ZSF Press Release August 30, 2020
YUSUF LEH ZULEIKA TAANGTHU //By: Pastor Thangdoulal Suantak
Do our NE youth in cities have future back home? ~ Robin Hibu IPS
NEW DELHI, AUG 30, 2020 --- Feel bad to tell you about all dark side of NE people's life .... but they come to me only when they are battered, bruised, abandoned, hurt and finding no hope nor succor anywhere most of the time in their reckoning hours, their faith on me is most painful for me , as I can't do much, other than giving HOPE .......
-------------------------
HATE the sin, not the sinners - Need to UNDERSTAND the circumstances -
-------------------------
1- Their is an outcry by most of NE people in social media to name and shame them by exposing these youth both girls and boys - names, tribes, states for deterence for other girls etc.
Law doesn't allow to name any minor victims, or juvenile to publish their names. Also, such shaming them generally lead to terrible consequences like suicides or run away from home as they can't bear such societal tagging them as 'fallen outcastes' ... recent example of NE young girl attempting suicide to avoid embarrassment from back home is an indicative of horrible outcome of once their name are known to world.
2- I had few NE female visitors claiming as working in spas.... ...who hesitantly revealed that, they were rescued by ngo and police with much fanfare initial euphoriac promising them too many rosy rehabilitation packages etc.... but left them to lurch as out castes in their community........had to come back in the profession for bread and butter, they told me at least, here they pay you for services, but outside...all wants free services.
They came to me for helping them to get hostel admission for their fatherless children with fake fathers names in Delhi & NCR schools.
After hearing their painful unwitting journey of exploitations by society and helplessness of being left alone uptill now.......made me very sad and set me thinking and feeling so helpless for these females .... who also dreamt to have sweet home with family of their own, but alas, they can't do it now ....
3- It's poverty, it's hunger, it's lack of employment, its lack of education, it's lack of awareness, it's lack of robust system for encouraging poor girls advancement in life, it's lack of insensitive society, law, family pushing them to survive somehow like drowning person even holding crocodile tail !
- BEFORE WE OUTRIGHTLY CONDEMN THEM FROM OUR NARROW PERCEPTION .....
- I would like you all to ponder in cool mind -
a - Why NE states can't have entrepreneurial development, industrialization.... having full of jobs for our youth especially for girls?
b - Why our NE youth especially girls have to rush and grab these volatile unpredictable menial skill development training like beauty saloon, spa, grooming, massaging, waiters, receptionists, bpo operators, guide, interpreters, room girls, table girls,.. Are our smart and beautiful NE girls fit for these kind of jobs?
c- What are incentives for education of poor girls in remote hills, is there any scholarships, hostels, working girls shelters?
d- What are vocational training based on area specific requirements for girls, why only outdated handlooms training, spas, why no survey on area specific requirements by govts for girls specific jobs ?
e - How much budgets do NE states allot for development of women and girls of their states ?
f- Why not have Impact Analysis of existing schemes for girls by IIM/IIT for future road maps ?
g- What have we done for inheritance of parents property excepht for Meghalaya state ?
h - Why we as a society generally casting aspersion on unmarried young girls ?
i - What are institutions set up advancement for women and girls child in 8 eights other than reactive actions after incidents, why no proactive initiatives by them ?
j - Are we all giving best education, nutrition, health care for your sisters, daughters in your home ?
k - Are we allowing your sisters and daughters to participate in family decisions ?
l - Are we allowing them pursue her liking vocations or sports ?
m - What have we all done to make them fit mentally, physically ...have you admitted them for martial art training, so that, she does not become mere victim without skill to defend herself ?
- PLEASE HAVE SERIOUS THOUGHT ON THIS....than, still you suggest me to shame our meandered sisters and brothers publicly by telling their names, tribes, villages, states in social media ?
- To me, these troubled distreseed youth from "the profession" seeking my help for admission of their fatherless daughters still haunting me.... and I understand their hapless cruel world ....where they are somehow surviving....don't know how long they will sail ....
- With sad and helpless feeling... thank you all.
(Opinions are personal, based on experiences of dealing cases under the aegis of Helping Hands Ngo in Delhi for 16 years.)
2 died in Imphal-Jiribam Road accident
IMPHAL, AUG 27, 2020 -- Two persons died in an accident in National Highway-37 Imphal-Jiribam Road on August 23, 2020.
The deceased have been identified as the driver Mr Paominthang Haokip (34) s/o Lunkhojam Haokip of Phoilen, Near Valpakot and Mrs Kimjahat Vaiphei (47) w/o Thangtinlen of Tuibuong, Ccpur, Manipur.
Sources said the Bolero fell down from about 300 ft high. The ill feted accident occured between Kaimai and Barak River in Jiribam Road.
The accident came to be known when some people suspected the foul smell and found the damaged vehicle and the dead bodies.
Manipur Police and Nungba Youth Club evacuated the vehicle and took the corpses.
Itna Sisan Pahtna Laate Video Album honna nei
Lamka 29 August 2020: Thangkhal Baptist Church Pawlpi sung a khanglai bang jah hiam kipawl khawm ITNA SISAN PHATNA LAATE board chia kimin voh te'n Gospel Visual Album abawl uh tuni'n S. Phaiza Thangkhal Baptist Church Biak inn ah ahonna leh Pasian kiang a latna om hi. Hih hun zakna a Tang Khailianmang leh Lia Lydia in lamkaih a, (L) Rev. Khaikhanthang SUUNNA mipi paikhawmteng in dinsa in daidide in minute khat sung sunna nei ua, ITNA SISAN PHATNA LAATE Choir apat in Thangkhal Nam te lak a Pasian thu (Gospel) pua lut tu (L) Missionary Pastor Thawngluan EBCC ki phuah na laa (L) Rev. Khaikhanthang in a phuah "Vevo Tazen lai a na sang" chih laa sa uhi. Pastor Hangmuanlian Director Youth & Mission TBC in programmete Pasian kiangah aapna nei in, Genmuansang @Khalpa in apaikhawm mipite vaidawnna nei hi. Gospel Video Album honna Rev. K. Ginkhankap ABA Missionary in nei in Rev. T. Chinminlian Executive Director Thangkhal Baptist Church in Pasian kiang ah laan hi. Laangminlun, Chairman ITNA SISAN PHATNA LAATE Board in Album piang khiatdan Report pia in, Upa Zalianpau Adviser in thugenna nei a, Chief Guest Rev. K. Ginkhankap apat thu genna om hi. Chief Guest in agenna a Thangkhal sung a hihbang Gospel Album hon khiat theih a om kipak mahmah ahihdan gen in Minam adia gou manpha leh Saptuam a dia kiletsakpih tham ahih dan gen hi. Maban a jong pan hong lak touh sem ding uh deihsakthu gen a, apian apat Chief Guest a apang patna ahihman in ama mimal tak a zong kipak ahih dan gen hi. Chief Host Upa Nengsuanthang President Thangkhal Baptist Church leh Upa Thangsuanhang Vice President TBC apat thugenna om in, Programme hunsung in ITNA SISAN PHATNA LAATE CHOIR leh Lia Nuamngaihkim, Lia Roda Ningbiakhoih leh Itna Sisan Phatna Laate Quartette te apat lasakna om a, huntawp ah Elco Kamlianlal Secretary Itna Sisan Phatna Laate in kipah thugenna nei in Pastor Genzatung Director Woman & Child Thangkhal Baptist Church in programme khakna nei in paikhawm mipi tengin Gospel Album thak lawpna in theitui dawn khawmna tawh hun jou uhi, Hih ITNA SISAN PHATNA LAATE Gospel Visual Album ah laa 12 om a, Thangkhal Pastor te leh Thangkhal sung a Upa te phuak hi a, Album a laate ahih leh Thangkhal Baptist Church Pawlpi sung a mi kiphal te'n Sponsor abawl uh hi a, April kha apat Studio Recording Thangzangam Khongsai kiang a abawl uh ahi. May kha apat Gebion Media tawh kithuah in Video bawl pat uh hi a, Hih Video Album bawlna a sum bei teng lakh 2 val hi in kigen a, Programme zakna sung a Thangkhal Hausa leh Thangkhal Tribe a lamkai te leh Thangkhal sunga Civil Society Organisation a lamkai tuamtuam te'n zong uap uhi.
Itna Sisan Phatna Laate Disc leithei ta
Free Pick n Drop Services for the Poor
LAMKA, AUG 28, 2020 --- In the midst of Covid-19 Pandemic which disrupted the lives of thousands, especially the poor families in Churachandpur district of Manipur, there is a good news!
As the saying goes: "Service to human is service to God", a young man (in pic) have circulated in social media groups that he can be contacted for "free pick and drop services" for any emergency situations like medical check up, pregnanct related problems, and others.
Those who could not afford to hire vehicle can contact # 7011025774.
*Photo: The Samaritan boy.
Itna Sisan phatna Laate Visual Video Album honna om ding
Asia a inn lianpen Nagaland Baptist Church
NAGALAND, AUG 28, 2020 --- 1942 lai in a foundation bawl ana hita, 5 May 2007 a bawl pat ahia, kum 10 zawh, 22 April 2017 in bawlzawh in um hi.
Himi Sumi Baptist Church, Zunheboto, Nagaland ahilhleh 23,73,476 Sq.ft alian ahia, a saau lam 203 feet, a vailam letdan 153 feet, tualeh asan lam 166 feet ahi.
Himi Church sungah mi 8,500 touthei in, pindan 27 a om hi.
Biakinn dak ahihleh Poland apat lak ahia, tua hunlai a Lakh 15 man ahi. Himi dak pe'n kg 500 a gik ahi, 93% brass leh 7% tin a siam ahia, km 1.5 huam sung tanpha ah a gin kiza pha hi.
Himi. Biakinn lam na'n sum million 36 bei pha kichi hi.
*Image via Social Media.
TBC Pawlpi in Bolero thak lei
U Pa Guite innpi Blessings on Pu PS Haokip President KNO
MANIPUR A ZOMI MOVEMENT TAWH KISAI TAMLOU
AMASA in, Pathian hehpihna toh mipite' deihna banga Zomi Re-unification Organisation (ZRO) i phuhkhiak uh kum 25 bang chingta a, Pathian min ka phat hi. Tup leh ngim kichiantak nei, Kivaipuakna daan leh duun kichuptak nei Pawlpi ahihziakin, haksatna leh buaina tampitak tuaktou zel mah leh puksia mailou in mailam nawtzel hi. Heutu masa te'n bang tupna nei a Pawlpi na phutkhia a, haksatna bangteng na palmualsuah uhiam chih leng theilou khangthak pawlkhat te'n gamteng sawkbuai a, ut leh dah a thudik kimkhat khawng i vek ekek uh kazak chiang in lunghimoh huai kasa mahmah hi.
ZNC movement bei khat suak mahleh, huailai sawng mah in research scholar tamtakin Zosuan minam ihihna diktak suikhia in hong tangkou khia uhi. Amaute laka chepteh tham mahmahte ahihleh Dr. Tualchin Neihsial, Pu S. Thangkhangin, Pu L. S. Gangte, Pu Dr. Kamkhenthang, Pu Dr. Vumson, Pu Lal Dena, Pu Rev. Dr. Mangkhosat Kipgen, Pu Rev Prim Vaiphei, Rev. Dr. Sing Kho Khai, Rev Khup Za Go, etc ahi ua, amaute laigelhte muhtheih in omvek lai hi.
Kum 1990s bullam apan Manipur singtangmite' politics huihnung hong chituam mahmah a, galvantawi tuamtuam apan nawkna tuamtuam kituak hi. Hiai hun a i dinmun haksatdan, thawmhau dan leh i mangbatdante ka ngaihsut chiang in, Judate Aigupta a saltan lai bang lungsim ah hong kilang thei hi. Huchi'n Zomi nam lamkai leh Saptuam heutute leng patau in, awlmohna lianpi nei uh ahi ngei dia, December, 1992 EBC(ECC) Khawmpilian khit in Consultative meeting sam zihzeh uhi. Hiai hun a makaipi a pang Phamsa Rev.T.Jamkhothang panlakna manghilh theih vual ahi kei hi. Chial a ka om bang in kei leng consultative meeting ah kava tel zel hi. Heutu paikhawm te'n, ut leh utlouh thu gentheih omlou in, Pawlpi khat bawlkhiakna dia mohpuakna piak in ka om hi. New Bazar a Pu K. Vungzalian, Ex-Minister' innsawngtung, common room ah hon final khum ua, Phamsa Upa T. Phungzathang, Ex-Minister in thumsakna hon nei hi. Huchi'n Jan 1993 sung ngei a Diphu nusia a Lamka hong pemtou dia thupiak toh ka kikhen uhi.
Lamka ka hong tun in koi a bangchi pat ding chih ngaihtuah ngal ahi a, Aizawl a om Pu Tielkhal, CNF heutu kava kimuhpih ua, belhtak ana hi khol kei. Huchi'n Lamka hong kik in, Burma a Kachin Independent Army (KIA) heutute toh kimu di'n kei, L. Tualkhanhau, G. Vungsuanthang leh Pu Tunzakham Hangzo ka kisa ua, Rev T. Jamkhothang in thumna toh hon khakhia hi. Burma ah Pu Thanglianpau, Gen.Secretary, ZNC(Burma) leh elected MP, Burma in hon makaih hi. Ka kimuhpih dingte uh Pawl min lou a muh theihlouh ahih ziakin, kou leng ka kikumkhawm ua, i hihna diktak leh sak leh khang in i pomtheih pen uh Zomi ahih banah, researcher leh historian teng in leng Zosuan, Zomi ihihdan leh min dangte (Chin, Kuki leh Lusei) midang te'n hon sapna ahihdan nial vuallouh a suikhia khinta ahih ziak in, Pawlpi min ding in Zomi Re-unification Organisation (ZRO) chih April 1993 in, Phaphian mun ah, namkipna kon nei uhi. Pawlpi phuhkhiak dia thupukna bawl hun Feb, 1993 hi a, amin hong kiphuah April, 1993 ahi. Ahi a, hiai hun in leng Pawlpi structure bangmah bukimtak a lepfel ahi nai kei. Huchi'n KIA Chairman Pu Brangsai, Chief of Army Staff Pu Zawmai leh Foreign Secretary Pu Zongkhra te toh ka kimu ua, a siam un a hon deihsak mahmah uhi.
Lamka ka hong tunkik un, New Lamka YPA Hall lui ah heutu tamtak paikhawm in, report piakna leh ZRO structure/body bawlfelna kinei hi. Heutute'n hamphatna hon pia ua President hihna ka let banah, Pu Thanglianpau@Daniel Thang in Vice President, D. Kamsuanthang, Gen.Secretary, Thangzakhum, Fin.Secretary chihte guan masak ahi. Mobilization leh awareness campaign patngal ahi. Gam leh nam it tuailai bangzah hiam in gamnuai zuan ngal ua, Pu Kaizasang makaihna toh training kibawl in, huchi'n Zomi Revolutionary Army (ZRA) hong piangkhia hi. Kum Sept, 1993 in Delhi ah Thanglianpau@Daniel Thang toh ka hoh ua, India Government kiangah dawlkhaat kiseplut hi. Tua dawlkhaat ah, 're-unification of all Zomi of Burma and India into one political unit' chih thulu kipansan hi.
Mobilisation bawl na ah, tribe tuamtuam heutute ki lutchilh masa hi. Hiai hun a hon malakpih Pu L. Chinkhanlian, Editor, Manipur Express, Pu Kapchhung, Gen.President YPA GHQ, Pu Chin Ngaihpau, Gen.Secretary, YPA GHQ, Pu S. Chinzalam, Pu N. Thangchinhau, etc te manghilh theih vual ahi kei uh. Tribe sung mobilization gahsuah in, kum 1995 in STC(SNC), VPC(VNO), PTC(PNC) leh Teddim Chin Union (TCU) te'n Charter of the Zomi Re-Unification Organisation suaikai a sasin-salung nekhawm in Pawlpi namkipna leh minam adia panlakna hon neitou ngekngek uhi. Tuni chiang in tribe 9 bang in sasin-salung nekhawm in Zomi movement ah i semkhawm theita ua, kipahhuai kasa mahmah hi. Huchi'n Manipur ah ZRO tuh Zosuan tribe tuamtuamte (tribe cheknokte ka chihsek ahi) khaikhawmtu hongsuakta hi.
I theih chiatsa bang in, Pawlpi lamzangtak a paitou kimlai June 24, 1997 a KNF(P) te'n Saikul khuami, minautang 10 hon kaplup sak chiang in buaina meikuang hong kipankhia hi. I sanggam te'n hiaidan a hong dou hial dia gintakna bangmah a kineihlouh ziakin, buai kipat chil in vanzat bangmah kineilou hi. Himahleh, Burma a sanggamte toh kithuzak in, a neu a lian, a nai a gamla a om Zomi te i panghuan ua, gamtang thei zawdeuh a i om chiang in balance of power hong omthei in, huchi'n Oct, 1998 in unau kal a kilemna (Kuki-Zomi Peace Accord) i bawl thei uhi. Hiai peace accord thutuun poimoh mahmah ahihleh, nomenclature thu a kuamah ki imposed khum louh ding chih leh tax leng forced a kingetlouh ding chihte ahi. Hiai buai hun in Zomite' Pathian i samkhawm ua, Saptuam te' thumna leh panlaknate manghilh theih vual ahi kei hi. Kum 1997-'98 buaina ah si leh mang tampi i om a, poi mahmah in, khasiathuai mahmah hi; himahleh, Pathian in hiai buaina tungtawn in Zomite' kipumkhatna, khovel theih a Zomi puanzakna, Pawlpi hatzawksemna leh Zomi movement suhattu hong suaksak maimah hi.
Tamtak ten Zomi sihpih a hinpih ihihdan phoklou in, tuni'n Pawlpi bang i dem ekek ua, heutumasate' vision leh kalsuannate bangmahlou in i koih uhi. Pawlpi Kivaipuakdan leng theilou i hia ahih keileh kitheih mohbawl i hia chih ding khop in i phengpaita uhi. Ettehna ding in, Pawlpi kiphuhkhiak chil in tribe te pansan pipen a kinei mah ahi. Ahi a, Pawlpi pen armed group khat hong hih chiang in, civil organization toh kalsuan kikim himahleh pumkhat suaktheilou hi. Civil organization or Tribes ten leng Pawlpi a tanvou a neih ding ahi chihthu hong ginkhiak tunglai in, ken bel, tanvou leh mohpuakna tonkhawm gige ahi (power and responsibilities), thautawite' kalsuanna teng kou leng ka mohpuakpih ding uh na chihtheih uleh hoihlua ahi, himahleh, huai hizenlou a, policy kibang a kalsuankhawm in, tribe teng Council khat nuai ah kikhaikhawm leng hoihzaw ding ahi, ka chi hi. Huaimah paisuak in Zomi Council (apex body of Zomi CSOs), i bawlkhia ua, federal system a zui hi. Pawlpi'n bel Presidential form of democracy zui in tunitan i paitou tadih hi. Pawlpi a semtute minam adia hinna phal a kipiate hi a, CSO lam bel huaidan hilou hi. Hiaite banah, ZRO in Kivaipuakna Daan (Constitution) hoihtak kinei a kum teng in Annual Assembly kinei gige a, huai hun ah Annual Audited Statement velkhawmna, Annual Budget approve na leh maban kalsuan dingdante kikupkhawmna neih zel ahi. Kum nga (5 years) dan teng in General Assembly kinei a, Assembly palai paikhawmte'n (CEC member leh Cabinet) President ding telna kinei zel hi. A kallak a President deihlouhna leh muanzoh louhna omkha thei chihziakin Impeachment clause leng Constitution ah ki omsak hi. Hiai dante zuilou in President khekkhiak or paihkhiak theih hilou hi.
Kum 2000 lakvel apan tawlkhat Phaijang helpawl in naktakin hon nawk ua, huai hunlai mah in heutu tuamtuam apan Manipur context a political demand neih ding pressure hong hat mahmah hi. Himahleh, a chil in, Pawlpi'n bel Manipur context kia a demand neih lemtang kisalou hi. Consultation bangzah vei hiam neih ahih chiang in, i thiltup pipen nelhsiahna leh taihsan ding chihna hilou in, Manipur a buhpang lei khat neih ding chih thupukna om ziakin, 2005 in Ministry of Defence, Govt. of India toh Ceasefire agreement kinei masa hi. Hiai suai kaihpih te'n political table tan kon tunpih ding uh a chih ziakin, amau leng tunitan hong angvan mahmah uhi. Political solution neih baihlam zawkna ding ngimna banah solution omleh a hamphatpih thei dingte laka armed group tuamtuamte toh kalsuankhawm ding chih Government lamte deihdan ahih ziakin IPRA bawlkhiak masak ahi. Huai zoh kum 2006 in UPF phuhkhiak hi a, founder President Pu Thanglianpau ahi. UPF sunga kipawl khawm group tuamtuam te'n issue-based a pankhawm ding, nomenclature thu buaipih masaklouh ding, Manipur a political status khat neih theihna dia kalsuankhawm ding chihte tup pipen in kinei hi. Huchi'n kum 2008 in UPF leh KNO min zang in tripartite SoO suai kaih ahi.
SoO Preamble toh kituak political demand bang hoihpen ding hiam chih Pawlpi'n consultation kineizui ngal a, Study Team kibawlkhia in amau te'n Assam, Meghalaya leh Mizoram khong va khodak uhi. Amaute' recommend dungzui in, Manipur tribal te adia Autonomous State status (Art.244A) hoihpen leh thil hitheipen ahi chih a kimuhsuah ziakin ZC in ATS demand na Government ah submit ngal hi. Hiai pen UPF level ah leng kikupna omtou tou a, huchi'n UPF mah in leng ATS pen AHS a khek in Autonomous State demand hon lemsakpihta uhi. KNO in bel Kuki State demand paipih uhi. Huai hunlai in UNC te'n Alternative Arrangement (AA) demand bawl uhi. Tribal teng paikhawm theihna dia Kuki leh Naga kikal adjustment kibawltuah zek poimoh a, tua ding in nakpitak a panlak ahi. Himahleh, kum 2015 a Naga leh Govt. of India in Framework Agreement hon bawl guih leh, Naga-te leng hong kituam zial in ei agenda ah hon lunglutpih nawn kei uhi.
Kum 2015 a 3 Bills buailai in UPF leh KNO in leng State Government in hon bawldan lungkimlouh lahna leng hi ding chi in common political demand ding in fullfledge Statehood ki thukim uhi. Manipur a Congress ministry in political Talk a nelhsiahdan leh 3 Bills hon bawlkhum dante uh thangpaihhuai sa in, UPF heutute'n leng BJP uliante toh kihoulemna chikhat hon bawl uhi. Tua ah, BJP in Manipur a ministry a bawlkhiak ngeingei leh BTC model with 6sc hon bawlsak ding uh chih ahih banah Interlocutor hon guansak ding uh chih ahi. Manipur ah BJP ministry hong dingkhia ngut a, kilemna omsa bang in Interlocutor ding piak in i om a, political talk leng hon patpih uhi. Himahleh TC demand toh kisai serious talk kipanzok theilou hi, aziak bel, Government in KNO leh UPF te TC demand a paikhawm dia hon deih banah KNO in Kuki TC chih dia hon ngiat ziak un kihoulemna omthei zawklou hi. A tawptawp in KNO leh UPF te TC demand ah hong paikhawm thei ua, huchi'n Draft TC demand government kiang a submit ahi.
Calvin.H in amah thutum a Cabinet Emergency meeting a sapa Thanglianpau, President, ZRO stepdown dia Cabinet 5 te suai a kaihsak khit, a ninawn zingkal in Khupthang ka inn ah hong vaklut in thil omdan hon hilh hi. Ken leng 'Thanglianpau' siat leh phat i theihsa vek hi a, bang chi phut na hi ua, bangziaktak a hichi gamtat na hi ua' chi'n ka dong hi. Ama'n, 'Calvin.H in ka innbawl laklawh lua, zou nuam a President kianga Thanlon lama contract work ka nget leh 'aw' chi a lah hon pelou. Behiang PS bawlna ka nget nawn leh huai leng Rs.80 lacs kia hon pezel, heh mahmah ka hi' a chi, chi hi. Khupthang mah in leng, 'ei leng Cabinet khat kihi a i Zi te'n bazar a mehzuak mai' chi'n gen beh hi. Ken leng, 'khai aw, taget aw, sum kituh na hi maimah ve ua le maw' ka chi hi. Manlou a tul guang, sumulou a dial hokna om ahi peuhmah hi. Lianmuanthang Valte thahsom chih apan foreigner case tan ah, aziak leh zar ding phuaktom toutou lel uh ahi chih chiang mahmah hi. Tuni a i buaina uh mimal duh-amna ziak himasa mahleh, political solution i neih ding dalna a ziak lianpen ahi.
Calvin.H in tuma deuh a JMG Chairman address a a laigelhna a 'Thanglianpau, the self-styled leader of the ZRO/ZRA' a chih mokpen diklou ahi. Pu Thanglianpau pen Kachin state a ZRO ainah phahtute laka khat hi a, founder Vice President ahih banah, kum 1996 apan Manipur pansan a I Zomi movement a kiheltou den heutu khat ahi. Kum 1997-'98 buaiven kuan lam in, New Lamka YPA Hall dim phitphet a kikhawm Saptuam heutu leh Minam makai banah Pawlpi sung a workerte deihna banga ZRO President hihna Thanglianpau kianga ka piak, Phamsa Rev T.Jamkhothang in a luzanga khutnga a thumna toh a namdet, ama ut thu leng hilou a President mohpuakna piaka om ahi. Hiai bangteng ahih nunga, bang dia Calvin.H in self-styled President chi khonung thei mok ahia? Thanglianpau in President ahihnung, amah khazapna nuai a Calvin.H in mohpuakna tuamtuam lentou a, special treatment piaktouh ngitnget hizaw lou hiam ? Lungthul mutiny ah a min dawkkha mahleh ngaihdam hi a, latest Presidential election zoh a Thanglianpau in Vice President mohpuakna a piak zenzen leh, nahkhok in muvanlai nou a khawi mah hong bang hizawlou hiam?
ZRO in Zomite kigawmkikna dia theihtawp suah a kum 25 val i panlaknate lakah, moral integration tan i lawhching mahmah ua, physical or geographical integration process pai lellel in, political integration process ah i luttou theita uhi. Hiai bangtan i tunlai ua, bang dia Pawlpi'n tribe teng tokbuai chi a ngoh mokmok thei i hia ? Bang dia haksapi a i kaihkhawm Zosuante khenzak teitei sawm i hia ? Bang ziaka, Pawlpi, ZC leh UPF Kivaipuakna Daante palzut zen a gamtang i hia ? Bangziaka Zomi policy kalh zen a, gamke khat sunga citizenship issue khawng vek a, India Zomi leh Burma Zomi chih khawng genthei mok i hia ? Hehpihtakin hichibang chindan hon tawpsan un, khangsawnte' hamsia pozoulou ding na hi uh. Armed group sung ah Cadre leh Leader dinmun a kibang ngei a hia ? SoO ground rules ah Bangladesh a piang, Burma a piang leh India a piang chihte khentuamna om hia ? India politician tamtakte Pakistan a piang ahihna uh question ahi ngei a hia ? Hai leng a hun phet om a, zuau gen in leng a phaktop nei ahi.
Tunitan Pawlpi kalsuannate kidong dialdial masalou a thil hih tamlou ahi. ZYA vai bang leng aleh amak in tuni'n i gen ua, adiktak a gen in, 1997-'98 buai sung teng ZYA panlakna toh kep tuakte kikem a, vui ngaite kivui ahi. Huailai apan Zomi sunga sih leh man hun a kisaidan khat a paikhom ding chihthu omsa ahi. Hiai toh kisai consultative meeting Muvanlai Camp mun a neih hun a PTC HQ heutute thugen khong phokthak huai kasa hi. PTC hiam YPA hiam heutu kikhek teng a minam policy khekzel ding chidan i hi uhia ? Tuni chiang in Burma a Zomi khua teng ah ZYA unit omsuak vekta a, Manipur ah leng ZYA Block 10 vel om a, Unit 120 val nei uhi. Guite kual a Paite khua 20 khong in ZYA mah in kana kivaipuak ding uh a chih ziak ua, Pawlpi'n YPA target tuam a, Paite hih chimit a omta hia ? ZYA Unit dang 100 val te Paite khua hi selou uh ahihlam theilou tel i hi uhia ? Mimal a ZYA heutu ihih chia ZYA gum mahmah, YPA heutu i hih chia ZYA doubawl ekmok chih omthei hia ? Re-unification process a i panlaknate hoih i sak kei leh kikupkhawm a bawllem theihlouh a om kei. Hiai khawng neneuhte kisiat kibalna in nei kei ni.
Hiai mah bang in ZoLLS toh kisai leng, thudik theichian loupi in numei ak gulmu mah i bang kheukhou uhi. Consultative meeting deihna banga hong kibawlkhia ZoLLS nasepte tunung kum 50/60 bang a piching pan ding thil ahi ua, a Member te leng mi muanhuai leh zahtak tham ching ngen ahi uhi. Kei leng Adviser ka hihna ah a nnasep uh ka theihpihlouh a om kei hi. Kuamah pau, kuamah lai demna leh sukbei sawmna a om kei hi. I phuahtawm gam gen moklou a i theihsiamlouhte a kisaipih heutute kianga kan chet ding ahi. A himhim in Pawlpi sung ah leng pau leh ham a kideidanna a om kei a, Zomi pau chihtuam biik leng a om tadih kei. Pau leh ham huchituk a awlmohna nei i hih leh, Bangalore, Delhi, Mysore khawng apan Languistic expert samkhia zen a Seminar leh workshop kisai zelte a bang ziaka tellou i hia ? I theihsiamlouhte bangziaka amaute dong lou ? Tua documents a kaihkhopte uh leh a buaipih lelte bang uh en ve ua, pau teng kaikhawm a common dictionary a bawlkhiak dek bang uh kuamah kawktuam nei ahi sam a. Kei mahmah bang leng Chinzam Tawmbing Paite-English Dictionary pen Zomi—English dictionary khat dan a internet khawnga kapkhiak dia hoihsa a dawptu in ka pangkha hi. ZoLLS mah bang in issue-base CSO i phuhkhiak bang zah hiam leng a om uhi.
Khamtheih guihtheih doudalna toh kisai bang leng ZRA town a omte'n theihtop suah a pan hon lak chiang in lawhching mahmah a, himahleh, key supplier tatakte hon sukkhak dek chiang un kawikil kil hiam apan dalna lianpi a tuaksek uhi. Kani khamna toh kisai leng Saptuam heutute' patauhna zahtakna toh Pawlpi'n khamna hon bawl uleh, a lehlam a Pawlpi toh mekmat teitei i sawm ua, kuate hiam sukminsiatna di'n i zangzel ua poitak ahi. Pawlpi'n khamna thu a suahlai a, semsuah dia mohpuakna a piakte mah tuni a gensia tute hilellou hia ?
Zomi policy mubanlou a, minam itna neukha leng neilou te'n Pawlpi kibukna ding in hong zang nawn mahmah kei un. I lungkimlouhna leh i paidan hoih isaklouhte kikup khawm dialdial sawmlou a, lemna thugente bang i nelhsiah laiteng ei a diklou ihihlam kiphawk huai kasa hi. Pawlpi i chih mimal khat/nih tung ah kinga hilou a, Minam leng Pawlpi khat kia tung ah kinga hilou ahi. Tuni a kha 7/8 kiphin tute'n Minam adia kum 25 val i sepkhiaksa teng leitual denna ihihlam kiphawk hun lua petmahta ahi. Minam ka it chichi khem a, Manipur a Zosuan teng in political survival i neihtheihna ding chance subuaitu a i panzel leh banglak minam it kha i hia? A Little learning is dangerious; a Little Knowledge is detrimental for the future. Kuapeuh Minam heutu hih ut in Minam itna, theihna leh vision thuah in road map hoihtak nei in minam ma hon kai unla, heutu masate' panlaknate leng zahtakdan hong thei un. Hehna a vaihawmlou in, pilna in vai hon hawm zaw un. Thudik nelhsiah leh pialsan lou in hong pang un. ZRO kibulphuhna, truth and freedom ahi.
Pathian in Zomi leh Zogam vualzawl zel hen.
*via Social Media on 2020-08-19
OUR GENERIC NAME IS ZOMI: DR MANGKHOSAT
My First Impression - KV Essay Competition 2020
KHALVONTAWI 1st ESSAY WRITING COMPETION thugelhte apat kamuhdan tangpi...

Khalvontawi Media te vaisiana toh "Diktatna in Nam a tawisang" chih thupi pansan in Khalvontawi 1st Essay Writing Competition ana kisai pen ahun beita in khalvontawi sinlai hunkhop apat in Essay competition entries kimu hi. Hih essay a alaigelh te uh kasim na apat in kalungsim a om masa penpen ahihleh iham Thangkhal ham pen kuamah adikchet a gelh thei ki omlou hi. Hih ken kung gelh pen jong adik kachi ngam tuan kei hi. Thangkhal ham pen iham dan chetchet a gelh ding haksa pi suak hi. Ham khauh ahihman in atamjaw ah 'h' pangleh simnop ding in kagingta hi. Hih khalvontawi sinlaite laigelh apat in iham pen gelh dan mumal omnailou ahihlam kiphok kik thei hi. Itheihdan, i ut dan, dik isakdan a kigelh chiat chilei kigen khial lawmlawm lou ding in gingta ingh. Literature society pen ipoimoh mahmah ta uh chih jong muhtheih in om hi. Tu dinmun a Literature/lai gelhdan toh kisai a ijuitheih uh omsun Thangkhal Bible(new Testament) ahiphot mai a, huapen jong ijuikim thei naikei uhi.
Essay competition a lai kigelhte isim chiang in athugelh hoih mahmah napi in laiteng zatdan laigelhdan lam ah pahtakna ding omlou chih ding ahi. Alangkhat ah Zou ham a isim leh jong dik, Paite ham a isim leh jong dikthou chihtheih ding dinmun in ilaigelh te om hi. Literature society hoihtak neih a "A, Aw..." pansan a iham gelhdan nasatak a pan ilakthak keileh khangnou tampi buai semsem ding a, khatvei chiang in sukdik haksapi suak thei ding dinmun in kamu hi. Literature ding a ineihsun uh Thangkhal Bible pen TBC te a sese dan a koihtuanlou a, iThangkhal laigelh dan lakna ding a ei Thangkhal ham jang teng in ikoihtheih uleh ilaigelhdan uh kibang/kituak(uniform) thei deuh ding hi. Bible pen pomtheilou mi a omkei ding chihtheih tuanlouh ahihman in hithei hileh literature lam a theihna anei deuh teng kaihkhom a Thangkhal Literature Society chih khat bawlkhiat a panlak hun mahmah ta hi. Igensa mah bang in Thangkhal ham pen gelhkhiat ding kei mahmah in jong haksa kasak khat ahi. Etsakna in English a 'Come here' chih Thangkhal ham a gelh ding chilehang hoipen/khoipen dik ding 'hiah hung pai in', 'ipai in', ‘epai in', 'hong pai in', 'ungh pai in'.... chihte leh adang dang theih haksa pi tam mahmah hi. Literature hoihtak neih na ding in iham ipau jong hunkhop ikhek lamdang ichidiai ibeisak ichidiai poimoh khading in mu ingh. Literature Society neithei ding dinmun a i om naikei leh jong laigelhdan toh kisai seminar ichi diai workshop ichidiai ahun ahun leh mun tuamtuam a neih kisam sa mahmah ingh. TTO/TYO/TSP lamte’n apoimohdan ngaihtuah thak in pan hungla thei le uh chih huai mahmah ta hi.
Mimal a itheihdan dik isak dan chiat jui a gelh mai ding maw ? bang chi ding? Laigelhdan bangmah mumal neilou a bangtan vei omlai ding. Tua ahihjiak in akintheilam a Literature Society neih ding dan lampi ngaihsut thei lehang iham ipau kepbitna jong hiding a, inam ading a khantouhna jong hung tut/itut ding hi.
Hih KV Essay competition tup leh ngim thupi pen jong literature lam ah bang dinmun a om ihia chih muhtheih ahihkhak leh chih ahihban ah sinlai sangnaupangte lockdown sung a lailam angaihtuah kik na ding uh chih ahi. Hih feedback pen general view maimai ahi a, alaigelh ki mute tawh kisai specific feedback atuam in bawl kisawm kik ding hi. KV Essay Competition a laigelh submit tengteng tung ah KV Media sik leh tang in kipakthu kung gen hi. Competition result pen hun tomkhat ana ngak lai ni. KV Whatsapp leh www.khalvontawi.com tungtawn in result hung kiphuang baih ta ding ahi, KV news ana sim jeljel lechin ......
- HangP
www.khalvontawi.com
B Muan Ngaihte in Only Grace Home ah Sawm-a-Khat pia
LAMKA, AUG 15, 2020 --- Tuziingkal 7:00am in lasak siam B. Muan Ngaihte in hun bangchik a pan hiam a kipan a ana khol, Sawm-a-Khat (Tithe) Rs. 5000 /- te ZMA (Zomi Mothers Association) etkol ONLY GRACE ORPHANAGE HOME, ZMA ROAD, VENGNUAM, NEW LAMKA ah Piakkhiakna vanei hi.
Aman a genna ah, Sawm-a-Khat pen Pathian in keia ahi achih ahihman in kahihtheihtan in kanape gige a, tutung ahihleh bangchik apan hiam kanakhol te zan apan kangaihtuahna ah ONLY GRACE HOME a piakding lunggulh na ka neih mahbang in Pathian lemsak hiding a lam en in, ZMA President ka call leh amauleng lem honsakpih man un kakipak mahmah hi chi hi.
ZMA President Nu. Ching Ngaih Don, Vice President Nu. Mary Vaiphei, Home Mother te, Home Board Director te, Home Naupang te kihel uhhi.
Atawpna ah Pastor Pau Sian Lal, CBA in Naupangte a diing leh ZMA makaite a diing in Thumsakna nei hi.
More than 13 skeletal bones
LAMKA, AUG 14, 2020 --- A number of human skeletals have been recovered in Mizoram today morning around 10am.
13 skulls including one minor and four jaws have been found in Tuidam village.
Villagers found the skeletal bones while they were constructing the inter-village road between Tuidam and Kawrtethawveng.
However, no body knows much about the skeletal bones which was found under the soil.
Sutzopna: Bible: Khangthute Nihna A Lungsim Khoihkha Thute
Huge arms recovered in Assam
Guwahati, Aug 14, 2020 --- Assam Police have recovered a huge arms and ammunition in varous places in Udalguri district today.
Sources said the weapons belong to the National Democratic Front of Bodoland (NDFB). Investigation is underway.
Bible: KhangthuteNihna A Lungsim Khoihkha Thute
Bible: Khangthute Nihna A Lungsim Khoihkha Thute
By: Pastor Thangdoulal Suantak
LST, Khangthute nihna sung a kipan a chiamteh diing thu-hoih, lungsim khoihkha tamlou tuni in ngaihtuah khawm ni hang in, Pasian thupina ahihna diing in i theihnate uh, i zilkhiat uh thute, leh Bible tungtawn a i ki-haanthawnna uh thute zangkhawm chiat ni, chiin i ki-ngen masa ut uh hi. Khangthute nihna sung a thu-hoih, lungsim khoihkha a i gen utte uh hih a nuai a bang ahi.
1. Pasian pen Banghiam Sung a Khumtheih Hilou Hi (2Khang 2.5, 6).
Kumpi Solomon in Pasian a diing in Biak-innpi lamna neita leh zong, leitung a inn kilam zousiah, Toupa omna diing a ching a omkei chih Kumpipa'n a theihsa ahi (Pasian pen inn khat sung a om or mun khat a om ahikei a, mun zousiah a om ahizaw hi). Hilezong Solomon in a bawl inn ahihleh Pasian biakna diing mun ahizaw hi.
Pasian pen muhtheih Saptuam liantaktakte saang in a lianzaw a, ei mihingte ngaihsutnate saang in zong lianzaw hi. Saptuamte, Tumgingte, Sermonte leh i na bawl uh a dangdangte pen Pasian tawh kisai a theihna i neihbehna diing uh leh Amah biakna i piakna uh ahizaw hi. Solomon Biak-inn lam pen Pasian kikhumna diing, omna diing saang in, A biakna mun diing ahizaw hi chih theisiam chiat ni.
2. Thangvaan Meikuang (2Khang 7.1-10).
Solomon in a thu-ngetna a zawh in, vaan a kipan in meikuang a hung kesuk a, haaltum silpiak leh kithoihnate a kaangtum hi; tuachiin Toupa thupina in tua biak-innpi a luahdim hi. Mipite'n vaan a kipan a meikuang hung kesuk leh, Toupa thupina in baik-innpi a luahdim daante a muhtak un, keitei aw, lamdang saam e! chiin tua mun a sil tungte thu a kikumkei ua, hilezong innmai a leitual ah a khupbok ua, Toupa bia leh a kiang a lungdamthu gen in, Amah a bia uh hi.
Pasian a kipan a hung kipan thangvaan meikuang in i lungsimte uh a haalkuang tawntung diing ahi. Solomon thu-ngetna zong thangvaan meikuang ama'uhte lak a a om diing ahi a, eite thu-ngetna zong i lak ua thangvaan meikuang a omna diing hileh mi zousiah lungsim ah Pasian teeng diing hi.
3. Thu Na Man Uh Leh (2Khang 7.12-22).
Kilemna leh kithutuahna khat pouhpouh in (condition) or thukhun khat chiat a nei taangpi hi. Tuamah bang in Pasian in Solomon kiang ah, 'Ka thu a na om a, na pa David bang a Ka thukhun leh daante a na om a, ka mitmuh a na muan-huai leh,' chiin thuchiam a nei hi. Tua pen Solomon leh a mite'n gamtuamte pasian a biak uhleh, gawtna a thuak diing uh chihna ahi.
Solomon kiang a thuchiam kipia tawh kibang sim in, Pasian in eite zong hung pia hi. Hih Pasian thuchiam ahihleh A thu i man ua ahihleh Ama'n eite a hung khawtuah diing hi, chih ahi. Hilezong Pasian thu pen saang a dangka, innmun lou-gam, car, bike, kali khat pouhpouhte, thuneihnate, kiletsaknate, zummawhna lamte tawh kisaite i buaipih ua ahihleh, i khut ua om Pasian silpiak hoihte laksak in i om diing uh hi. Tuaziak in Pasian in a luahna diing munte ah bangmah omkei ni.
4. Mipil Thumopsiam Zonna (2Khang. 10.1-19)
Solomon tapa Rehoboam pen a pa bang in a pil kei chih i thei uh hi. Hilezong thupuukna ginaloutak a a laak diing chihna hi sese lou hi. Vaangsiat-huaitak in a khangualte thumopna a zui a, a tung ah siatna a tungta hi.
Rehoboam mahbang in eite'n zong i khangualte thumopnate zuihnop i sa ua, i tung ua mite, nu-le-pate, innsung a i ute thumopnate zuih diing pen i utkei uh hi. Rehoboam bang a na lawhsap utkei leh na tung a mite thumopna leh thuhilhnate zui hamtang in.
(Sutzoplai diing ahi).
Grace Zamnu in WPS ah FIR pelut
LAMKA, AUG 11, 2020 -- Social media khenkhat a covid-19 positive confirmed dan a thangsah a, ana um toh kisai in tuni, August 11, 2020 nitahlam dah 1:00 in Grace Zamnu, MDC Muallum in Women Police Station ah FIR khat pelut hi.
Thutut kimu dan in social media khenkhat ah khatveini in Grace
Zamnu, covid-19 positive confirmed ahi ban ah midang jong positive um dia gintat ban ah Imphal West District Administration in Lamphel a government quarter kimkot meter 500 sung Containment Zone a puang leh August 1,2020 nung a va hohkha teng jong ki report ding
leh test dia theisah a um chi'n thethang in um
hi.
Tamtoh kisai Grace Zamnu kung a dotna bawl ahi hun ah test jong bawl khalou ahidan gen in, tuami dia koima a pat jong confirmed chithei dia result jong ama tung
a suakhiat umlou ahidan gen hi.
Tam toh kisai in ama tung a demna leh minsiat sah sawmna a khatveina chou hinawnlou ahi chi a, tuami ahitoh kijui in Women Police Station ah OC Inspector Chinneilam kung ah siil umdan houlimpina vanei in,a geltho in FIR khat thelut hi.
Women Police OC Chinneilam in a genna ah, case pen tammun a
piahlut hinanleh Manipur Police nuai a Cyber Crime Branch khut ah
case piahlut hiding leh Cyber Crime Branch in a kituapi bang a IT Act
nuai a thubuai chiamteh a suizui ding uh hi'n gen hi.
Ngoh a um Grace Zamnu in khovel a natna hileng ziah a tamtah jauthawng a umlai a tambang ngohna pen ama mimal minsiatsah sawmna ahi chi a,tambang sil bawltute'n maban ah tawpsan dia ngetna bawl in, thuthang toh kisai a awlmawh teng tung ah kipahthu a gen ban ah koipou pangkhawm a
tambang sil gilou bolte matkhiat ahitheina ding ua pan lakhawm di'n ngetna bawl hi.
"Social media hina chia hina genngam lou le mi shuhminsiat na ding leh mi ki shutuah na jang te'n tawpsan ta un,Cyber crime apat hing ki sui khe le mukhiat a um veve ding na hi un.Jail bang jut thei nahi u".
~ Z⭕LENGTHE
Connecting The Zo People🦅
Old issues resurfaced in Govt-NSCN (IM) talks
Kohima, Aug 12, 2020 (IANS) --- Amidst the fresh Central government-NSCN (IM) negotiations, numerous issues including the role of the government's interlocutor and Nagaland Governor R.N. Ravi and inclusion of Naga inhabited areas resurfaced.
Officials in Kohima said on Wednesday that senior officials from the Union Home Ministry and the Intelligence Bureau and leaders of the NSCN (IM) (National Socialist Council of Nagaland -- Isak-Muivah), are holding informal talks in Delhi since Monday.
While officials of the Union Home Ministry and the Nagaland government refused to disclose anything about the ongoing talks, the nine-member NSCN (IM) delegation led by General Secretary and chief negotiator of the group Muivah, expressed resentment against Ravi. The NSCN (IM) and intelligence sources said separately that while many of the 31 demands have been almost resolved, there are differences over a separate flag and separate constitution. The NSCN-IM has been strongly pushing for a separate flag and constitution.
"The government and the NSCN (IM) leaders are expected to hold a meaningful meeting after August 15 and some significant development can be expected by September," the sources told IANS on condition of anonymity.
Assam finance minister and convenor of the North East Democratic Alliance (NEDA) in a tweet said, "I received a call from Hon HM Sri @Amit Shah to discuss about issues pertaining to enduring peace in #NorthEast. Despite being in hospital his commitment to work is unwavering. This sets a benchmark for us all. India is proud to have you as Home Minister Sir. Admiration!"
However, in the last couple of months the NSCN-IM has been criticising the central government for the delay in the talks. Doubts were also expressed in various quarters after the Nagaland Governor in a letter to Chief Minister Neiphiu Rio questioned the "grim law and order situation in the state".
The state government in a series of statements virtually rejected the Governor's observations and clarified that "the law and order situation in Nagaland is very much normal". The Naga National Political Groups (NNPGs), a conglomerate of seven armed political groups, has also said replacing Ravi as interlocutor would turn the clock back.
Meanwhile, reacting to some organisations' demand to replace Ravi as the government's interlocutor in the Naga peace talks, the 14 Apex Naga Tribal Hohos of Nagaland and the Lotha Hoho, in separate statements on Tuesday and Wednesday backed the continuance of Ravi as interlocutor.
In another development, the All Arunachal Pradesh Students' Union on Wednesday reiterated that there are no Nagas in their state as claimed by the Isak-Muivah faction of the NSCN. Demanding to keep Arunachal Pradesh out of the purview, the AAPSU also rejected claims that there are Nagas living in their state while making it clear that any "territorial changes" while finding a solution would not be tolerated.
"The decades-old Naga peace process should not affect Arunachal Pradesh and its natives in any way," the AAPSU said in reaction to the Centre's reported decision to conclude the negotiations with various Naga groups by September.
Nagalim, a long pending demand of the NSCN (IM), encompasses the Naga-inhabited areas of Myanmar and the north-eastern states bordering Nagaland. The Nagalim map the outfit published a few years back includes Tirap, Changlang, Longding, Anjaw, Lohit and Namsai districts of Arunachal Pradesh.
Student and social organisations in Assam and Manipur are also opposed to any settlement that challenges the territorial integrity of their states. These organisations include the Asom Jatiyatabadi Yuba Chhatra Parishad and the United Committee Manipur.
The NSCN (IM), which held several rounds of negotiations with the Indian government in Delhi as well as outside India after signing a ceasefire pact in August 1997, is one of the most influential rebel groups in the northeastern region.
The Bharatiya Janata Party headed government, led by Prime Minister Narendra Modi, had signed a "framework agreement" with the NSCN-IM leadership in 2015.
Homage to a Naga-forlorn dead sister
No Answer to My Soulful Query
NEW DELHI, AUG 12, 2020 --- The untimely death of our naga sister late Mhonyani Kikon in Goa away from her loved ones back home in Nagaland brought shriek pain in my heart.
- Only what is haunting me as usual , how long our sisters and brothers from hills of north will migrate for bread and butter in cities ?
- Really, do we have no enough resources to feed our youth that they have to migrate to cities for meager pay to earn their livelihood ....?
- It's heartbreaking for me help to bury them in cities in strange graveyard, or cremation done amidst strangers in crematoriums or send their dead bodies in coffins back home of our NE youth dying in cities. Its more painful many are in distress due to lack of jobs and and opportunities back home... compel them to hang around even for petty jobs in cities, lonely, homesick, bereft of family love and care ....
- Many a times victims of exploitations, silently crying throughout nights hoping for new dawn ....where they too can smile, being loved and cared by their love ones back homes in the foothills of patkai hills with birds chirping around, church bell ringing every sunday for worship .....here in cities, many died ubcared, unloved with moist eyes in their last hour on earth......longing to be hugged by their mum, dad, sisters, brothers ....and finally dying with that pang of pain in their reckoning hours of death in strange cities ....just only having hallucination of being at home amidst her loved ones ...
- Adieu Kikon sister !
Rest in peace and be with Lord in heaven ...away from this valley of pains and sorrows on earth !
Amen !
- I dream someday, people from other parts of India and world will flock to NE states for jobs and business.....
😔
Robin Hibu IPS
Delhi
Let the train stop here!
-- Based on my true life experience --
By: Rev. T. Suantak
JHARKHAND ka umlai July khatawp lam 1998 lai vel in ka tunu Mrs. Chichiin Simte (Now Mrs. Chiin Barla), w/o, Abhisek Barla, Bangalore a Bible jil lai a couse jong jou manlou in Dehradun a Presbyterian Theological Seminary (PTS) a kai dingin kasam Khia hi
Ama nu Bangalore apat hung pai tou ding, kei toh Calcutta Howrah Railway Station a ki sutuah dingin ka ki hou lem ta uhi.
Ka umna uh Bhagaiya apat Mirzachouki local railway station 8 kms a gamla lel ahi a. Tua Mirzachouki local railway station a pat Sahibganj Railway station a paiding in, Sahibganj apat Howrah (Calcutta) train kamat kik ngai ding chi ahi. Mirzachouki ah local train 4:30 pm lak a hung tungjel ahi a, tua train a Sahibganj tan tuang dingin Calcutta, Howrah kapai na ding train Jamalpur - Howrah Express pen Sahibganj a mat ding chi ahi.
Mirzachouki pen Gwahati apat Delhi lam pai ten Brahmaputra Mail a na tuan uh leh Mirzachouki/Sahibganj tuan tou uhi.
A LAUHUAI MIZACHOUKI
Mirzachouki pen Bazar neukhat leh Railway Station mun khat ahi ban ah Bihar toh ki gamgi chet ahi hi. Tua hunlai in NAXALITE/ Singnuaimite training munpi leh ahatna munpi uh ana hi a migilou jong tan mama mai hi. Tua Mirzachouki station apat gamla lou ah 1994 lai vel in Catholic te Father khat jong ana that ua rail lampi ah pai uhi. Nitak 5pm ahile kua kholai ah muh ding um nonlou uhi.
Tua ni in Local train man dingin 4pm in Mirzachouki railway station ka tungta hi. Ahin Train Master-pa'n announce ahung bawl a, "buaina a um jiakin Local train hung tun hun ding genthei hilou hi" ahung chi ta mai a, tua chi'n ka lung hung buai panta a, local train ahung late leh Howrah kapai na ding train man theilou ding ka hi man in Mirzachouki apat Sahibganj jong 18 kms lel ahi a, Sahiganj pai ding bus, tracker leh private gari te ka jon le kana ngak bol le jong zan 8 pm in khat bek kamu tuan kei hi.
Railway Station le platform ah kua mah la umlou, light la tanglou mial keikui in ka lungsim jong nakpi takin jingsak hi.
Tua lai lah Mobile phone ki nei lou ka buai se gopta hi. Mirzachouki a ka mok um jong Calcuuta ka pai na ding train la a hung khol lou ding, a station ahilou jiakin, kei lah Sahibganj ka tun thei na ding lampi khat bek um nonlou. Ka beidong ta mama mai hi. Tua chi'n Station Master-pa kiang ah a landline phone kava ngen a Bhagaiya ka posting na mun ka sep khompi kei sang a upa zawpa kiang ah Sahibaganj tan bike in hung kha dinga ka chial le utlou in, na ut kei le hia Mirzachouki apat hung pui mai in kung ki le kik mai ding ka chi le "Station Master pa room ah zan um mai in, agam hoilou le migilou tam toh zan pot ding pen hithei nonlou" hung chi hi, nai noukhat hile jong amun Naxalite/ singnuaimi hatna le migilou tam seng a chia khomial nung kua mah pot ut ngailou uhi.
Station Master-pa kiang a ngetna
ka senior pan jong Station Master pa room a um khinkhian dingin hung gen a, kei jong tua Station Master-pa room ah ka tou kawm in ka haksatna ka genta hi. Jamalpur Express ka kha sua khak le Howrah a ka tunu toh jing chianga kimu theilou ding ka hi ua, Culcutta a pat Dehradun tan train ticket jong kei kiang a um ahi na lai hi tuajiakin, hih station ah Express train te khawl lou hima leh "lungsiat takin hia train hung khol sak in" chi'n ka ngenta hi. Aman jong "tua dan um theilou ding hi, bang hiam chia buaina dang a umkei ngal leh hitheilou ahi" chi'n hung dawng hi. Ken jong ka dawng kik a "awl awl bek a athai thei na ding lampi hung bawlsak inla ken ka delh dinga kaki luai mai ding hi" chia kan gen leh lungthak mel deuh mai in hung en phei hi.
Ngetna teng khat bek ki nep huai nonlou ahi man leh Station Master-pa hung etdan nop maw kasak jiak leh khasia kisa in station lak mial keikui le jong Station Master-pa room apat kapot khia ta hi. Station light umlou zan 9pm hita ka lungkham na lian deudeu a ka khuak sa deudeu ta mai hi. Train hung pai na ding 30 mins bekin samta, tua train la hih station a khawl lou ding. Tua chi'n Pasian kiangah ka thum pan ta hi. "Topa hi mun ah tua train (Jamalpur Express) khawl ngailou ahi chi na thei a, ken jong ka thei hi. Hinanleh, Nanga din bang mah ahi theilou umlou chi thumal pen tunin hung musak kik in, tua ahi kei le katunu jing chia bang suak ding? Ka ginna khatvei toh hung sukip kik in, tua chi'n na thil lamdang bawl keiman ka puangjak ding hi" chi in ka thumthum ta mai hi.
Tua station a train khawllou ding ahi jiakin angak jong kei chilou kua mah umlou hi. Train khawl lou na ding mun a train mawk ngak pen a hai huai a bang hi. Khawl lou ding hima leh Station Master-pa'n train ahung phak na munte mike ah gen jeljel hi.
Kei ka pai theilou a jing chia katunu'n Howrah Station a, ahung zawn mawh dingdan leh amaban suh na ding aneilou dingdan te leh a ticket kei kianga um ahi ban a, alungkham dingdan ka ngaitua a ka khitui bang luang khiakhia mai hi.
Ka umna station a Train khawllou ding hima leh ka um na mun a hung tung na dingin 15 mins ki sam ta hi. Ahun ahung naih leh ka dipkuatna lian deudeu hi. Train hung paina dinglam nga/ en kawmin ka lungsim in ka thum den ta hi.
"THE TRAIN WILL STOP HERE" (TRAIN HUNG KHAWL DING HI)"
Tua jou 10 mins vel in ka thummna Pasian in hung dawnga "line a clear lou jiakin Jamalpur Express pen Mrizachouki ah khawl ding hi" chi station mike ah hung ki phuangkhia a, ka mang a bang hial a gingta thei lou la hung ki phuang kik nonlou hi. Kipak la bang dah leh gingta khollou sim a Station Masterpa kava dot le nui sim hiuhiau in "yes, THE TRAIN WILL STOP HERE, board yourself soon," hung chi hi. Kei jong kipak seng in "Thank you, Sir" chi in platform ah kava ding ta hi.
Tua chin kipak sengseng in railway platform zan mial nuai a kei ngen ka hi toh Aw ngai takin Pasian kaki kou khia a Pasian ka phat ta hi.
Tua chi'n Train ahung khuangsuk vengvong a, ahung khawl petma ta hi. Kei jong ka tou na ding mun ka juan pai ngal a, ka touna mun ah ka kap khe ta hi. Ka gei a te'n ahung en ua, bangchi e chi hung dong kei ma le uh, ken ka tuak le ka thumna Pasian in ahung dawng ahidan ka gen khia ta hi.
Train sung ah singpi hung juak uh a, ki pak seng ka hi chiangin ka tou khawmpi teng singpi ka khilai hi.
Aki pak huai kit khat ahi leh kha 3 jou in tua Mirzachouki station ah Jamalpur Express 2 mins khol gige ta a, Gwahati apat Delhi pai Brahmaputra Mail jong 2 mins khol sak ta uhi.
Simtu teng Pasian kha in hung pawl ta hen.
*Extracted from Facebook on 2020-08-12.
Recent Posts
-
--- Viewers discretion is advised ---
-
The 23 July 2022 (For Educational purpose & various Social Organisations in the state) ________________ By: DR TS HAOKIP Chairman, Kuki ...
-
SINCE the eruption of violence on May 3, 2023, the Meitei community has been perpetrating heinous and relentless acts of violence against th...
-
TSP-Delhi & NCR 2026-2027 Executives President: Pa Manglunthang Vice- President: Pa Moses Chinmuanlal Secretary: Tg. Alex Hangminlian ...
-
*Missionary Day chibai! Manipur Simlam gam ah Christian masapen Pu Thangkai leh Pu Lungpau-te jana sângpên i piau a hi. Amau ziak in mi tamt...
-
Population data of 23 Kuki sub-tribes in Manipur from the 2011 Census, detailing tribe names, population count, and percentage share. Sl. N...
-
Pic: Manipuri by Blood (Facebook) 𝗛𝗲𝗿𝗲 𝗶𝘀 𝗮 𝗹𝗶𝘀𝘁 𝗼𝗳 𝗔𝗿𝗮𝗺𝗯𝗮𝗶 𝗧𝗲𝗻𝗴𝗴𝗼𝗹 (𝗔𝗧) 𝘂𝗻𝗶𝘁𝘀: 𝗜. 𝗜𝗺𝗽𝗵𝗮𝗹 𝗘𝗮𝘀𝘁...
-
Lamka, 03 May, 2023 – All Tribal Students’ Union, Manipur (ATSUM) organised Tribal Solidarity March today in all over the tribal areas/dist...
-
RAJA Goukhothang belongs to Guite clan, one the great ruling clan of Paite people. This dynasty originated immediately after the beginning o...
-
KUKI WOMEN ORGANISATION FOR HUMAN RIGHTS (KWOHR) & KUKI WOMEN UNION, GENERAL HEADQUARTERS (KWU GHQ) Estd. 1993 |...
Popular Posts
-
--- Viewers discretion is advised ---
-
March 14, 2025: A statement by 𝐈𝐧𝐝𝐢𝐚 𝐅𝐨𝐫 𝐌𝐲𝐚𝐧𝐦𝐚𝐫 has highlighted the worsening plight of Myanmar refugees in India, who face ...
-
THE ZOMIS are one of the branches of Mongolian stock allied to the Tibetan Burmans and whose stories dates back to 2,000 BC. These people ...
-
Pic: Manipuri by Blood (Facebook) 𝗛𝗲𝗿𝗲 𝗶𝘀 𝗮 𝗹𝗶𝘀𝘁 𝗼𝗳 𝗔𝗿𝗮𝗺𝗯𝗮𝗶 𝗧𝗲𝗻𝗴𝗴𝗼𝗹 (𝗔𝗧) 𝘂𝗻𝗶𝘁𝘀: 𝗜. 𝗜𝗺𝗽𝗵𝗮𝗹 𝗘𝗮𝘀𝘁...
-
KUKI STUDENTS' ORGANISATION, DELHI & NCR Education Department NOTIFICATION It is hereby notified that the University of Delhi has an...
-
Reproduced by: World Kuki-Zo Intellectual Council (WKZIC), updated on Sept. 6, 2024, 12:12 PM, IST@ WKZIC-GHQ. Amazon.in https://www.amazon....
-
Manipur Territorial Army Recruitment November lha leh um ding. 1.Churachandpur, Tengnoupal, Kangpokpi, Pherzawl leh Chandel district ho Tuib...
-
UPSC final examination result tuni suoh a, Calvin Ginminlien Zou s/o Haukhanpau of Zomi Colony in All India ah 134 Rank ah lawchinna hing n...
-
Population data of 23 Kuki sub-tribes in Manipur from the 2011 Census, detailing tribe names, population count, and percentage share. Sl. N...




















