi. Hih pen i Christian hihna ua i lungdam na uh, i na mansuah ziak a kahna ahi kei hi. Himahleh misiangthoute'n aman pha mahmah hinna kha, a manthat diing i kah khumna uh pen, alehlamtak ah, Pasian sung a lungdamna ziak a kahna ahi. Hih kipahna a kahna ziak ahihleh, a mangthang diingte hinna a sautheihna diing leh, a lettheihna diing ahi hi. Tuaziak in, veinatna sung a kahna ahihleh lungdamna leh kipahna kahna ahi a, hih pen a bei mai ding midangte hinkhua sausakna diing ahi hi.

Pasian Sapna
Pasian in i hinkhua pumlum ua dinmun leh thuneihna saang pen a neihtheihna diing a eite'n Pasian pen sil zousiah saang a a penpenpa ahi chih i damsung ua thupi a i neih ua, i veinat diing uh pen, Pasian in tuni a nang leh kei a hung chialna leh sapna ahi hi. Jesu Khrist in a khoih khaklouh lungsim leh lungtang a kipan in missionari nna sepna diing lunggulhna lungsim leh lungtang a suak khengai kei diing hi. Tualeh mi khat in, Jesu Khrist a sil thupi mulou in, missionari nna sep a thu piitdaan leh a letdaan baan ah, a poimawhdaan a muthei kei ding hi. Leitung pumpi Pasian a diing a laktheihna diing a vision (muh kholhna) lian mahmah pipen, a vaanglian mahmah leh a thupi mahmah Pasian om lou hileh a om kei ding hi. Biakpiakna tengteng Pasian piak diing leh mi tengteng in Pasian a biak diing uh veinatna i neihkei leh, bang chiin i biakpiakna uah midangte i kailuut-thei diing ua –limtak in ngaihsun in.
Pasian in a sil bawltheihna veinatna tawh mi zousiah, haam zousiah, Nam zousiah, amah sung a lungdam leh kipak tak a om a, amah biakna, mi zousiah in i piaktheih chiatna diing uh veinatna leh lainatna liantak nei kawm in, i nung uh tuni tan in a hung zuilai hi. Aman (pasian) kilopna leh thathohna gim leh bah chih mawngmawng nei lou tawh, Namte lak a a min a than diing pen a veinatna ahi hi.
Tuaziak in, eite'n zong i chiin (tatdaan ngainate) daante uh leh i tawndaante uh, amah (pasian) a tawh kituaksak ni! Tualeh amin ziak in tuni'n eite'n khovel nopsak utnate tawpsan in, leitung pumpi a diing a ama tupna leh ngimna ah, i pangta diing uh hi. Hih Pasian tupna leh ngimna a i zauhtheih leh gaal zohna diallap kitak bang in, Pasian sil bawltheihna chiamna amin in eite tung ah a hung om ding a, tualeh gimthuakna tamtakte ziak in i mansuah nawnkei diing uh hi (Nas. 9:16; Rom. 8:35-39).
Saptuam tup leh ngim thupi pen ahihleh, Missions a hikha kei a, himahleh, Biakpiakna ahizaw hi. Missions a hin (om) tawntungna ziak ahihleh, Mission a hin tawntung louh ziak ahi hi. Eite a diing a i (commission) sep diing ua hung kipia lian pen pen ahihleh, Toupa sung a kipak leh lungdam diing ahi (Sam. 37:4) tua khit chiang in eite'n "Namte kipak uh henla, kipak in laa sa uh hen" (Sam. 67:4) chi in i tangkou theipan diing uh hi. Hichibang lampite ah Pasian pen a bul a kipan in a tawp dong in, amin thang in a thupi tawntung diing a, tualeh Biakpiakna in missionary enterprise (pat khiakna) te i Toupa Jesu Khrist a mi siangthoute la a a hung kileh kiik ma siah (masang siah) a haatsak tawntung ta diing hi.

Toupa Pasian sil zousiah bawlthei, Na sil bawlte thupi in lamdang hina mai zen uh e! Na lampite adik un a tang uh hi, taangtawn kumpipa aw!
Topa aw, kua ahia nang hung lau lou ding? Tualeh Na min pahtawi lou diing kua ahia? Nang chauh lah na siangthou ngal a, Nam zousiah a hung pai diing ua, Nang a hung be diing uh hi; na diktatna sil bawte mi tengteng in amuhtak ziak un (Rev. 15:3-4)



END NOTES (Hih endnotes ahihleh, E001-E007 Sung a Lai Kaihkhawmte Ahi).
1). Murray. The Puritan hope. (edinburgh: the banner of truth trust,     1971) p. 140
2). ………… Meditations on God's delight in being God (Portland:Multnomah Press, 1991)
3). ……………. Meditations of Hedonist (Portland:Multnomah Press, 1996). Pp. 227-238.
4).  John Stott. The Bible in World Evangelization (Pasadena: William Carey Library 1981).
5). John Dawson. Taking Our Cities for God (Lake Mary, Florida: Creation House, 1989) pp. 208-209.
6). Wesley Duewel. A Blaze for God (Grand Rapids: Francis Asbury Press, 1089) pp115-116
7). Paul Enns. The Moody Handbook of Theology (Chicago: Moody Press, 1089) p. 305

Tuesday, April 28, 2020

Delhi Red Zones: Full List of Coronavirus Affected Areas

Covid-19 Affected Areas in New Delhi

1.Entire affected street near Gandhi Park, Malviya Nagar.

2. Entire affected street of Gali No 5, 6 & 7, L 1 Sangam Vihar, New Delhi.

3.The affected area around House number A-176, Deoli Extension, New Delhi.

4.Shop No J-4/49, Khirki Extension, Khirki Village, New Delhi.

5.Jain Moholla, Pandit Mohalla from Epic Centre 715, Chirag Delhi.

6.Boundary starting from B-4/200 and covering the whole locality till backside of Humayun lane includes, Ashiana complex and B-4/206 Safdarjung Enclave, New Delhi.

7.House number 50, Hauz Rani, New Delhi from Mother Dairy to back corner of Raja Ram Mohan School, Hauz Rani, New Delhi.

8.Entire effected area around house number 859/20, L-II, Sangam Vihar, New Delhi.

9.House number 153/B, 4th floor, Savitri Nagar, Malviya Nagar, New Delhi.

10.Gali number 2, 3 & 4, Devli Extension, Delhi.

11.F-313, Near Shiva Mandir Lado Sarai and F-274, 2nd Floor of Lado Sarai, New Delhi.

12.F-258, Campa Cola Gali Lado Sarai, New Delhi.

13.Entire affected area of Samshi Talab, Mehrauli (Lake of View Apartment's A-3 included).

14.Shahjahanabad society, plot no 1, Sector 11, Dwarka.

15.Dinpur Village.

16.Gali number 5 & 5A, H-2 Block, Bengali Colony, Mahavir Enclave.

17.C-2, Block, Janakpuri, Kothi Number- 119.

18.Plot No.-1294, Sonu Yadav Ka Makkan, Theke Wali Gali, Opposite DC Office Kapashera, Delhi.

19.RZF-756/7, Gali number 1 Band, Raj Nagar II Dwarka, New Delhi.

20.Markaz Masjid and Nizamuddin Basti.

21.Nizamuddin West (G and D block) areas.

22.Area of Street/Gali number 18 to 22 of Zakir Nagar and nearby area of Abu Bakar Masjid of Zakir Nagar 10 (Core) rest of Zakir Nagar as Buffer Zone.

23.House number 811 to 829 and 842 to 835 - Khadda Colony, Jaitpur, Extension, Part-II.

24.House number 1144 to 1134 and 618 to 623 - Khadda Colony, Jaitpur, Extension, Part-II.

25.Gali number 16, Kachhi Colony, Madanpur Khadar, Extension, Delhi.

26.Mehela Mohalla, Madanpur Khadar, Delhi.

27.H-Block, Near Umra Masjid, Abu Fazal Enclave.

28.E-Block, Abu Fazal Enclave, Delhi.

29.House number 97 to 107 and house number 120-127 Kailash Hills, East of Kailash.

30.E-Block (E-284 to E-294) East of Kailash, Delhi.

31.House number 53 to 55 & 25, Shera Mohalla, Garhi, East of Kailash.

32.Gali number 1, 2 &3, block D, Sangam Vihar, house number 112B, Gali Number 2, New Delhi.

33.Entire gali starting from house number G-54 to F-107 & entire Gali starting from house number CN-854 to house number 137, Chhurriya Mohalla, Tughlakabad Village, Delhi.

34.Gali number 6, A Block, Abu Fazal Enclave, Shaheen Bagh, Delhi.

35.Gali number 26 & 26B, house number 2056 to 2092 & Gali number 27 and 27B, house number 2063 to 2083, Tughlakabad Extension, Delhi.

36.(Whole Gali house number 48 to Chaupal), A block, Khizrabad, New Friends Colony, Delhi.

37.Gali number 24 to 28, Tughlakabad Extension, Delhi (Core Area) (Added in Gali Number 26 & 26B, house number 2056 to 2092 & Gali number 27 and 27B, house number 2063 to 2083, Tughlakabad Extension, Delhi).

38.House number F-138 & F-139, Gali number 1 (Shiv Mandir Wali Gali), Harsh Vihar, Hari Nagar Extension, Delhi.

39.B Block Jhangirpuri
40. Gali number 1 to 10 (1 to 1000) C Block Jhangirpuri.

41.1100 Wali Gali (House number 1181-1200), 1200 Wali Gali (House number 1238-1268), 1300 Wali Gali (House number 1306-1331), H-3 Block, Jhangirpuri, Delhi.

42.G, H and I Block, Police Colony, Model Town, Delhi.

43.House number 716 to 785, house number 786 to 860, house number 861 to 950 K-Block, Jahangirpuri, Delhi.

44.G-Block, Jahangirpuri, Delhi.

45.Flat number- 265 to 500 Sanjay Enclave, Jahangirpuri, Delhi.

46.House number 141 to house number 180, Gali number 14, Kalyanpuri.

47.3 Galis of Khichripur including Gali containing house number 5/387 Khichripur, Delhi.

48.Gali number 9, Pandav Nagar, Delhi 110092.

49.Vardhaman Apartments, Mayur Vihar, Phase I, Extension.

50.Mayurdhwaj Apartments, IP Extension, Patparganj.

51.Gali number 4, from house number J- 3/115 (Nagar Dairy) to house number J- 3/108 (towards Anar wali Masjid Chowk), Kishan Kunj Extension.

52.Gali Number 4, from house number J- 3/101 to house number J - 3/107 Krishan Kunj Extension.

53.Gali number 5, A Block (From house number A- 176 to A-189), West Vinod Nagar Delhi 110092.

54. House number 34/156 to house number 34/189 (Resettlement Colony), Block-34, Trilok Puri, Delhi 110091.

55.House number 300, Gali number 3 Krishna Puri, Main Road Mandawali, Delhi to house number 739/16, Gali number 3 Krishna Puri, Main Road Mandawali, Delhi.

56.E-Pocket, GTB Enclave.

57.J & K, L and H pockets Dilshad Garden; G, H, J, Blocks old Seemapuri.

58.F- 70 to 90 block Dilshad Colony.

59.Pratapkhand, Jhilmil Colony.

60.Gali number 3, 4 and 5 East Ram Nagar, Shahdara.

61.House number 15 to 101 Dayanand Vihar, Delhi-92.

62.Shastri Market, including JJ Cluster of South Moti Bagh.

63.Bengali Market/ Babar Road adjoining area of Todarmal Road, Babar Lane and School Lane, New Delhi.

64.Israel Camp, Rangpuri Pahari, New Delhi and its adjoining Buffer Zone.

65.Budh Nagar, Inderpuri, New Delhi and its adjoining Buffer Zone.

66. EA Block, Inderpuri.

67. Sadar Bazaar, Central District.

68.Chandni Mahal, Central District.

69.Nabi Karim, Central District.

70.Balaji Apartment, Sant Nagar, Burari, Delhi - 110084.

71.Bara Hindu Rao Area, Delhi.

72.NawabGanj Area, Delhi.

73.Oberoi Apartments.

74.In and around area of G-174, Capital Greens, DLF, Motinagar, New Delhi 110015.

75.In and around area of B- 1/2, Paschim Vihar.

76.In and around area of 11/3, 2nd Floor Ashok Nagar.

77.In and around area of H. No. A-30, Mansarovar Garden.

78.In and around area of A-1B/75A, Krishna Apartment, Pashchim Vihar, Delhi - 110063.

79.In and around area of A-280, JJ Colony, Madipur.

80.In and around area of 36/4, East Patel Nagar, Delhi 110008.

81.In and around area of C-105, Hari Nagar, New Delhi.

82.In and around area of B-333, Hari Nagar, New Delhi.

83.In and around area of C-785, Third Floor, Camp No 2, Nangloi, Delhi.

84.In and around area of RZ-168, K2 Block, Nihal Vihar, Delhi.

85.In and around area of G-1, 2nd floor, Mansarovar Garden, Delhi.

86.Tilak Vihar area in Tilak Nagar, Delhi.

87.Entire AF Block, Shalimar Bagh, Delhi.

88.House number 62, Gali number 4, B-Block, Shastri Park, Delhi.

89.E-51, Main Road, Shastri Park, Delhi & E-21, Gali number 8, Shastri Park, Delhi.

90.T-606, Gali No. 18, Gautampuri, Delhi.

91.A-97, 98 and 99, Near Buland Masjid, Shastri Park, Delhi.

92.Gali No. 18, H.No. 701/23 to 500/36B, Vijay Park, Maujpur.

93.Entire Street No. 9, Shalimar Village.

94.Entire Gali No. 3, Shalimar Village.

95.Block No. X, from H. No. 303/6, Gali No.1 to H. No. 289 Gali No. 3, Yadav Villa.

96.Area between Kumhar Gali and Chaupal Chawk in Kotla Mubarakpur.

97.Gali No. 3, 4, 5 in Majlis Park.

98.H. No. P-65 and H.No. P-184, Pillanji Village.

99.Entire affected area including - Nirankari Gali, Nakshatra Gali, Nala Boring Gali, Ravan Wali Gali, Jameela Masjid Baoli, Dargah Gurudwara wali Gali, Thane wali Gali and Terminal Wali Gali.

Source: Social Media
28-04-2020

NAMTE NUAM UH HEN (E006) By: Pastor Thangdoulal

NAMTE NUAM UH HEN (E006)
By: Pastor Thangdoulal


Jesu Khrist nung ka zuihkhawmpih Saptuamte, i Pa Pasian, Tapa Pasian, Kha Siangthou Pasian min in, kei leh ka innkuante'n lung kituaktak in, Inn mun  pan in chibai ka hung buk uh hi. 


Amin Jiak A Inn-le-Lou Nu Siatna

Jesu leh neih-le-lam hung kiteelsak diing hileh, bang pen i teelzaw diing uai maw!.. chi a ka ngaihsutlai in, ka lungsim a hung kilang pipen ahihleh "tangvaal haupa" ahi. Hih tangvaal haupa mah bang in eite zong, i gamtat uh leh hindaante uh, Jesu deihna tawh kituaklou hita leh kilawm mahmahta a, hilezong mi kamsiamthei mahmahte i hihziak uh a diai, a genthoh in kipom chiat vaanglak hi. 

Jesun hih tangvaal haupa a houpihlai a, a sil muhkhiat bang hiam i chihleh, mite'n a neih-le-lamte uh saang in, kei a ngaina zawkei uh chih ahi. Hih pen tuni tan in zong, mi tamzawte'n Jesu i kam uh tawh i zui ua, hinanleh i hindaan uh leh omdaante un Jesu i kiheisan uh hi. Jesun tangvaal haupa a pan a a lawhchin louh a theihtak in, a neih-le-lam nusia a amah nung, gin-omtak a a nazuite kiang ah, hibang in thu a hung gen hi, "Adiktak in kung hilh ahi, mi hausa a diing in vaangam luut a haksa ahi" (Mat. 19:23) a chi hi. Tuachiin nungzuite'n lamdang satak kawm in Jesu a dong ua, "Kua hundam ahi ta diai?" (v.25) chiin, tuachiang in Jesu'n a dawng a, "Hihpen mihing a diing in sil hitheilou ahi a, hinanleh Pasian a diing in sil bangkim ahithei hi" (v.26) a chi hi. Hibang ahihlai in, Peter , a inn-le-lou nusia a a nungzuipa'n missionarite bangdeuh sim in, hi chi in a hung chi hi, "Ngai in, kou bangkim nusia in k'ung zuita ua, bang ka mu di uai le?" (v.27) a chi hi. Tua chiin Jesun Peter kipum piakna phawk-hilhna tawh kawm in, hi chi in a dawng hi, "Mi chih, ka min ziak a, a inn hiam, a sanggampa hiam, a sanggamnu hiam, a pa hiam, a nu hiam, a zi hiam, a tate hiam, gamte hiam nusia in, a lehza a mu diing ua, taangtawn hinna a ngah diing uh hi," a chi hi. (v.29).

Hilaitak a, ei a diing a simmun poimawh leh theih-huai pipen ahih leh "Ka min ziak a" chih ahi a, hih ka min ziaka chih pen tangtak a i et-zui diing un hoih ka sa diak hi. Mi kua hitaleh, inn hiam,  lou hiam, gamte hiam, zi hiam, tate hiam, nu leh pa hiam Jesu min a nusia ngamte'n, a nutsiat-theih leh a nutsiat ngamna diing ua a tha thousaktu leh a tha haatsaktu diktak khat a om a ngai a, tua pen Jesu Khrist ahih ding  ahi. Khrist itna ziak ahih diing ahi hi. Hih pen Jesu Khrist reputation taang a amah (a inn leh lou leh a itte tengteng nusia ngampa) ding, or kipan chihna ahi a, hih pen Englishte chihdaan hileh "for the sake of Jesus' reputation" chih diingdaan ahi.

Tualeh leitung a mi zousiah in Pasian tapa min pen a tawisan ua,  a zahtaat diing uh pen Pasian tup leh ngim ahi hi. Aziak ahihleh mite'n Tapa a pahtawi ua, zahna a piak chiang un Pa zong pahtawi in a na om hi (Marka. 9:37). Tualeh Jesu Khrist min a khup tengteng a khupdin uh hun chiang un zong, Pa Pasian thupina diing mah a na hi zeel hi (Phil. 2:0-11). Tuabang ahihziak in Pasian teenna leh ompihna mission (God centered missions) te a hin tawntungna ziak uh ahihleh Jesu min ziak ahi hi.

Pasian Min Kizahtatna Ding A Missionary Thu-Ngetna

Matthai 6:9-10 a i muh uh, "Na min kizahtaat hen. Na gam hung tung hen," chih kammal ahihleh, Jesu Khrist sinsaknate lak ah, Pasian nna sepna diing a solkhiakna nna sep tuamtuamte (Missions) ahihleh, Nam zousiah tung a minthang leh thupi pen Pasian ahih diing deihna leh veinatna hilchetna kichian pen ahikha diing in ka gingta hi. Jesu Khrist in hih Bible taang tungtawn a, a hung hilh ut pipen ahihleh, Pasian kiang a, a min a kizahtaatna diing a nget diing, leh a lalgam a hung tun sakna diing a nget ding ahi a, hih pen missionarite thu-ngetna diing diktak ahi hi. Aziak pen  hih in Pasian nei ginaloute (Pasian nei taktak loute) leh Pasian nei mumalloute lak a Pasian min theih a a om theihna diing a Pasian veinatna tawh kitanau/ kilaichiinna hoihtak a neih ziak un ahi (Sam. 9:17; 74:18).

Pasian min zahtaat diing i chih uh pen, Pasian min, lungtang taktak tawh hawmthohtak a kep diing, ittak leh deihthohtak a etkol diing chihna ahi a, sil zousiah tung a i koih ua, i zahtaat diing uh ahi hi. Jesu Khrist in a awlmawh masa pen ahihleh, Toupa thumna a petition (ngetna) masa pen ahi a, ama'n a hung hilhdaan ahihleh, mitampite Pasian min zahtaat diing a a hung pai diing uh ahi a, tua pen sil zousiah (the universe) omna ziak ahi (reason). Tua sil zousiahte'n Pasian zahtaatna a piak diing uh pen, Pasian in amauh te ading a apiak mohpuakna uh ahi a, hinanleh, hih Pasian zahtatna sil jousiah ten apiak theih naitadih louh ziak in, hun na om sate a pan in tuni tan leh hun hung tunglai diingte ah zong  mission a omden na diing ziak ahi a, huabang hilou hileh, missions pen abei ta kha ding hi. Sil jousiah te pen Pasian min zahtat dinga om ahi ua, tuoleh Mission a hin tawntungna zong Pasian min a kizahtaat tawntung louh ziak chauh hilou in zahtaatna a kipiak tawntung theihlouh ziak ahi hi.

A min Ziak a Bangzah A Thuak Diing

Damaska zawtna lampi a sawltak Paul a hung pianthak khit in, Paul a diing in Jesu Khrist pen gou thupi pen leh manpha pen, a lungdamna bukimna a hung hita hi. Tuachiin ama'n philippi mite kiang ah hichibang in lai a hung khaak hi, "Ka Toupa Jesu Khrist theihna manphatak ziak in, sil tengteng manna in ka sim hi," (Phil. 3:8) a chi hi. Hih pen gin-omna manpha leh mantam ahi hi. Paul in Damaska lampi a a vazilkhiat sil thak, khatvei zong a na theih ngaihlouh leh zaak ngailouh thu ahihleh, a khelhnate ngaihdam a a omna thu ziak a kipakna leh, sil zousiah a kumpipa tawh a kipawlkhawm ziak a kipahna ahihbaan ah, bangzah a a thuakgim diing e? chih thu a na lungdampih mahmah hi. Tuachiin Jesu'n Paul kimuhpih diing in Anania kichi mipa, a thugen diing tawh a sawl a, Anania kiang ah, "Ka min ziak a bang zahta a thupi ahia athuak ding, akiang ah theisak ding ka hi," achi hi. (Nas. 9:16).

Paul missionary thuakgimnate ahihleh (for the sake of His name) amin ziak in ahi hi. Tualeh a hinkhua a bei diing kuanlam in, Jerusalem zuan a pailou diing in Paul kham in a na om a, tua mun ah Paul in hibang in thu a hung gen hi, "A bangchi dan a mawk kahkah a, nung khasiat sak uh ahia? Jerusalem khua a lep-hen a om diing bek hilou in, Toupa Jesu min a sih zong ka ngap hi," a chi hi (Nas. 21:13). Tuachiin Paul a diing in leitung ah Jesu Khrist min thanna leh a reputation pen ama hinna saang poimawh zaw a hung suakta hi. Na hinna leh Toupa Jesu na deih penpen teel diing hita lechin, nang khoi pen na teel diai? Kha hausakna leh taksa hauhsakna khoi pen na deih zaw a? Khovelta hih diing leh Pasian ta hih diing khoi pen na utzaw a? Jesu Khrist leh na hinna khoi pen a thupi zaw a?… Nang a diing a na sih a, Khrist a diing a na hintheih diing pen poimawh mahmah hi. Nang leh nang na ki-ngaihsak luat leh, Khrist in nang leh nang ki-ngaihsakna ngam in a hung ngaihsak kei khadiing hi.

Namte Lak Ah Amah Min Ziak In

Paul in Romite kiang a a lai khaakna, bung khat  taang nga ah kichiantak in, Pasian in a sapna leh a mission pen Namte lak a, Jesu Khrist min a sap leh sawlkhiat ahihdaan hichi bang in a na gen hi, "Amin jiaka Nam chin lak a, mi ginna lam a thu mang sak dingin hehpihna leh sawltak hihna i tanghta uh hi" (Rom. 1:5) a chi hi. Sawltak Johan in zong Paul gendaan bang in Christian misonari masate tha thohna leh kilopna a na gen hi. A saptuamte lak a khat kiang ah, lai khak a genthoh in, Saptuam mite lak a a muan-huai khat sawlkhe diing (missionari nna a sem diing a kuan ding) in a chi a, tua mipa ahihleh Pasian pomtaak (worthy of God) ahih diing ahi a chi hi. Aziak pen hi bang in a gen hi, "Amah min ziak a pawt khia ahih ziak un Gentelte kiang a pan in sil piak bangmah a saang nuamkei uh hi" (3Jn. 6-7, NASB).

John Stott kichi mipa, scholar minthangtak leh laigelhmi hi a theih a ompa'n, hih a tung a i taklat uh Laisiangthou bung leh taang tegeel, Rom. 1:5 leh 3Jn. 7 na comment hi bang in a na pia hi. "Pasian in Jesu Khrist tung-tuannate tengteng tung ah, tung-tuanna a pia a, akhut ziatlam a tousak in, hihna (rank) saang penpen apia hi, tua chi a lei (tongue) tengteng in Toupa Pasian ahihna a phuanzaak theihna diing un, chih a thei gige uhi," (Rom. 1:5 na leh 3Jn. 7 na a missionary kisawlkhete).  Tualeh hih missionarite'n, Jesu Khrist in amin ziak a pahtawina leh zahtaatna saang pen a tan diing ngak-lah leh mu nuamtak a om in a om uhi 7. Hih sil ngak-lah huaitak, amuh ding kaal a ngak-lah mahmah uh pen, manglam ahi kei a, a taktak sil, sil kichian khat (certainty) ahi hi. Eite'n i kinepnate tengteng uh taw (nuai lam pek) ah, sil zousiah a om nawnlouh a, sil chiteng in a hung nutsiat khit chiang, hih sil thupi leh a taktak masang ah i ding diing uhi; a tawntung taksap louhna ah, Pasian tehtheih guallouhpa mai ah, lungkimtak leh khamuangtak in, leh khantawn in hih a min thupi leh siangthou minthanna in i kipekheta diing uh hi. Aman Namte lak ah amin thanna diing in hih a bawl diing hi. Khantawn khantawn in amin zahtaat louh leh thaang bawl in a om kei diing hi. Saptuamte'n Missions  a bawlte uh leh a neihte un a gual zouta diing hi. Aman amite  kichiantak a enchian in a hung hilhchian diing hi. Leitung ah amah tawh kisai lou a omlou ahihman in Aman ama hoihsak bang in nna a semta diing hi.

TOUPA'N THUPHA HUNG PIA GEN....

Featured Post

KHRC Condemns CM's Churachandpur Helicopter Visit

Lamka, July 4, 2026: The Kuki Human Rights Council (KHRC) has strongly condemned the Government of India for facilitating Manipur Chief Min...

Recent Posts