Explore Khalvontawi — a digital bridge between forest roots and modern voices from Northeast India, featuring news, culture, and justice.
Monday, May 25, 2020
KANAAN NUMEI LEH JESU
Sunday, May 24, 2020
Covid-19 Vei: It a om ka hi
~ Vungbiaklun
Staff nurse
Sir Ganga Ram Hospital, New Delhi a staff nurse kum 3 vel ka semta hi. Khovel in a buaipih mahmah Covid-19 hong pungtou jel in ei gam natan hon jelta hi. Kou hospital in leng covid hospital bang bawl in huai a duty ding kisep jel hi. Kei leng ni 7 sung duty ding dia seh in ka om a, April 15, 2020 apat April 21, 2020 tan duty hoihtak a zou in 14 days home quarantine din ka omna, Shadipur ah ka om hi.
Ka quarantine period a bei di ni May 5, 2020 nitaklam in fever ka hon nei mawk a, bodyache chu ni bangzah hiam ka neihsa (14 days room sungah ka om ziaka ka chi naa di kisa a ka ngaihsaklouh ahi). Huai ni a hospital ah pai didan ka ngaihtuah chiangin gari di lemlou in ka pai thei kei hi. A ni nawn 6 May, 2020 in test ka hihsak ua, nitaklam 5:30 PM in result hong suak a, COVID-19 positive kana hita mai!
Ka lungsim a thawmhau mahmah a, om ding dan leng theizoulou in ka kap topmai hi! Mi tampi duty hi ung a, bangziak a kei sese tung a hong tung ahi de aw, chi in ka kingaise mahmah mai. Lungkhamtak a ka omlai in leng Pathian in kei A ta' dia le chinglou hon ompih den ahihdan awlin ka phawksuah.
Pathian in a hoihna hiai ka damlouhna tungtawn a hon muhsakte:-
1. Ka roommate nu bang ginglou mi himahleh, symptoms teng ka neih nung inle test dia hon tai vel pih ding lawm hoihtak toh om kana hihi. Amah ka lawmnun leng test a hon nei a (kei ka positive ziaka amah leng test ngai) amah a hong negative, Toupa hoih hina tel e!!!
2. Patient tam mahmah jiak a hospital bed kidaihlou leh ambulance ngah haksatna mun ah ka incharge nu un ann le huan manlou jen in hon buaipih den. Pathian in kei a dia incharge hoihtak honna koihsak chih ka theisuah thakthak hi.
3. 11:30 pm vel a ambulance hongtung ding chih ahi a, ka inn tan uh sam ngamlou in metro station tan hong pai din ka gen hi. Keichauh a pai di kisa a thawmhau mahmah a ka omlai in ka lawmnun kongkha ding hon chi. Inn apat ka kipat khiak un ka DMS nu un hon call a, i kihou den di ambulance na tung tan hon chi lai!! Thawmhau hetlou in hospital ka tung thei hi.
4. Kei Pathian ngaihsaklou, thuumna khawng le ka neihlouh hun tamzaw, huchi himahleng Pathian in hon ittu leh hon thumpihtu ding mi tampi hon pia ana hi. Thawmhau a keikia hon omsaklouh ban ah, ka innkuanpihte leng amau chauh a omsak lou in Pastor te leh kuapeuh ana theikha chiang ten delh khawm in thumna toh ana pang den uhi. Noute hon itna tungtawn in Pathain hon iitdan ka chiang semsem hi.
5. Ni 5 sung damdoi hon nesak ua huai ban chu symptomatic treatment hita. Kei a ni 2 apat ka symptoms om nawnlou, kipak mahmah kom in second sample ding ngakin ka om hi. May 15, 2020 in ki test a huai ah ka hong positive lai hi. Huai hun in ka lungsim a Bible chang Isai 59 na ah "noute a ding in ka khut te hih tom ahi kei" chih hong lang in Pathian loungal hon damsak thei omlou ahi chi in, Aman ka lungsim a hon luah dim mahmah.
6. May 20, 2020 ni in 3rd sample test result hong suaka, thumnate ziak liauliau in, a result hong negative ta mai Toupa hoih hi. Toupa' min ka phat a, thupi na tengnteng Amah ka pia hi.
Thuumna tuh galvan thupi penpen ahihdan ka chiang mahmah. COVID-19 positive ka hih tungin, ka thiltuah ka theisiam thei mahmah kei, himahleh tun Pathian in A hon itna leh lainatna ka muh theihna dia hiai natna hon thuaksak ahi, chih ka theih khia a, hampha ka kisa mahmah. Ka lungkham mangbatna leh ka khituite tun Toupan kipahna hon suakgsak. Amah ka phoklouh lai a hon it a hon kem den Toupa min ka phat ahi.
7. PPE silh a mihing kiven theihna teng in kiveng mahleng bitna taktak jo Pathian kiang kia a a om ahi chih, hon musuah thaksak hi.
Hiai COVID-19 Virus muhtheih louh, Khovel pumpin a lauh mahmah uh, himahleh ei Zomite' lungbuai leh lauthawng in om hetkeini, hon vualzoh pih ding bangkim hihthei Pathian nei ihi. Toupa' i bitna kulhpi, A muanhuai pen sungah kikem sak ni. Akul leh eite a dingin, Toupan ni leh khate zong hon khawlsak ding.
Sam 46 ah Pathian i kihumbitna leh i hatna, mangbat lai a huh pahpah pa nai gige ahi. Huai jiakin leitung hong kidang in, mualte tuipi sung pek a kisuan mahleh i lau kei ding uh.
via social media
Saturday, May 23, 2020
Bamboo trays availabe in Ccpur
CCPUR, MAY 23: A locally hand-made Bamboo trays are availabe at minimal prices in Tollen Village, Churachandpur district, Manipur.
The price range is Rs 300 - Rs 500 only. It is eco-friendly products.
Any interested person, can contact Mr Letmang, who had untiringly prepared for the past many days. His number is 9366854863.
Pic via Thadou Tribe FB
IMPHAL AIRPORT PREPARES FOR RESUMPTION OF FLIGHTS
IMPHAL, May 22: Airports Authority of India, Imphal International Airport will put to test its preparedness for commencement of flight operations at 2:00 pm on Saturday.
Flight operations at the airport is scheduled to commence from 9:00 am on 25.05.2020. All stakeholders will take part in the exercise, an official statement said.
"It is felt that the passengers in particular and the people in general are required to be sensitized on the dos and don'ts in the wake of SARS-CoV-2 pandemic. Media coverage of the event will not only help carry the message to the soon-to-be passengers but also prepare the masses for future air travel in pandemic situations. We require complete coverage of the event from cameraman/scribe and also want to be on your channel/newspaper and on a segment of your news broadcast," it added.
~ TMB Report
Naga lady dies in a moving train
23 year old Naga woman passes away on train en-route to Dimapur
Kohima, May 23 (NE): In an unfortunate incident, 23 year-old Naga woman passed away on Friday, May 22, 2020 while she was returning to Nagaland from Gurugram in Haryana on a special train arranged by the government of Haryana.
The deceased is identified as Nchineileu Disuang. It is reported that she was not well and advised not to travel, but she insisted to return back. She is from Beisumpuikam village, under Peren district, the sole breadwinner in her family.
Confirming the news to NagalandExpress, her family said that she was working as a teacher in South India, near Bangalore. After Christmas last year, she decided to work in Kasauli resort, Himachal Pradesh, but due to lockdown the resort closed down and she shifted towards Delhi to stay with her friends. She had health issues even before she left for Himachal Pradesh but after medical treatment, she got better and had gone for work, said her aunt.
The deceased was de-boarded at Kanpur Railway station for post mortem and necessary procedures. Two persons volunteered to de-board the train along with the mortal remains to take care of necessary arrangements, informed a source.
A Statement from the Nagaland Zeliang Students' Welfare Delhi (NZSWD) said that the president of Beisumpuikam Students' Union confirmed that she underwent testing for Liver problem in "Modern Diagnostic & research centre", Gurugram. As of the time of her journey, the deceased was under medication. There has been no clarification or record of the patient being diagnosed with COVID-19.
The special train arranged by the Haryana government for the stranded citizens of Northeast India departed from Gurugram railway station at around 06:00 pm on Friday, May 22, 2020 to Dimapur with 1345 stranded citizens of Northeast India on board.
It is informed that, 426 stranded citizens of Nagaland is on board the train along with the citizens of Arunachal Pradesh, Meghalaya and Assam. The train is expected to arrive at Dimapur railway station on May 24, 2020, around 05:40 am.
~ NAGALAND EXPRESS
GAMVAAKPA PAAK MUH
Friday, May 22, 2020
Ccpur Journalists unhappy with DC
"MJHU to suspend publication of newspapers with effect from May 23, 2020 issue until further notice."
PRESS RELEASE
Lamka: the 21st May, 2020
A crucial emergency meeting of the Editors of Lamka/CCpur-based daily newspapers under the MANIPUR HILL JOURNALISTS UNION (MHJU) was held on May 21, 2020 to deliberate on the emerging situation in the wake of Coronavirus (COVID-19) menace in the state of Manipur in general, and its sudden spurt during the last two day in CCpur district in particular. The meeting noted with serious concern the spiralling number of positive cases in the district, and the situation may go out of hand unless proactive and strict containment measures are initiated.
The meeting noted that though total lockdown was announced and enforced by the Centre and State government during Lockdown 1.0, 2.0 and 3.0, all media-related activities were exempted from its preview. With the announcement of Lockdown 4.0 starting from May 18, the Manipur Chief Secretary, Dr. J. Suresh Babu, in his office memorandum dated May 16, 2020 mentioned (para ii) that cancellation or restriction on movement does not apply to "members of the print and electronic media on production of Identity Cards."
Unfortunately, Shri Pawan Yadav, DC/DM, CCpur, in his prohibitory order dated 20th May, 2020 ignored the office memorandum of the Chief Secretary pertaining to the media fraternity and no exemption was made. As such, there is every likelihood in the disturbance of movement of reporters and hawkers in the discharge of their duties.
The media houses also noted with regret that the present DM/DC, unlike his predecessors, failed to acknowledge the existence of the press, and as such, important announcements and notices were not endorsed to the newspapers. The mismanagement of the returnees has resulted in the spurt in COVID-19 cases, and unless the District Administration takes up corrective steps, even the community at large is no longer safe.
With the situation delicately balanced and the media covered by the prohibitory order issued by the DC/DM, CCpur, the Editors, in the interest of the safety of all office staff, reporters and hawkers, have resolved to suspend publication of newspapers with effect from May 23, 2020 issue until further notice.
Sd/-
(LALMALSAWM SELLATE)
Editor
Hmasawnna Thar
Sd/-( S.NENGKHANLUN)
Editor
Zogam Today
Sd/-( VICKY SUANTAK)
Editor
Nisin Thuhiltu
Sd/-( TH. THANGZALIAN)
Editor
The Lamka Post
Sd/-( L.CHINKHANLIAN)
Editor
Manipur Express
Thursday, May 21, 2020
A Brief Update of NEWAK Works in Bangalore
BENGALURU, MAY 21, 2020 --- For the last 43 days, we have reach out to family, groups and individuals and total members of 1076 (Detail will be given on final report).
Today, many NE-People are helpless in Cities and several incidents faced by our NE-People yet nothing much has been done so far or taken action.
For this, every Society/Union/NGO's from NE-8-States existing in Bangalore who have been tirelessly helping their own members in best possible ways since then, however, still many are yet to reach out and we have been receiving several calls for help since many don't know how to reach out their respective State Leaders or their community leaders.
The reason is, Bangalore City is big and many NE-People are not working in main City rather in remote places.
As a NEWAK, we are dealing with only some left over and we truly give credit and appreciate to all those Society/Unions leaders/Volunteers. Well, brief reports of last three weeks are given below...
2. Mr. AVITOU: Pick up from JAYA NAGAR Hostel and drop him to Kothunur
3. Ms. EPI: pick from Narayanapura and kept in Hennur Cross
4. Mr. H. GINLIAN: pick up from Hennur and drop him to PALACE ground.
Besides these, several meetings were held and discuss issues and challenges faced by our Ne-people with higher authorities.
A big thanks to all the donors; without their support, it will be very challenging for NEWAK team to maintain Petrol, handling crisis and other miscellaneous expenses. God bless everyone who generously contributed.
2. Many are jobless now. Some were asked to quit jobs too when they asked their pending salaries from the Company.
2. Many companies are in huge lost today due to lockdown; as per information we've received, many of our NE- employees were asked to quit their jobs and find others after lockdown since some companies don't require much people to work now.
My other concern is, what if the Landlords/House owners ask Tennants who can't pay the House Rent to vacate and go after lockdown, or those companies who keep their staffs in accommodation to go after lockdown or those who are in shelter home; where these people will go if they want to continue to stay in Bangalore? Let's not be panic but mentally prepared and ready to find alternative ways to help those in need...Let's continue to pray for the situation.
Friends, let's all join hands to pressurize and request the NE-8-States Government to come forward and help stranded citizens from NE-States. Worriness & tension will not bring anything rather we should find ways to survive and seek for solutions. God is able!
Feel free to contact us anytime; we will give our best service to everyone in need. Together, we are stronger and better always.
With Regards,
Few pictures are given here...😊
via NEWAK FB
Kum 15 mi'n apa Km 1200 cycle in puo
Kum 15 mi'n apa Km 1200 cycle in puo
GURUGRAM, MAY 20 --- Lockdown ziakin gam pumpi in buaina tuak hi. Tua kom kalah kum 15-a-upa numei naupang khat in apa cycle a puo in Gurugram (Haryana) apat Bihar lam a innlam zuonin paipi hi.
Kaal khat sung lut in apa cycle a puo in approximately 1200 km vel dia gingtat huoi Gurugram apat Bihar a aom na inn Darbhanga kichi mun tung zou uhi.
Akigen numei naupang nu ahileh amin Jyoti Kumari ahia Class-VII simlai ahi.
Tam naupang numei nu apa Mr. Mohan Paswan khu vangsiet huaitah khat a akeng langkhat kisukha ahi.
Tam naupang nu apa Gurugram a mi auto rickshaw heh a kilotawm a um ahia, Lockdown ziak a hethei nonlou in.
Ama un Gurugram apat Bihar juondi truck khat ahoupi ule truck nei ten 6000 nangpia ding u achi ule ama un asum apai neilou ahichiang ua atanu in Rs 500 man cycle khat alei un hichia hing pei uhi.
May 10 a hing kipankhia un May 16 a Bihar hing tung uh.
Zokam: Hun nunung ciang in
At the end times in Zo
~ Saya Andrew
Yangon, Myanmar
HUN nu nung (the last times) sung aa, a nungta ei te in, upna kip ih nei ciat uh aa, tua upna pen a ki cian Pasian dei upna a hei? Or ei ma dei dan, thei bang tawh upna a hei? ci ih khen tel ta sih uh hi. Pasian in ei it hi, Ama pen gualzo hi, kisap thupha ei pia thei, a hoi Pasian hi ci ih thei, ih mu na te tung ah, bul phuu in ih upna a kip mama hi ci-in, ei leh ei ih ki muang mama, thuum mi tahtah ih ki sa kha uh hi.
Tua bang eilam pan ei ma muna, dei na leh eima ut na, khen sanna beh tawh, thu um mi ih ki sah khak uh pen Pasian dei dan upna maan a hisih aa, ei ma dei dan upna a hi zawbo hi.
Tua eima upna zui in, hamsat hun ciang ham satna pan nop sah na a nga pai zeu lel ding, zawnna pan hauh na a nga pai lian ding, dam lo na pan damna a nga pai lian ding in Pasian ih muang pai uh aa, a ma dei na bang a hei? ci ih kan sawm ta sih uhhi.
Tua zia in, Pasian zia, dei dan leh Satan na sep zia te zong ki tello in, a lamdang khat popo, a et lawm lo khat leh khat ki pua keei, gan hing gul lam pei dan pei keei ci dan leh hammah tawh awng zulzul keei cite, biak inn sung ah ki zang in tua pen kha siang tho na sepna ci in ki sang siam mama zelzel aa, Topa Pasian dei na dihtat na, siangthona, thu hoi lahoi tawh nunna te ki pampaih ta aa, tua dan nun hoi Pasian dei nunna te, kimu kha ta lo hi. Hun nu nung nuntat dan tuamtuam te ii a sign te a hi aa, a da huai mama hi.
1. Hun nu nung, tuhun ciang, Satan mizah te in, na lamdang tuamtuam te tawh thu ummi te ang sol ding aa, neizo, dam zo, ci tha piah na te tawh mite hoi lo na lam pialpi un,ang kai khia, ang pei pi mang ding uh hi.
1. Tua hun ciang in, thuum mi tahtah te in Topa thugil, LST leh lahoi te tawh lungkim ang sui ding uh aa, nat na zong, damzo ci kam beh tawh kihan thawn na te sang in, za tui Zaha siavuan te tawh ang ki kem lel ding uh hi. Topa muang tah pi ding uhhi.
2. Hunnu nung tuhun ciang, Satan mizah te in, bangma thei lo tello pi a hilam ki thei lo LST thupi sah lo zaw un, kha siang tho dei na masuan dan in, nung ta vua, na vannuai siatna na sep ding zuauthu, Zuautat na ding beh ah, ang tha hat mama ding uh hi.
2. Tua hun lai tah in, thuum mi tahtah te in, thumaan thu tah (LST) tawh, upna kip nei na ding ang han thawn den, LST tung tawn in ang nung ta ding uh hi.
3. Hun nu nung tuhun ciang ,Satan zat mi te in, Pumpi siatna a piang sahthei zu dawn, zateep, khaini muam, ci dan te nuam tah, free tah aa, ki na sezah mama te leh nu leh pa ki kawm lo gamtat na te aa ki pan, phamaw a sa sih uh hi.
3. Tua hun lai tah in, thu ummi tahtah te in, dih tat na ding Pasian deih bang nungta kalsuan ding ang han thawn den ding uh hi.
4. Hun nunung tuhun ciang in, Satan mizah te in, Pasian thu Kham ki sam nawnlo, ci in Tua pen don in zong ang nei lo ding uh hi.
4. Tua hun ciang in thu ummi tahtah te in, Pasian thu Kham pen zuiding hoi in a ciam te uhhi.
5. Hun nunung ciang, Satan mi zah te in, nek na, dawn nate leh vai khat popo ah a hi zong in, nga na dih, dih lo van te hang in, Praise the Lord ci in mitam pi za ding in, awng va pual un, lung dam ko na mu thei zathei ding in, ki ko va doi ding uh hi.
5. Tua hun ciang in thu ummi tahtah te in, Pasian siam sa lei leh van, Pasian vangliatna tha hat gualzawna leh Mawnei mi gup khiatna thupha te zia in, Praise the Lord ci in a lung dam na uh Topa Pasian Kung beh ah, a pu lah lah ding uh hi.
-o-
Wednesday, May 20, 2020
Eimi lakah Covid-19 vei masapen thugen
KEI leh ka innkuanpih te covid-19 positive in, ka inkuan un ni bangzah hiam hospital ah ka om uh hi.
Hih ka om sung un treatment bang mah hong ki hih tuan lo hi, Asymtomatic treatment ci in khosik I neih leh PCM, gawl a nat leh Azithral N, gawl a thak leh Cetrizine cih bang in hong ki pia leh hi.
Kua peuh mah covid -19, hi ding a iki upmoh leh zong ki test sak pah ngai se se lo in, ei inn chiat mah ah ki quarantine in, tuilum dawn tam, chi (salt toh tuilum a gawl khuah mun ding, hitang pian a iki theih leh steam (tui hu dik) ding.
Na khat peuh peuh nek le dawn te a vot lam peuh mah ki deek ding, dawn loh ding hi pen phatuam sa ing. Ka cih na in hospital sang in inn ah na teng om kim zaw a, a ki sap le zong va leitheih hi zaw lai hi.
Hospital sung a, mi mul lit leh ten luat a va om pen anop pen hi hetlou hi. Tua sang in ei inn sung tek chiat mah ah ki isolate in nek le taak hoih tak in ne in dawn peuh le hang hoih zaw tham ding hi.
A kul nawn khat ahih leh ihmu kham ding nikhat a naikal 7/8 bang ihmu le hang i immune system hong hat in ki negative pah lel ding hi ni 14 (days) khit ciang in.
Tuaciang in va mok lauh luat ding zong hi sam lou hi. Ei India te pen nat na dou nalam ah ki hat bil bel ana hi dan hi, za (medicine) bang zong hat sim pi pi ana ne khin te a ding in va lauh luat zezen louh hoih kha ding hi.
Ko zong ka innkuan un hospital ah ni somnih (20 days) val bang ka omna uah treatment bang mah pi hong ki pe lo hi.
Ken ka khuh cia ka gen leh Cough Syrup khat hong pia tua bek hi mai. Ei singtangpa/ nu theihdan in tuilum lam hah dawn ding hua pen a za (medicine) hoih pen hi sa mai ing.
Kei experienced dan in hih virus pen in ipumpi ah i immune system, a hoih nak leh i taksa tung apan in ni sawm (10 days) sung lel in zong bei thei hi ding in um ingh.
Kou zong ka innkuan un mi nga (5 persons) bang test nihvei/ thumvei bang ong hih chiang un negative vek in, inn ah chiah kik thei vek ta ung.
Hih kong gelhna hang pen a panic lua bang I om khak uleh, mok panic luat kullo ahi. Alau lawzen ten alauh luat man un gimse ut zo se uh hi.
Akimuangmoh leh a lau lua bang iom khak zenzen leh cia kng gelh ahi.
Hih pen kei mimal experience apat kong gelh pong hin ahi. Ana phattuampih thei bang i om khak leh lungdam, Topa thupha, Topa jehorafa ahi
~ H. Kikim
(A gelhtu ahileh Charapalika Hospital, Motibagh, New Delhi ah Staff Nurse ahi.)
Interview: Zolengthe
Zolengthe toh Zogam Today Houlimna
EIMI Social Media lama fel vawt a kithei, tangval lungsim siangthou, uniform toh kum 10 val bang kithuam hita, Ukhrul a um, unau 4 (P3+N1) lahah nautum ahi. Ama khu "Connecting the Zo People" kichi toh kituah vawt achi uh. Mi 12,000 val nitenga "news" tatlou a supply zou gige. Thau kap sa'ng a news kap siamzaw, a chi lai uhi. A houpi theihna hun lemchang kimu kha zenzen.
Zogam Today in ZOLENGTHE WhatsApp Group 48 tah a ADMIN hina pawtu, Mangminlian @ OWEN MANG MUNLUO toh Bruce K. Thangkhal, Joint Editor, Zogam Today, SUNDAY -- 17 May 2020 nia a houlimna uh tam anuai a bang ahi.
ZOGAM TODAY: Zolengthe Adminpu, hinate maw? Zogam Today apat hing ei, nang toh ki-interview lei chi utsim ka vele, na man diai?
ZOLENGTHE: Aw hi mang ei. Man e, man e. Kipahuai eleh.
ZT: Zolengthe WhatsApp Group ah Admin bangzat na pha uai?
ZLT: Zolengthe WhatsApp Group 48 tan akipha a, Group khat ah Admin 3/4 vel ka um uhi.Tuana Admin khen khat group 3/4 vel a pang na um a ahin abon a apha zah ding chu 2x48=96 vel ka pha ding un ka gingta.
ZT: Zolengthe WhatsApp Group (Connecting the Zo Pepple) ang kipat dan them khat nang genthei diei?
ZLT: Za umtah Pu T. Zamlunmang Zou @ Pupu Zou in amasapenin ZOLENGTHE SMS Gupshup news ana pankhia a, tuazaw in Zolengthe Facebook Group hing bawl in, tuanah kei zong Pupu Zou toh kang kithei ua, ka active dan leh online mun dan banah i Zou group ka ngainat dan hing thei in Zolengthe FB Group enkai din Admin in hing koi hi. Tuazaw in Pupu Zou in ZOLENGTHE WhatsApp Group hing bawl kia in Admin in hing koi kia hi. Tuachin theitawp sua in ka pang chenchen hi tutan in.
ZT: Tuni tanin Zolengthe in Group leh Subscriber bangzat nei?
ZLT: Tutan achu Pasian mapui na toh ZOLENGTHE WHATSAPP Group 1-48 pha ta hi. Member phazat ahileh group ah 256 aphah na zong a um a, 257 apha na zong a um hi. Ahin ZLT group a last 48 pen khu group dang teng a full zia in 07 May 2020 in ki-create tha pan in tami kigelh tan in member 105 pha hi. Group khat a 256 member in koi lei, 256 X 47=12,032 pha chi thei phot hi. Group 48-na pen full nailou ahi chia sim da phot vai.
ZT: Adminte sum-le-pai bangchi ki-manage?
ZLT: Admin ten Zolengthe apatsum muna kinei lou u, zong sum mu na dia kitum tuan lou hi. Admin ten ka netpack ding uh kaki thun tom zel uhi. Ahin khatvei teng ZLT member mi phattuam ngai group ngaina ten ka netpack ding ang thunsah hun zong a um zel sam hi. Amaute Pasian in gualzawl touzel ta hen.
ZT: Zolengthe Group adi'n One Day or One Month ah sum bangzat bang na sengpha di uai?
ZLT: Group adin sum senna chi a tuam in a um sih a. Netpack thun dan in kingah ding hi. Admin khenkhat in netpack 1-month-te athun zong um ding hi. 1-month thun ten 1 month price zat aseng ding ua, ken chu 3-months adi netpack ka thun ziahin Rs 500 vel ka seng zel.
ZT: Zolengthe tatlou in na update zou ua, bangma asia-apha zakha vateh lou uh maw?
ZLT: Asia apha ki zah zel ma hi. Ka group et kai dan leh hun chin a thutha news ka member-te ka pia thei zel zia in member ten "pha" hing sah zong um a, member khenkhat in bang kaki mulem kha ule i group uh bawl hoi mama uteh chin singpi dawnna ding hing pe pawl zong um. Tualeh sil mang sah te vel, mi chimoh sisan poimaw vel, si suunna vel i post pia chiang kipahthu hing gen zong um veve.
Ase lam kizah dan ahile khenkhat inlah Admin nahileh kifuh sah maw nangpa, ki popular sah ut man a Admin a pang chi vel kiza mun mama. A group a nungah hoi asah teng ahoupi chi pou a hing na dem zong lah tam ei. Tami tungtang a hing hilchian vanglah vang, nungah hoi kisah zia kihoupi hilou in pasal aguh a numei lim leh numei min gel member khenkhat a um a tuate ka check chiang in nungah te bang va houpi kha zel ma ka hi. Huchia nang dem ut teitei ule hichin gen mei vang, tangval kahi zia nungah ka houpi ma ahi, hehehe! Atah tahin a kibuai toh news typing ding tam toh kinaw angai toh nungah houpi na di hun zong nei ngai sing ei. Tualeh member khenkhat apat inbox zong en man ngailou kahi, guai! Tualeh Admin ten na request-te uh ahun banga hing kibawl sah man khalou chiang, hing na theisiam un, ka buai laitah uh toh kituakha ahi chi hing na theipi un chin kang ngen ut hi.
ZT: Police Case or thubuai chivel tuokha ngai samlou?
ZLT: Facebook ah chu na kituah kha in ka thei a, WhatsApp ah chu khat vei UNC Blockade lai in VDF-te thu khat aki post a tuami zia in Ccpur Police Station ah Adminte hat in ka um uhi. Tuana unaupa Suanlyan Tungnung leh unaupa Khams Zotal in Zolengthe ngainatna toh Adminte sih-le-tang in ana pei ua, a buaina thu kei hing dong un a source ka piah ule buaina veng thei pei vanglah hi.
ZT: Zolengthe in 12th Anniversary & Multi-Academic Awards 2019 a bawl khu'n bang tup-le-ngim nei?
ZLT: Zou sung banah Lamka context a eimite lahah lam tuamtuam a siamna leh pilna nei banah Zou sung ma a sil ana pankhe masa eg. Film, Motion Picture, Pastor masapen chite kitawisang ut zia a Award kisai ahi. Eimi tawisang dia kilawmte tawisang ding chi ahi.
ZT: Mabanah Zolengthe Award sai na sawm uaile?
ZLT: Ahithei leh maban ah kum 2 hal vel a bawl tou zel ding in kaki sa sim uh.
ZT: News na bangchi collect uh?
ZLT: News collect dan ahileh atangpi in keima theite ka post zel a tualeh mun tuamtuam apat ka mute uh zong ka post zel uhi.
ZT: Zolengthe Admin lahah koipen khu'n over-all incharge puo?
ZLT: Over-all Incharge puo leh group teng en kaitu chu keima hisam ing. Admin teng lahah kei chou in group a full chia atha ka bawl zel a, group 1-48 tan ah Admin in ka um suah hi.
ZT: Bang ziah nang, ZOLENGTHE 1-48 tan a um suah namah? News-te Admin dangte post din pethei lou namah? Group tawm join lechin na phone in zong hing thuah deu din ka gingta.
ZLT: Masang in zong hichin ka bawl ua, News post na di Admin Group ka bawl un tuana news kagel zou chiang ua ka post un, admin ten amau group chiata ana post sawn zel uhi. Ahin Admin online lou ten news mu ha kha zel uhi. Member ten ZTL news timing kibanga amu theina ding uh deina group tenga um suah in, keiman news teng ka post zel hi.
ZT: Zolengthe in Guidelines nei maw?
ZLT: Guidelines point 21 tah ZLT in kinei, a bawtsete warning piah masah hi in azop ule "remove" chetchet!
ZT: FAKE News toh kisai in thubuai na tuokha ngai uai?
ZLT: Zolengthe in tutanin fake news kisuah kha nai sam lou hi. Adminte ki pilvang mama.
ZT: News itemte na kapkhiet masang un "cross-checking/verification" na bawl uai?
ZLT: Ki bawl tham e. Ki kankual masa, a kithei chiang chia kikap khe pan hi. Khenkhatte banga group dang a imu tengpi kanchian loupia kimaw forward ngam lou hi.
ZT: Social Media ahoina leh ahoilouna point 3 hing kum voi?
ZLT: Ahoina:- 1) Lawm luite toh lawm thate toh kimeltheina hing tun. 2) Govt or any organisation tunga lung kimlouna press-te kunga vatai man lou chiang in social media a thezaah thei hi. 3) Information --- video, voice, photo, text --- awlsam ta in kishare thei. Thu thate kithei zel. Ahoilouna:- 1) Fake account zang a group chin teng a kipil sah deu a mitoh kiselna kihauna lam zang tam, mi sutuo, nam sutuo tam. 2) Social Media ah kikhemna tam. 3) Hun leh sum kiseng.
ZT: Biahinn sunga mobile pua lut pha nasai, phalou?
ZLT: Biahinn sunga mobile pua lut hoi kasa a, ahin silent in koi thei chiatlei hoisem va chi'ng, azia i Biahinn kai kal in thukin um le kihil theina ahi zia in.
ZT: Khenkhat in mobile phone khu Bible etna/simna bang in a zangh ua, pha nasah naile?
ZLT: Bible etna a i zahleh hoi mama hi. Azia Bible sim tam in i lungsim zong siang sah hi.
ZT: Social Media zangh in i society uh siemphat thei dan a umthei diei?
ZLT: Um thei ta luo, i Society sung ua hoilou i sahte uh social media a phuang khe zel din tuaban a i society uh hoina ding ngaidan i neite gelkhia in social media a viral sah zel lei mi tampi ana sim ding a tuate ahoi lam kigen kha teng zui sawm chiat lei i society u hoi mama ding in ka gingta hi.
ZT: Social Media tungtawn in Government in gamsung khantouna dinga development scheme tuamtuam apiehte khualchin thei ahi diai?
ZLT: Khualchin thei e. Hoi deu a atheisiam te'n tam scheme te govt in hichi dan ding a abawl ahi chin hing gel khe hen len mipi thei ding in kap zah le koipou in development scheme te ahi di bang tah in asai tuten abol na uai chi koipou in hing thei ding uhi. Aki bawlnate kipahna thu mipi'n social media a hing post uhen len ahi di bang tah a peilou or kibawlloute zong social media ah hing phou khia uhen len i CM-pu kung tan deng thei din hoideu in English leh meitei ham bang in gel ule hoi ding in ka gingta hi.Tulai CM-pu loi zong social media lunglut le ngaisang ahi ta ua social media tungtawn in ki khualchin thei ding hi.
ZT: Social Media zangh in "corruption" bangchi'n i doudal thei di uoi?
ZLT: Tampen atung a kagen dan toh ki bang sim hi. Social media a kapzah ding CM-pu teloi tanpha mu thei dia bawl ding hile Action ki la mei din, koiman corruption bawl ngam nawnlou ding hi. Tulai i Govt uh zong nidang lai toh kibanglou in mipite lungkimlou nate hing ngaikho deuta in ka thei hi.
ZT: Tutung Lockdown ziahin Biahinn kai theilou in kium a, tam khu bangchi'n na geel ei?
ZLT: Tampen khu ase seng in ka gelsih. Govt in natna kilawsawn gang mama khat toh kidou gige ihi zia un tuami apat iki venna dia abawl in mipi ki punkhom di aphal lou zia in ka thei hi. Eite adi ma a abawl ahi zui din hoi kasa.
ZT: Tutung buoina Coronavirus/Covid-19 ah Manipur Govt panlah dan pha nasah nai? Gen nuam na nei ei?
ZLT: Ing, hoi kasa. Lockdown ziah in van man akhang chin mipi aphun na aw aki za a, Govt leh Social Organisation te'n mipite khualna in enkai tou zelleh a dei huai.
ZT: Covid-19 douna lamah eimi philantrophic organisation tuamtuamte panlah dan uh pha nasah nai? Tachi deule chi, na nei ei?
ZLT: Pha kha sa hi,Tualeh tachi deu le chi ding khu i sil hoi bol te top san lou in pangtou zel vai..
ZT: Sepaih ang chi ua, bang pen na hia? Tangval or....?
ZLT: Hichu hi nimnem sam Pasian lunsiatna toh.6th Bn Manipur Rifle a sem, ka Hqtr/unit uh Ukhrul a posting ka hi. 2010 kum a lut ka hia, training kazaw apat tamun a um. Manipur State force akihi dungzui in Govt office lian teng kou ka guard ua, tualeh MLA, Minister, DC chite vel zong kou guard ngen ahi. Tualeh Election um chiang in zong kou ma duty in polling station teng a ka kuon uhi. State dang ten election anei chiang un security kining chinglou vel chia Manipur Govt kunga ngetna anei ua tuana kou MR-te leh IRB-te state dang a ka kuon zel uhi. Zi ding zong Pasian kunga thum pumpum in ka pang.
ZT: Bangchi bang mi na mitsuan aa?
ZLT: Innkuonpite hindan hingthei siampi thei ding, Pasian lam a hing pui thei ding numei khu ka thumna ahi. Mun tuamtuam a ki-um koikoi in i dei bang tuokha hah mama sa ve'ng aw. Numeite lungsim thei hah nalai, buai dap sim ing ei.
ZT: Bangchih vel chia Biahinn dahsat di na chi eile?
ZLT: Ahun ding gen ngam huai sih Pasian khut ah ngansia mai leila.
Van a Pa'n ang piah chiang Biahinn dah hing ging ta ven, chi'aw!
ZT: Atangpi'n dah bangza a thou, dah bangza a imu? Phone zan dah bangzah tan na khoi zel?
ZLT: Tampen ka sepna a ka um chiang in Duty timing zil in ka lum zel ka thou zel. Duty zingkal bei tah a ka nei le lumbei in ka thou bei hi. Duty zaan sawt nua a ka nei kha leh lumha thouha hizel. Duty i fulfill leh tung aten zong hing theisiam mama uhi. Inn lang ka um chia chu no timing hizel! Phone pen ka imut lou a nasep di um lou le battery um tan ka khoi himai. Ahin sep di pawimaw vel kimawl hun vel chia chu ka phone ka koi khia sam hi.
ZT: Mobile games na kimawl ngai ei?
ZLT: Zolengthe Group tenga Admin kihin games kimawl manna ding hun kivang hi. Member-te ZLT news na ngah zing ding uh chi ka gel chia group a news post lou di kaki awi sih hi. Tuaziah in news ma ka sui ka buaipi zaw hi.
ZT: Zolengthe in Mobile Apps (application sofware) nei sawm lou ama?
ZLT: Tam khu technical leh sum lut ding ahi chia, Adminte ka kikup ngai di uh. En tou zel lei maw!
ZT: Zolengthe toh kisai in na boss or senior te'n ahilouleh mi khenkhat in gen-leh-sah a hing nei kha ngai ma? Ang kiphaw kha ngai ei?
ZLT: Tutan in chu Zolengthe leh mipi adia kapan lah dan pen ka innsung mite hileh mi tuamtuam in gen leh sah hing nei lou un hing kipahpi mama uhi. Topsan in chi sa'ng hing hapan in hing chizaw uhi. Ahin ka sepna a ka senior ten Mang pen imu teng a mobile chouh khoi gige...duty azoh leh potlou in a lupna a mobile khoi in um, a hoi mama Barrack Santry (Room Guard) lah hikom chin kizen hing sah mama uhi.
ZT: Member apun laisia, Zolengthe group zong kibelap touzel ding ama?
ZLT: Tami khu gen hah vawt khat ahi. Zolengthe News buaipi leh a post-tu leh group bawl zeltu kei ka hia, khat vei chia ka phone in thuah sihle group bawl tou ding hasa ding hi. Phone hoi a RAM tamte vel kinei zou lechu group bawl toutou zong pawilou hi. Phone a kingah chi mei vai.
ZT: Adminte adin bang ahasa pen ei?
ZLT: Hasah neuneu kituah mun thou veve. ZLT in Partiality -- panpi/ deisah/ hut tuam -- neilou in nna kisem hi. Ahasah mama chu tribe level orgainsation toh kisai thusuote post chiang, khat in hoisa khat in hoisalou. Demna leh kigii simna bang hiuhiau a kamsua bang kiza hi. Gitlou khu gitlou a thuh ding ka ut sih a, ken koima ka dem sih hi. Ang kidem le hatna hing petu in ka la a, kakipah zaw hi. Tualeh data i "ON" chia group tam sengseng ka WhatsApp kholzou zel hi. Tuami ngah sung zong hasa kasa, koima theipilou in. Breaking news thakhat a tampi ang um chiang English/Meitei apat eiham a kin-le-buang ahing lekhiat (translate) vevaw pen khat vei teng hasa vawt ei!
ZT: Tami interview simtute din bang na vaiha nuam ei?
ZLT: Koipou in thutah peipi vai, silhoi bawl lam ah kidem chiat va ui.
ZT: Pu Admin, interview-na hun nang zatpina tungah lungdam ung.
ZLT: Keibang leltah mi adia bangma zong hilou keisang a chinzaw leh pilzaw mi tampi laiah tambang a i gam ua i Zou daily newspaper minthang leh piching mama Zogam Today te'n houlimpi dia deisahna nang pia zia un kei zong Zogam Today tungah kakipah mama hi. ZOGAM TODAY damsawt hen!
Courtesy: Zogam Today [20-05-2020]
PANPINA NGAICHAT : TOSET ANA TOH
Appeal for a burnt Patient (in Thadou-Kuki dialect)
Achesa nisim 08/05/2020 ni 12:15pm - 12:30pm velchun sopi Doujangam Haokip (aged 35) s/o Pu Konkholun Haokip, Phaibem vangkho, ccpur chun innchen hahsat jeh in 2008 kum in Chennai ana jon in Restaurant ana toh na achun meikong lah a ana kiseplhu in ahi.
Toset ato nungin atoh khompi maneger pan Kilpauk Medical College Hospital ah ana polut in ahi. Hinlah Dr. ho seidan in ama damthei nadin akhut tan teilou option dang umtalou ahitah jehin innsungmi le ama nopna dungjui in janhi nisim 19/05/2020 nichun operation success tah in ana chelhan, damdoh thei dingin aum pantai. Lhaset umtah chu damdoh tajongleh akhut jetlam vang um talou ding ahin tibukimlou chu hiding ahitai.
Innsung genthei hahsa ahina chungchon in gampam a toset toh a kijen ahijeh uvin Koi tabang kiphal thenghon jokham cheh iki thopi thei u ahi.
HDFC BANK
MARY HAOKIP
A/C No.10521270000382
BRANCH:KK NAGAR
Ifsc code:HDFC0001052
Google pay Phone no:7358180226
Pathen in damtheng na hinpe tahen.🙏🙏🙏
Pasian nasem minthang Ravi Zacharias mualliam
ATLANTA, MAY 19: Khawvel a Pasian thugen minthang mama, Canada a um India-tuolkuon Rev Ravi Kumar Zacharias (74) tu zingkal in atenna Atlanta, Georgia ah cancer ziehin dam zoulou in mualliam hi.
Zacharias ahileh a Spine (chinggu)
a Cancer um zieha lupna ngah ahidan, atanu Sarah Davis in apa Zacharias Facebook Page ah May 8, 2020 nia a update apat dam zoulou ding ahithu hing kithangkhia hi.
Azi Margaret Reynolds leh atate --Sarah Zacharias Davis, Nathan Zacharias, leh Naomi Zacharias toh Pasian hunchiem ngah a um ahidan uh, atanu Davis, CEO of Ravi International Ministries (RZIM) in tunai in ana gen hi.
Kumbul lam in, Ravi in anua anat (back pain) ziehin "emergency back surgery" nei ding ahidan ana genkhia ngai hi. Tualeh azi inzong amapa FB Page ah followers/friends te'n Zacharias a ki-at (surgery) zaw apatin gim semsem hi, hing na thumpi un chi'n ngen hi.
Coronavirus (Covid-19) buoina kawmkal ah, Pasian venna toh Ravi pe'n MD Anderson Cancer Center, Houston ah April kha'n kiensah thei leh treatment kibawl sah thei uhi. Tualeh photo khat azi toh akilahna uh Houston a umlai un a FB Page a update hi. A kiten uh kum 48 chinna lopna hun zong nuamtah in zang uhi. Tami treatment bawl sungin, aloipa Nabeel Qureshi, gilpi cancer zieha 2017 kuma shi, theigigena 'laigelh' khat ana buoipi khin hi.
Ravi Zacharias in kum 46 sung Pasian gam adin nna sem a, gam 70 val Pasian thugen in ana tuon pha hi. Leitung a "Apologetics" (Defender of Christian Faith) minthang mama khat, banah khawvel in abuoipi -- Origin, Meaning, Morality, Destiny, Eloquence, leh Grace -- tungtang thute ah mite hilchienna pesiem mama khat a mi'n a tepteh uh ahi. A thugente in mibil taisah zou a, Pasian thu a buai theina tuomtuom tampite chiang tahin mite hilsiem zou hi, kichi.
Ama khu aneulai apat mi chituom vilvel khat, kum 17 ahitan in 'athiest' dan in kigen a, Pasian kichi apum gintatlou mihing khat ana hi. Ni khat chimaw beidawng lametna bei akisah lai in ama-le-ama kithah sawm a, 'poison' a dawnleh shi ding phiel in hospital lupna tunloh hi. Tua hunlai in local-mi Christian worker khat in anu Bible pia'n, na tapa John 14 ana simsah in chin ana gen hi. John 14:19 "Because I live, you also will live," in a lungtang khoi kha hi. Tami khu kinep thei umsun chi'n a ngaisun ta hi. "Mangpa Jesu aw, na gen bang a hinna petu na hileh, tami ka umna hospital lupna apat damtahin hing pawtsah in. Ka damleh ka hinkhuo pumpi nang adin ka pe ding chi'n Pasien kichiempih hi. Hing ding kinepna a beilai in, ahing dam a, Pasian ah kibulphu in, Bible ang zil a, tuachin Gospel a tangkou ta hi.
Pasian mizat Zacharias pen "preaching" lamah min nei mama. Kum 19 ahi'n International Youth Congress, Hyderabad (India) ah Asian Youth Preacher Award piehin um hi. Billy Graham Evangelistic Association inzong Zacharias khu khawvel Christian khawmpi thupipen lawi akigen, "International Conference for Itinerant Evangelists" ("Amsterdam '93") tunkimni/kipatni'a thugen di'n seh in um hi. Mi tuomtuom Speaker ding a kihat 4000 valte mai ah thu genna nei. Tuanah Christiante "apologetics" lamah chau mama in khawvel pilna/siemna (intellectual) neite sawisel/gensiatnate (attacks) uh "defend" zoulou uh, chi ang mukhia a, tuachi'n apologetics lam kihilna ang ngaipoimaw ta hi. India khawpi tuomtuom ah Pasian thu tangkou inzong kidieng koikoi hi.
Zacharias khu 26 March 1946 in Madras (Chennai) ah piang a, kum 5-mi ahin Delhi ah kituon uhi, azieh apa Defense Ministry a sem ahi. 1966 in Canada ah pemlut uhi. Azi Magaret Reynolds toh amau hattuuom sunga khanglaite kipawlna, Youth For Christ (YFC), lahah pat kimu kithei ahi ua, 1972 in kiteng uhi.
~ Zogam Today | 20-05-2020
Tuesday, May 19, 2020
ST Hau Go tanchin tomkim
Sangmang Hau Go zong kici hi
ST Hau Go in 1946 kum in B.A (Hons) leh 1948 kum in India gam Madras pan M.A (Philosophy) tawh na zo hi.
1950 kum in USA pan Laisiangtho lam tawh kisai MRE degree na zo in, 1953 kum in HBA, FBA leh TBA teng gawmkhawm in, ZBC kici ZOMI BAPTIST CONVENTION na phut khia in General Secretary na sem hi.
Tua ban ah Mandalay University leh Yangon University te ah zong Lecturer na sem kawi kawi hi. March 1,1996 ni in leitung nuasia hi.
Ama phusa ZBC zong, Tedim kampau Zomi teng in taisan ta ahiman in, 2013 kum in CBC (Chin Baptist Convention ) tawh kilaih hi.
Chin kici khempeuh Zomi ah gawm in ZBC a phut zo Mipil, mi muanhuai Pasal tahtah kicipa ahihi.
Hau Go muanhuai dan pen India Paite makai Pu Neng Za Cin in agen na ah, "Ih sanggam Tedim mite in Kahpa sik tawh kibawl Heipi hoih mahmah khat om napi zatloh in koih mawk uhi," naci kici hi.
"Zuangtho dih aw Sangmang Hau Go
Zo gam lei leh ih ZBC
Zuun lo tulpan kai ninel ee
Gamhe zong kaai pan ta lawm aw."
~ Sie Mungsen
19-05-2020
Job Card thaman ngen a kuon mi 2 tem a satliem in um
Police matsah hinalai; bail in pawt
Lamka, May 18: Job Card thaman ngen a kuon mi 2: Gintulkhup (40) s/o (L) Thangchinkham of Hiangtam Bualkot leh Haubiahlom (36) s/o Khupsuanthang of Hiangtam Bualkot a khuo Hausapu, Thangchinmang in tem (blant dao/knives) in satliem chi'n report in gen hi.
Tami ahileh May 15, 2020 nitahlam nai 7:00 leh 8:00 kikal a siltung ahi'a, siltung jou sawtlou nung in Hiangtam Bualkot Village Chief Thangchinmang in area MLA kung ah mi 2 te'n thading leh mat ding in Thau (Guns) toh hing buluh chi'n report in Police te mansah chi'n zong report in gen hi.
Job Card ngen a kuon mi 2 te lah ah Gintulkhup pen a veilam khut (left arms) leh a veilam nahgu liam a, Haubiahlom pen ahileh a luh (head) leh gil (stomach) liam chi ahi. Job Card thaman ahileh ₹.1200/hilel a, kitha-kimat na ding a ching mawngmawng lou ahi'a, zong koima midang hilou a Hausa leh khotaga kikal a siltung ahi'a, kamdam tah a zong kihoulem thei ahi chi'n zong report in gen hi.
Thangchinmang, Chief of Hiangtam Bualkot complaint dungzui in Police te'n Job Card thaman ngen ding a kuon mi 2 te May 15, 2020 zan nai 9:30 ding vel in a teenna inn ua pat man in Singngat Police Station ah poh suh in third degree tourture bawl ua, tami report kigeltan ah Gintulkhup pen Police te vuohna/soisahna zieh in a taw (buttock) ah zepna/satna mah um nalai hi.
United Zou Organization (UZO) GHQ leh Zou Youth Organization (ZYO) GHQ & a innsung mite panlahna toh Job Card ngen mi 2 te Police Custody a, aum jou leh Court a produced ahijou in tuni'n Bail in pawtkhie uhi.
Siltung khat poupou, adieh in Police case toh kisai a complainant ahei, ahisih leh accused persons-te pen Investigation Officer te'n a langlang statement alah ban ua cross checking/investigation abawl ding uh chi tu contemporary world, 21th Century a civilian khat poupou in a thei ahi'a, hinanleh Police te'n tuami pansanlou a Political pressurer zieh ahie, ahisih leh nautangte musitna zieh ahie in Job Card thaman ngen mi 2 te pen criminal bang in soisa in complainant statment lalou in tunitan in Police Station ah han joulou uh chi ahi.
Alangkhat ah siltung jou, a zingni, May 16, 2020 in Job Card Holder-te thau (gun licensed) pen valah leh hentang in tunitan in a custody ua koi nalai uh chi ahi.
Job Card Holder mi 2 te'n siltung toh kisai a Zogam Today atheisah beh na ua Thangchinmang, Chief of Hiangtam Bualkot in a khosung a teng inn 15 ding a tuot te lah ah khosung a tenglou, Bogus Job Card inn 64 ding vel bawl in hunchin in Government sum nehmang a, zong a khosung a teng inn 15 ding vel lah ah ama deisah tuom inn 5/6 chilou midang thaman a nehmang ban ah khosung nautangte Bank account leh aadhaar card jousie zong hentangsah chi'n gen uhi.
Courtesy: ZogamToday | 19-05-2020
Zou Gal (1917-19) leh Chivu
- Dr. S. Thangboi
TULAITAH Chivu min loibang in thang hi, adieh in ei CCPur district lam ah. Tukum April 16 nia Manipur solkar in Chivu mun ah 607.5 sq. metre a lien Manipur leng Chandrakirti Memorial Park bawl ding ahidan, leh dangka crore tampi 'invest' a bawlkhiet ding ahidan a'ng gen leh mipite lunglai hing phawng guih hiding hia, alang-langa houlimna in kizang hi. Tua igen utpen ahileh GoM in Tongjang khuogei a Chivu diil ah Park bawl thei va, ahisih, leh bawlthei sih va, chilampang hizaw lou in, Chivu khu Zou Gal (1917-19) lai in bang tobang dinmun in ana um in, bangtan in mituom-tuom, adieh in khuo hausa (chiefs) te leh British solkar in ana sai khai na ki 'contest' uai, chi isut ut zaw hi.
Chivu khu singtangmi (Zo suon) te tanchin (history) ah bangchi'n ana kigen in, bangtan in Zou nam (tribe) toh kizopna ana nei ei, chi sui vai. Kum 1870 masang lai apat in Lushai (Mizo) hausaten agam kiim leh pam a phaijangmite (British subjects-te) ahun-hun in ana siim ua, salmat-galmat in ana pui ua, mihing hinna zong tampi ana la uh, chi history mun tampi apat ina thei uhi. British sokar in zong Lushai hausate bilsih (punish) ding in alang-lang ah ana kisa khol uhi. Silachar, Chittagong, Burma leh Manipur apat galkap khom in Lushai Hills vabulu ua, tuakhu Lushai Expedition (1971-72) nakichi hi (Reid, 1908:29).
Tuanah, Manipur gam pen British in athuneina nuoi (protectorate state) ah ana koijou ahita hi. Tuajieh in Britishte panpi ding in simlam (south) naw in hing kuonsuh ua, December 1871 apat March 1872 kikal sungvel Chivu mun ah kikul uhi. Tuahunlai tah in Guite hausapu Goukothang leh a galkapte zong Sukte lengpa Khua Chin thupiehna nuoi ah mangkangte panpi a Lushaite dou ding in suohlam gamkai Lushai Hills ah va lut uhi. A khuo Mualpi (Tedim gei) juon a ang kilelam un, Chivu mun ah hing suoh phei ua, Meitei galkap lamkai General Thangal leh asepaiten chalak in ana zawl (solh) in Goukhothang leh amite ana man uhi. Theidia poimaw khat ahileh, Meitei lengpa toh Sukte lengte akhang-khang a ana kidousa uh ahia, nanleh British-Burma leh British-India government in Lushaite ang dou dikuon in, Chin Hills a Sukte lengpa panpina ana ngen uhi. Tuamabang in India a British ten Manipur lengpa (athuneina nuoi a akoih uh) kithuopina zong ngen uhi. Tua ahina ah, Sukte-te leh Meiteite tungah kidouna ana um nawn tadi lou phot in, a-ut leh da un Britishte panpitu leh zatthei tah in anapang mai uhi. Tuajieh in Raja Goukhothang in Chandrakirti sepaite ana tahsang khiel kha, chi ding ahi(Carey & Tuck-I,1896:122-124).
Manipuri galkapte vakuon pen itheisa uh ana hita a, gensau zong ngai nonlou hi. Hinanleh, isuichien utpen ahileh tuami hun -1871 masang apat, Chivu leh akiim ah koite ana teeng in ana khosa uoi? Chipen ahi.
Zoute Manipur a ana tenglut dan
Zou namte tanchin isui chiang in, hunkhat lai in Burma ah thaneijou tah ana hidan uh (mahni kipohna lou in) ana kithei hi, tuajou in, thaneijou nonlou ahidan uh an kimu kia hi. Tedim Thukizakna Lai kichi 1911 lai apat Chin Hills tanchin ana gelzel na uah, Zou/Zo te tanchin ana tuong kha hi. Kum 1800s kim lahvel in Zouten Tedim khuo Kamhau Sukte thuneina apat ana lahkhie uhi. Kamhau zong Mualbem khuo ah apa Khanthuam kung ah vatai a, panpina va ngen in, tuajou kum sawtlou nua in Tedim khuo Zoute apat ana lakia hi. Tedim mai hitalou in akimvel a Zou khuo umteng aban-ban in Kamhau in opkhum tou-tou hi. Tuachin Zoute atamzaw Kamhau hausatna nuoi ah sieh(tax) peding in kipelut ua, nanleh khenkhat utlou in mallam (north) naw in ana peitoutou in tunia Manipur a Zoute tenna gam (area) ana tung uhi (David V. Zou, 2017:65-66).
Kamhau Sukte nuoi a um utloute tua Manipur gam ana tun tou lai un khuo ana sat tha ua, tuate khu: Chaizel (Chairel), Siallup, Khuakung, Mukhua chite ana hi ahi. Kum 1843-1850 kikal in Zouten Thangkhal, Bumzang, Tualmu, Zojang, Gamngai, Geljang leh Phaitu apat in hing pem in, tua Manipur ah khotha Zoupi, Lungpi, Kawvang, Nahit, Kathung, Khuamun, Samtal, Beellei, chite ana sat uhi. Amaute atangpi in Mate, Suantak, Milun, Tungdim, Mimvah, Tungnung, Phiamphu leh Lianzaw bete ana hi uhi. Sukte toh ana buoi masang un zong kielpi (famine) zieh in Zoute pawlkhat Chin Hills nusie in ana tai (pem) ta uhi. Kum 1850 bullai vel in Singpi Taam (famine) zieh in Khuongnung khoten akhuo nataisan uhi. 1843 Kum in Pu Mangkhokam leh akai zatamten Chin Hills a Khuadai nusie in Manipur a Buhsau khuo ana sat uhi. Pu Langza leh akai-ten Khuangnung nusie in Lungchin khuo ana sat uhi. Behieng khuo ahileh Pu Langzachin in ana sat hi. Pu Goulun lamkai na'n pawlkhat in Hiangtam Tualeh Pu Langkai leh Langkam Makai natoh honkhat in Phaipheng, Aina, tuabanah ah Nungsai khuo ana sat uhi (Thangsuanhang 2017:112-113). Tuamabang in Zou khuo tuom tuom Singngat, Khaukuol, Munpi, Theigotang, Tuidam, ichite awl-awl in ana kisat jel hi.
P.S. Khamdounang in 1994 a Upto Date History of Zo laibu ah, Kum 1855 in Zoute hunkhop piin Manipur lengpa dou din Pu Khanthuam Sukte ana jui ua, hinanleh Chin Hills ah kinuale nonlou in Manipur ah ana tengden uh, chi'n giel hi. Tualou in zong, kum 1862 lai in Manipuri lengpan Chin Hills a Zoute khuo Khienglam tan hing bulu tou in, Zou nam sung a Taithul, Milun leh Phiamphute hunkhop galmat in ana pui hi, kichi hi. Amaute Kumbi phaijang lah ah ana teengsah uhi. Alexander Mackenzie in 1877-78 kikal in Zou leh Guite agawm in mihing 2000 val Manipur ah pemlut ua, Moirang khokiim lah a tenna ding gam ana hawm pieh uh, chiin ana giel hi (Thangsuanhang:112-113).
Zoute tenna gam pen Northern Chin Hills dan a nakithei hinanleh, British solkar in 1894 a Manipur-Chin Boundary hing giit tha kia in, tuanah Zou khuo tampi Manipur lam ah kailut (included) in ana um hi. Hinanleh, Carey and Tuck in The Chin Hills-Vol.II(1896: cxx-cxxvi) laibu ah, Manipur lam a um Zou khuo 16 ana gellutdan gen hi. Tuami khuote ahileh:
1. Bweltung 2. Chenglam 3. Chilpi 4. Kwunkai 5. Lenkut 6. Loibwel 7. Mulam 8. Nabu 10. Savum 11. Tanvum 12. Tunkwa 13. Tunzan 14. Twidam 15. Twitum 16. Vanglai. (p. cxx)
Khienglam (Chenglam) khu 1880 kum in akholui uh Khienglam (Chenglam) – Chin Hills apat in ana pem uhi. Khuangkhai (Kwenkai) khuo tha inn 10 pha ua, hausa (chief) Tumkithang leh Hemzahau ahi ua, Tuidam khogei ah um hi. Mulam khuo ahileh inn 60 hi a, kho hausapa Powkolyin (Paukholian) ahi. Tunzan (Tonjang) khua inn 60 um a, hausapa min Twunkalet (Tuankholet) ahi. [Adangte genkim zou sih vai] Igen utpen ahileh kum 1840s lai apat tua itenna Manipur sung ah Zou namte ana tengzou thamta ahidan tahlat ahi (Carey & Tuck-II, 1896).
Zou Gal lai Chivu dinmun
Zoute leh Chivu in kizopna thuuhpi ana neidan en vai. Kum 1917-19 kikal in Zoute leh Thadou ten Britishte ana dou uhi. France gam lam a galpi khatna ah pawtpuo ding ana utlou jieh a ana dou uh ahi. Zouten Northern Chin Hills a Kamhau gal leh Pawigal thuohla jieh un, tunia atenna gamteng uh ana luo ta uhi. Tuanah Chivu diil umna khu Tonjang hausapu gam ana hi a, muntuom tuom a Chi la ut te kuah sieh (tax) ana khon zel hi.
Zou Gal ang um chiang in Zou-gam teng ana ling ta a, Zoute dinmun pen dengdel thei dinmun in ana um hi. Tuami buoihun khu midang (Unau) khenkhatten lemtanna a la in Chivu leh akimvel a phaijangte, Behieng phaijangte leh Ngaljang gamte bang deigawna mit toh ana en pawl um hi. Tami eima sonsat thu hilou a British document-te apat a athu umdan kimu tehteh te igen ahizaw hi. Khat khat in envai:
1. Kum 1918 in Thangtual kichi Pangmual Post (Chin Hills) a mangkang sepaite kamlettu in ana pang a, sepaite peina teng ah jui kawikawi hi. Ama khu Selam khuo (Vaikhotlang range, Mizoram) hausapu ahi. Aman Aizawl a Borsap–British Superintendentpu kung ah laithon in, Chivu diil leh aphaijangteng loulai a bawl ding in ana ngen hi. Tuamai hilou in, Tonjang ten British tung a helna ana bawljieh ua, agambupi lahsah (confiscate) ahi ngeingei leh "kei hing pie in" chiin British sappa kung ah ana ngen hi. British sap kung ah tambang in giel hi:
"…tabang in Solkar kathei tawp in kana kithuopina tung ah sum leh pai bangma kang ngen sih ding hi. Nanleh, ajatathuoi Pu aw, lou-a kabawl ding in Chivu phaijang hing pie in, kakhua apat nikhat lampi ahia Manipur gamhuom sunga um ahi."[1]
2. March 21, 1918 a Tonjang khuo mangkang sap Mr. Cosgrave (Political Agent) leh asepaiten ana opkhum ni un, Pu Semthong, Suongpi hausapu in Cosgrave kung ah Chivu diil ana ngen hi. Tuami masang deu in Tonglon hausapu Pumjakham (leng Hauchinkhup sanggampa zong kichi) in zong Mr. Higgins (Political Officer) kung ah Chivu diil ana ngen jou thamta hi. [2]
3. Thangtual in Chivujang leh Tonjang gam anget pen Higgins in pe nuom lou hi. Ajieh Tonjang gam lahsah/suhsah a aum ding lehzong ama di'a gin-umtah a nasem Pumjakham in atang ding kilawm in deisah zaw ahidan Lushai Hills Borsap (mangkangsap) kungah gen hi.[3]
4. Zouten gal ahing kipat chieng Chivu apat ah chi laah ana kham dan uh hituah. Tuamin Sukte hausapu Hauchinkhup sulung na mama in Chin Hills a Superintendent of Falam kuah thu tut hi. Tuachin Falam a mangkangsap in Manipur political agent Higgins kung ah telegram kintah in thot a, thu umdan tabang in gen hi: "Chibu (Chivu) Kamhow (Kamhau) miten azah ding uh naphal ei? Ahitheileh galvan tawi pum a amuntan kahing pei ding uh bangchi nasa ei, Kuki (Zou) helte ana tatsie kha uleh kivenna dingin" chiin dong hi. Manipur sappan hichiin dawng hi: "Chibu a temporary post na koi ding uh khawh kasa sih ajiehpen Chibu nai ah lampi (bridle path) hoitah Chin Hills toh kizop in aki hung hi. Kamhow miten Chibu azah ding kaphal a, tualeh mihel (Zou) ten asuhbuoi uleh kaptheina ding phalna zong kang pie hi" chi hi.[4]
5. Chivujang lunggulna athawn ahitah man in, Pu Thangtual in zong Lushai Hills sappa kung ah Behiengjang munteng tenna ding leh tuilou (terraced field) bawlna ding in ngen kia leu-leu hi. Hichin petition giel hi: "Kapu, ningkum a Chivuphai kangna nget pen Manipur sap in midang kapieh ding, achijieh in, tun Behieng gam ah inn 50 vel tuilou bawl thei nading mun um a, hepitah in Behieng gam kei a dingin hing bawlpieh ding in kang ngen hi. Loubawlna ding mun zong Chivujang saangin atamzaw ngal a."[5]
6. Lushai Hills Sappan Pu Thangtual deisah mama hiding hia, kintah in angetna bawjuipieh ngal a, Manipur sappa kung ah telegram thot pai in "Behieng gam pen ahithei dingleh Thangtual ana pie in", chiin recommend hi. Hinanleh, gal beikuon lam ahita a, Behieng hausapu Langzachin British te khut ah October 22, 1918 kum ah ana kipelut ta hi. Tuajieh in Behieng leh Chivu gam ana dei gaw mithumte – Pu Thangtual, Pu Semthong leh Pu Pumjakham, kinepna uh thawn vawt hi. Assam lam apat British solkar thupieh hingtung a, hausa helte hunchiem sunga solkar khut ah akipiehlut uleh koima gam suhsah (confiscate) ahisih ding, chi ahi. Tuajieh in Manipur sap Cosgrave in Aijawl sappa lai hichin thuh kia hi:
"Langzachin, Behieng hausapu, agalvante leh a inn-khasana toh hing kipelut ta hi. Higgins, Manipur Political Officer leh Manipur Darbar President-pu in hausa helte gam lahpieh ding chipen kadeidan uh ahi sih hi, ajieh maban ah silhoilou tampi hing tun thei ding ahiman in. Tuajieh in Behieng gam Thangtuala hi in midang hitaleh, koima kipe theilou ding ahi" chi hi.[6]
Maban a khangsonte tunga kisietna chii ana tu khah ding uh British solkar ana pilvang mama ua, vaihawm ana siemdan uh muthei in um hi.
Scholars khen khat in Zou Gal lai a hausa khenkhatte, adieh a, Tonjangpa leh Behiengpa in bangjieh a gal ana pat ua, sapkangte ana dou uh e? chi akhuolna uah, agam lei leh gou (land & resources) kituna um a, tuamite huuhna ding, midangten thagum a ana lahpieh louna ding ua, helna ana bawl uh ahi, chiin ana gen uhi. Zou Gal khu Gam leh leitang kituna jieha a zong hing kuong khie ana dan gen uhi (David V.Zou 2017:216).
Bangteng hileh Carey and Tuck (1896:cxxiv) in, nidang lai 1890s kum lai in, Tonjang khuote ana kigal-gin zing ua, akhokiim uah kulbang (stockade) ana bawlta uh ahidan ana gen hi. Tua ahileh khanglui hun in khuo khat leh khat kisim tuo leh kidouna ana um jel ahidan kilang hi. Zoute namkhat leh kengkhat a ana dingkhomna uh kum 1840s lai pi a nakipan ahi, chi Chin Hills tangthute ah ina mu uhi. Tuajou in 1917 apat in khatvei toh ana ding khom kia ua leitunga gam hatpen British Empire nasan na dou ngam kia uhi. Hinanleh Zou Gal a pu-le-pa ten ahinna leh sisan phaljen a ana hutkhiet uh gam leh goute (adieh in Chivujang) khu, tukhang Zouta ten a kembit in ahung jou na uai? Chi dohtham ching ta hi.
NOTES
[1] Mizoram State Archive (MZSA hereafter), Political Department, C.B No. 9, File No. 85:From Thangtuala to the Superintendent of Aijal, dated 23rd may 1918.
[2] Manipur State Archives, Imphal, Political Department, R-1:S-1/12: Tour Diary of Political Agent 1916-1918, p.8.
[3] MZSA, Aizawl, Poltical Department, C.B No. 9, File No.85: From W. A Cosgrave, political Agent in Manipur to the Superintendent, Lushai Hills, Aijal, dated Imphal the 20th June 1918'.
[4] MZSA, Aizawl, Poltical Department, C.B No. 9, File No.85: Copy of Telegram No. 255, dated the 17th June 1918.
[5] MZSA, Aizawl, Poltical Department, C.B No. 9, File No.85: From Thangtuala to the Superintendent of Lushai Hills, dated Tawnjang 12th January 1919.
[6] MZSA, Aizawl, Political Department, C.B No. 9, File No. 58: Copy of telegram No. 416 P, from the Political Imphal to the Commandant 1st Lushai Hills Battalion, dated 22nd October 1918.
*REFERENCES*
~A.S. Reid (1908): Chin-Lushai Land, FIRMA –KLM Pvt. Ltd., Aizawl.
~B.S. Carey & H.N. Tuck (1896): The Chin Hills, Volume I, Rangoon, Burma.
~B.S. Carey & H.N. Tuck (1896): The Chin Hills, Volume II, Rangoon, Burma.
~Thangsuanhang (2017): Settlement History before the era of national boundaries: A case Study of the Zou in present day Manipur, Zou & Zou (ed) A History of the Zou People, Churachandpur: UZO-India.
~David V. Zou (2017): Land Claims and Anglo-Zou conflict, 1917-19, Zou & Zou (ed) A History of the Zou People, Churachandpur: UZO-India.
Courtesy: Zogam Today | 19-05-2020
----
A friend dies in his lap
Dying migrant forced out of truck, friend sticks with him till last breath
BHOPAL, May 17, 2020 --- On a dusty, sun-baked highway in MP's Shivpuri, a migrant worker sat cradling a friend in his lap on Saturday afternoon, calling out to passersby for help. No one stopped.
A local resident took a picture of the moving scene, but by the time it went viral, the friend was dead.
"Eternal love story of true friendship - heart breaking incident during lock down period made me to cry ..."
expressed Robin Hibu, IPS.
Heartbroken, Yakub Mohammad is now waiting to receive his friend Amrit Kumar's body - and their Covid-19 reports - at Shivpuri District Hospital. Even the virus couldn't get between their dosti.
Yakub was the only one in a truckload of migrants to stay with Amrit till he died, disregarding the risk of infection if Amrit had Covid-19.
Yakub and Amrit worked in Surat and decided to return to their native places in UP after losing their jobs in the lockdown. They paid Rs 4,000 for standing space in the back of a truck and set off with a large group, via Nasik and Indore, said Yakub.
(*Sombre photo of dying on the lap of his friend)
via Helping Hands FB
Monday, May 18, 2020
SIKKIMESE WOMAN DIES ON HER WAY HOME
MAY 18, 2020 --- In an unfortunate incident, a woman from Sikkim died on her way back home from Madhya Pradesh. The woman has been identified as Chandra Subba hailing from Dentam, West Sikkim.
She was working in Vadodara and was on her way back to Sikkim.
She was travelling with her younger sister Bishnu Maya and her last rites were conducted under the presence of SDM Jabalpur.
She was evacuated from Katni station in Madhya Pradesh as she was not in the condition to travel further.
She was admitted to Katni district hospital and was referred to Jabalpur Medical College by her attending doctor but unfortunately expired on the way.
She was part of a group of 160 Sikkimese being evacuated from Gujarat and died enroute at a hospital in Madhya Pradesh.
Her sister, who was traveling with her, has also been admitted to the hospital as she was not feeling well. The initial reports have diagnosed dengue as the cause.
Samples of the two tested negative for COVID-19. The test results were released by the Jabalpur viral lab at 8 pm of May 17.
via social media
NES Disributes Ration for NE people in B'luru
LOCKDOWN 4:0 & NES COMMUNITY
BENGALURU, MAY 17, 2020 --- Today marked the 52-nd day of Ration distribution by the Northeast Solidarity (NES) for Stranded Northeast people in Bangalore city that includes 48,000 Kgs of Rice, Cooking Oil, Dal, Sugar, Salt and bundles of Vegetables viz Tomato, Potato, Garlic, Onion, Ginger, Carrot , Eggplant, Cabbage, Bottle Guard etc. Also a Distress Kit for Male and Female including Soap, Hair oil, and dental kit etc.
Many and special thanks to our Donors, Gubachi Community Leanings, Sunbird Trust, our Nodal Officer Mr Jyothi IPS, Individual donors and Volunteers, who are the pillars of our fight during the Pandemic.
Also many thanks to Gov't of Karnataka for their support in arranging Special Train for our Northeast people during this time as per below updates:-
On 10th May : 1st Train carrying thousand plus stranded people of Tripura left for home state .
On 14th May : 2nd Train carrying stranded people from Manipur left for home state.
On 15th May : 3rd Train carrying second batches of people from Tripura left for home state .
On 18th May : The 4th & 5th Train carrying Northeast people from Assam & Meghalaya are schedule.
We are looking forward more Special Train transporting stranded Northeast people to their respective homestates. Anything new will keep updated in Noorteast Soludarity Facebook Page, till then Stay Safe..!!
via NES FB
---
Sunday, May 17, 2020
SANGGAM MEELMA (E04)
Inlam paidite theihsakna
CHENNAI, MAY 16, 2020 -- COVID-19 pandemic ziaka inlam paidia kisate a dinga theihsakna leh kizaksakna.
Manipur mite adinga train 2-na May tarik ni 20, 2020 a pai non ding kichi pen tuni a Manipur Chief Minister makaiha Consultative Committee meeting in 2nd Evacuation hun ding pen hon suannai in May ni 19, 2020 ni ading in hon Prepone uh ahi chihthei ni.
Hiai 2-nd phase a dinga kisa teng teng May 19 ni a Chennai apan a paikhe dinga mansa a I na om uh ngaiding ahi chih I kizasak uh ahi.
COVID EXODUS LEH MABAN! ~ Major Muanpi
COVID-19 natna jiah a gamsung pumpi lockdown a um jiah in muntuam tuam a company vel a nasem a kilawh tawm te'n hahsatna liantah tuah ua, innluah man piah joulou guah hinonlou in tun neh leh taah lam Jong buai veng vung panta ua, lockdown pen MABAN a Jong hing umzou tou ding abat jiah in pianna Zougam lunguulna tha hing piang a, tuun anglum ngainat na hing um in, koipou in innlam ah ki um leh nasep ding a umlou tawp in Jong innluah man kipelou ding a, neh lam pang pen kingawl Sam lou ding chi lungeel neita uhi.
Bible a tapa taimang pa'n 'aw thou vang in kapa sianglam zuankia tavang kama meipi bang in jing e' achikhu hing tung bangmai ta hi. Ahoina tampi um nanleh asiatne te'n ahoina te lekhup Zou mama ahi.
Nasep thei lai a MABAN ding khual lou kei a 'mu masat, neh masat' a neite buaidiah in kilang uhi. Khungbai nu anehding aneilai in laam2 a khua ahing siat tah in meshi nu kom ah Ann nehding ngen in vatau chia khanglui thupil khu adihna tampi mukhiat in hing umta hi.
I Zougam pen gamnuam leh leihoi mama ahia, hinanleh asung a teeng Zou tate'n nual in kawlgam vaigam zuan in inuahsiah Siang ua, akhen te bang nasepna mun apat suty mu nanleh innlam hindan Ning kitel in painuamlou zel uhi.
Neulai a Zoudawn a kimawlna te
1. Igaal a singsat pa te
2. Lut sial sial te
3. Kang kikap te
4. Chiangphel kimawl te
5. Kuul ngahte kimawl te
6. Suangbuh kimawl te
7. Pehlum/sailumtang kimawl te
8. Khaini bawm/kokta kimawl te
Leh kimawlna chituam2 te athah a hing umtha ding bang in kangaisut a, neulai geeldoh huai a, lunghel Jong huai kasa ahi.
Tami Wuhan virus ivei in iveilou tah in Jong eigam ah pen koiman Jong zauseng lou in agingta lou kitamzo nalai dan ahia, igingtat lou laitan in a umlou ahimai a, lungnuam tah a hinkhua man pen ahoipen khat ahi.
Imi isate hoitah mun2 a um ahi uai chi tambang buaina apat in hing kithei doh tha2 a, india gam pumpi Hindu kuulmut te tamna Gujarat lah tanpha leh kolham Jong theilou south india lahvel a tampi ki umta chilei.... Manipur a census kilahte sang in nahpitah in akitam jo de aw chithei khat ahi.
Bang teng hitaleh... Gamtuam a umteng innlam hing tung nan uleh Jong sum leh paai hing tut sang a baki a hingpei tamzo ding ahijiah un, lungeel siam va ui in, MLA leh MDC te biahsiam dan ngaituah jova ui. Tuachilou in gamsung pumpi lockdown 4.0 hing umbeh nalai ding ahia, corona sang a kialrona a shi leh mang bang hing tam joding ahi.
When you are in Rome live like Romans chi thupil zat hunta ahi. Innlam ah pen louho leh singsat ban ah meihol hut chite lou ngal tutan in nasep nading um nailou ahia, kolgam bang a teddim road lahtuam a kolte dukan khat pou2 ah kisem zual heh chi ding umlou ding a, kani lei bawlteng lah khol sing phot, relief anntang Jong aki sot homzou sih ding a, MLA te'n Jong azou-azai in hing enkol zoulou ding ahi jiah un mahni kipat ma hing ngai ding dan ahi.
Atawpna ding in, koipou in ibiah Pasian theijing kom in laisim apoimawh dan leh MABAN ah Jong tambang buaina te hing umtou jing zel ding ahi chi lungsim tawng a geel jing kom in SAVINGS lam ngaisah vai in, eima innsung dinmun leh khotaang hinkhua dopkang nading in theitawp in panla jing vai.
===0===
Big fish caught in Barak River
16 May 2020
A big fish caught in Manipur Barak river "Tuiluang", which weighs around 50 kg.
Via Social Media
Saturday, May 16, 2020
MELC ALLUSINGTAM GOLDEN JUBILEE SUONG IN ZO/ZOU SCRIPT
- Zou Script Devolopment Society
IPU-IPATE hun lai apatin "Zou Laiteng" ana umsa ahi tabou a, tulai bang a laisiem ana um nailou zieh un zuunlo-keplou a ana um nua date 7/01/1952 in Pu M. Sianzathang in ana phongkhie kia a, lawm-le-guol khenkhatte toh kikum zel in "Zolai" sim ding dan ngaituo in ana um a, a sim thei leh a giel thei zong tampi a umta hi.
June 4, 1976 in Tuaitengphai khuo ah United Zomi Organisation General Assembly Resolution No. 6na in a phasahna bang in Zou Minampi lai a zah ding a pomdet ana hita hi. Pu M. Siahzathang zong United Zomi Organisation in kipahman in Rs. 500 ana pie a, Manipur Kumpi apat in zong Award tuomtuomte zong ana mu hi.
1960 kum in Zomi Sangnaupang Pawlpi (ZSP) in Sang (School) subject khat a tawi ding in pulahna ana neita uhi. Ipu-ipate hun lai in laipuon ana um seng nailou ziehun SAVUN tungah "Zou Laiteng" ana giel ua, a savun pen tui a kawt chiengin ui (dog) in neh dingin a dugaw a, ataimangpi a, mun khat ah a kesah a, kimu kia ahi thu ipu-ipa damsawt deuten ana gen uhi.
Zou minam Lai dinga Pasian in pilna lungtang ana pieh ipu uh M. Sianzathang in theitawp ana suona ziehin tu in i Zogam ah a kizang panta a, Simpat bu, bu thumna tan zong ana kineita a, October 10. 2009 in Pu L. Jayanta Kimar Singh, Education & Transport Minister, Government of Manipur in honna anei a, Rt. Rev. Dr. Ginkhanmung, Bishop (MELC) in latna a nei hi. Zolai sinna (coaching) zong tamveipi ana kineita hi. Tualeh Board of Secretary Education, Manipur in zong Pawl sawm (Class-X) Examination Question ah "Zolai" zong ana pangsah zel uhi.
Zou Laiteng a lunglut a pan na la i misiem neite uh phattuom ngaina in January 17, 1999 apat in tu tan chieng a Board (Committee) na ding thei in kipuohna hoizaw chi in "Zou Script Development Society (ZSDS)" chi in ana kiphuon a, Government ah zong registered bawl ahi (Regd. No. 316/2007 dated 16/06/2007). Tualeh Central Institute of Indian Language (CIIL), Mysore in zong ang theipi a, ang deisah hi.
Tu-le-tu a Committee Member tam anuoi ate ahi uhi:
Chairman : Pu T. Thongpau
Secretary : Upa Khupsuankham
Finance Secretary : Pu Paul Zamkholun
Treasurer : Pu Stephen T. Semkholun
Information Secretary : Pu T. Khamzakap
Vaihawm lienpen Palaite
1 Pu Thangchinsuan
2 Pu James K. Zou
3 Pu Dominic K. Munluo
4 Pu T. C. Tungnung
5 Pu P. Pumkhojam
6 Upa T. Khamchinlam
7 Pu S. Lianzakap
8 Pu Nengchinlam
9 Pu Chinlunthang
10 Pu Selchinlang
11 Upa Enkhothang
12 Pu Ginsuanhau, MLA
13 Nh. Cicilia Mama
14 Pu P Tongthang
15 (L) Pu Aloysis T. Nehkhojang
Adviser : Pu T. Gouzadou, Ex Minister
16-05-2020
Featured Post
KHRC Condemns CM's Churachandpur Helicopter Visit
Lamka, July 4, 2026: The Kuki Human Rights Council (KHRC) has strongly condemned the Government of India for facilitating Manipur Chief Min...
Recent Posts
-
--- Viewers discretion is advised ---
-
March 14, 2025: A statement by 𝐈𝐧𝐝𝐢𝐚 𝐅𝐨𝐫 𝐌𝐲𝐚𝐧𝐦𝐚𝐫 has highlighted the worsening plight of Myanmar refugees in India, who face ...
-
THE ZOMIS are one of the branches of Mongolian stock allied to the Tibetan Burmans and whose stories dates back to 2,000 BC. These people ...















