Saturday, May 23, 2009

TPO SIAL LA LEH UZO DAWNNA LA

TPO SIAL LA
- Pu Benhur K. Ysrael (Khamzalang @ Langtom), Beulahlane, Lamka

(a) Nang toh lai kuang ka um khawm diing a,
Sawmsial melhoih khau ka khi,
Na phel lawmlawm tazenchia ngai aw.
(b) Heina i gam lei a pianglou,
Minthang vaitui chiaugaal a,
I lei sawmsial melhoih e ngai aw.

*UZO Dawnna La:
(a) Tuon a pupa paibang kop-taangbang na khangkhawmte,
Tua a damtui bang leluon diing in,
Ken phalvawt sing e, ken phawlvawt sing e.
(b) Thangkhalte siensung lutna diing in,
UZO’n sawmsial hung kaita e,
Lambang pahvai e, laamkhawm tavai e, laamkhawm tavai e.

(*Hi La pen March 11, 2005 nia M. Tanglian khua a ‘TPO Kunga UZO Thuphatawina Itna Annkuong Imkhawmna Vaiguon - 2005’ Programme ah UZO leh TPO in alaamkaina ua asak khawm uh ahi. January 15-17, 1979 sung M. Tanglian khua ah Sial khat toh TPO General Assembly nei in om hi. January 13, 1979 zan lai in TPO Sial pen TPO daltute dia ginmoh pawl in aguk in ana khah sak uhi. Thangkhal mi aza taphawt in paw-naa mah2 uah, latung laphei phuakloh uhi. Tuachin TPO Sial La kichih a hung piang khia hi. Sial pen nungak-tangval ki-volunteer ten aziingni mah in Suangdoh khogei lamah va man uhi. Thu tampi kawmkal ah TPO Assembly pen nuamtak a zatzoh in ana om hi. Sialla phuaktu a it huai mahmah, Sannem La phuak siam Pu Langtom in December 28, 2008 ni’n atenna innah hung na beisan hi. *UZO = United Zou Organisation, *TPO = Thangkhal Peoples’ Organisation. - KHAALNOU)

ANTHEM OF THANGKHAL PEOPLES' ORGANISATION, MANIPUR

TPO ANTHEM

                                                                 - S. Zalianpau

Hawmsiam tung Sianmang lei leh vang bawl Pasian aw,
Simlei a albang mangkuan Thangkhal mite;
Mong neilou itna kip toh hung it Toupan,
Leivui pan in hung lamsangta hi.

Thangkhal tualkuan lia leh tang gual,
Nunnuam lamgui ih chianglai nai maw(2)
Phung zatam kai bang kigawmna TPO
Vuisai bang lian hen aw.

Thangkhal tualkuan phung zatam gibing kikhenna,
Kaitui bang gawm a sum bang kituahna din;
I tung Sianmang in zingvai hung hawmsakta,
Simthu tuaktui bang gawmta ni e.

I tung Pasian in Ama minthangsak ding in,
Thangkhal mite chi bang in hung telta;
Sian sinthu paitem bang kuah chaittani e,
Sian in lum bang hung sun denta hen.

Source: Culture/Customs & TPO Constitution, 2008

TPO TUP LEH NGIM (AIMS & OBJECTIVES)

TUP LEH NGIM
THANGKHAL PEOPLES' ORGANISATION: MANIPUR
(AIMS & OBJECTIVES)

Article No. 3(Chapter 1)

1. Thangkhal mipite kikal a khat leh khat ki-itna leh kingaihnatna sukpun diing.

2. Thangkhal tate kepbit a khantouhsak.

3. Thangkhal tawndan leh khandan (Culture and Custom) sukdet a sukpichin leh khangthakte kisinsak.

4. Thangkhal mipite Social, Political leh Economics lam a mapuitouh.

5. Nam tuamtuam leh Government toh pankhawm a gam sung a bitna leh muanna tut.

6. Khangthakte lamdik leh thudik a apaitheihna ding ua lamkaih.

7. Thangkhalte chidang nam dang toh kilemtak a aomkhawmtheihna ding ngaihtuah.

8. Thangkhal gam sung a Education (Laisiamna) uang bawl.

Source: Culture/Customs & TPO Constitution, 2008

THANGKHAL TRIBE ORGANIZATION LAMKAITE

TTO MANIPUR (2020-21)
(Thangkhal Tribe Organisation, Manipur)

President 
Mr Thangkhanmang, Chief of Kamhang

Vice President 
Mr S. Lianzamang, Chief of S. Geltui

Secretary 
Mr T. Ginsuanlal, Chief of Teikot

Joint Secretary 
Mr Ginlunthang

Information Secretary
Mr Khaiginthang, Chief of T. Khajang

Asst. Information Secretary
Mr Nengmuanlal Guite @ MG Muanlal Thangkhal

Members
Mr Khaikhanhau, Chief of M. Tanglian
Mr Thangsuanmuan
Mr Kammuanpau, Chief of MT Geltam
Upa Khupgohlian

Numeite’n a thu gen dan uh leh a gen ut pen tak uh

A gen khiat uh 
1. Na deih ding.
2. Ih poimoh uh.
3. Nang thu thu a hi.
4. Na ut dandan in bawl in.
5. Ih kihou zual deh.
6. Ann huanbuk a nuam kei.
7. N'ung it ei?
8. Bangchituk in nung it aa?
9. Tu-a kap ih nau a maw?
10. Tuni meh lim na sa ei?

A lehna diktak
1. Na deih ding mah.
2. Ken ka deih.
3. Na bawl dan ding kung hil ta vele.
4. A nung chiang na thei na ding.
5. K'ung phul di thu khat a om.
6. Inn thak ka deih.
7. Van man tam deuh khat ka deih.
8. Tunia ka sil bawl na theih chiang a na heh khak ding ka lau.
9. Lumlum lou in nau beek ana awi ihmu ve.
10. A huan baihlam ahihman a aduh na kizil ngai di ahi.

 - KV News

MABAN BANGCHI DING

Ih khang thusim uah sil om ngailou, kuamah theihphak louhte hong kithei panpan ta. A khang akhang daih ding khop a sut tham leh tepteh tak ching hi. Bangma chik a mangngilh ni a om ngei kei diing. Tua, Aug 18 General Meeting nia TPO lamkaite 'Thupukna' in bang hamphatna hong tun ding? Ahihkeileh vangsiatna maw? chih bang ih ngaisut uh a hoih ding hi. Khenkhat a di'n 'hoihlou', a khen a di'n 'hoih' chi pawl zong ih om ua. A dikzaw ih kituhtuh uhleh bangma kilemloh lou ding. Mipite deihdan ahi phot mai chia lung kituak tak a pankhawm a pilhuai zawta ding hi. Tribe rekoknais leh nais-lou ih buaipih pen ahia, mite tung a kingak seng khak zong a thawn ahikha theih ding, a lauhuai veve hi. Tribe deih tam nalai ahi chia! Muh leh muhlouh kikaal a gamla kei a, Thangkhal-te khut a kinga ahizaw hi. Mite'n kum bangzat hong buaipih peih ding? Bang hang, en kidelh zoulou? Daltu hat ziak a hibang thukimna om ngai vawtlou, om tazen mawk hikha ding hi. Tu dinmun in ih kithehthaang dildel ua bangchi kihuai kik ding chih lam ih lamkaite'n a hong sai uh phamoh ta hi. Ei -leh-ei ih kibou bou laisiah bangmah kok lou ding hi. Bang eh tuhun a ih bawl masak ding uh? Kikup khawm leh kitemtuah dialdial bang a poimoh hun a om hi. Ih gam ah tribe muh nuam mulou beh-le-phung tampi a om a. A delh beh zong hong tam lai ding hileh akilawm hi. A neu a ki khenkhen pen a hoihlou ih chi chiat na-uhi. Thupil khat in "Ngeu lu hihsang in Huumpi mei hih thupi zaw" chih ahi. Ahi'n, " Tawm chik tung a gin om te, tampi tung ah agin om uh hi" chih ahi zel hi. Ngaih dan kibang kim theilou, kikhenlouh theihlouh lah ahi zel a. Tuaziak in Thangkhalte'n zong a unau nam dangte toh kibakna khat aneih ding uh kiphamoh hi. Aziak ih sut seng kei ding uh hi. Amaute'n chi tuamna vilvel tampi kineih uh hi. A muh un zong, mi dangte manna di hituan lou hi. A muh kei uhleh zong, kua nam hiam khat lawkna ding hituan lou, a manthaina uh hi giap ding hi. A dinmun uh theih chian a panpih ding ahizaw uh hi. Khangtoulou leh pichinglou ihi tuan kei ua, pankhawn dan ih na mangngilh khak ziak ahizaw hi. Kivaipuak dan, kihuaitup dan leh pankhawm dante zong khek lamdang deuh bang a ngai hi. Ahihkeileh, maban ah tu sang in kitheh thaang zaw khamoh lou ding ihi uh hi. Tua 'pankhawmna' chia ih gen gen uh pen thautang-thauvui hilouin, lungsim; tha-le-zung toh kuamah poi khoih lou a ih hihna uh kepbit tinten ding chih ahizaw hi. Tuni'n, maban ah bang hong tung ding chih zong ih kikup khawm touh zel uh a ngai hi. TPO, Saptuam lamkaite leh Sinlai-te a pankhawm laisiah khuampi kiptak neite ihi ding ua, kuamah sawnpuk gual ahi nawn kei ding hi. Pan khawm hatna lah ahi ngal a. Hun khat lai in, ih haam ih pau te zong mite chiamnui na maimai ahi. Tunzaw, hihbang a om khawl nawn kei hi. Khat hilei zongh, inn tuan hun hinapi, tuan thei nailou. Tapa piiching inntuan ding kua'n a khaam dia? A pa'n maw ahihkeh, a sanggamten maw, bang ziak in? U-le-naute lah hikhin ta, tapa inn tuan theilou pen nu-le-pa lungkhamna bawk hizaw hi. Kua mitmoh ziak ahi diam maw! A pa'n inn tuan a phal keileh, innsung kituakte hingai lou ding uh hi. Tuachilou a, apa'n piiching tak a inntuan theih pen a tapa adin khantouh kipatna bulpih ahi hi. Pa pil in anei leh agou khetlouh in a phungvuh zawsop lai ding ahi nalai hi. Tuahileh, pa leh tate kikaal ah ki-itna, ki-ngaina leh ki-tuakna piangsak thei pan ding hi. Kua'n eh tate khantouhlouh ding deih diing? Kua mah a om kei ding chilei kikhial lou mai thei hi. Tu in mun tuamtuam a om mahlei, ih pa khat chiat ahi a, inn suang chiat bang lel ihi uh hi. Tuaziak mah hilou ding hiam, akua akua in a innsung chiat kingai poimoh masat pen uh hi. Bekthamlou in, kisiam tup nalai uhi. Tuamah bang in, Thangkhalte zong akisiam tup uh apoimoh takzet hi. Bang tenghileh, kuapeuh in ih hihna chiat kingaina a, a khantouh ding leh a piching sem ding chiklai peuh in ki deih chiat hi. Ahileh, kua eh ih ki moh sak tuan ding? A dik bukim ki om lou mai thei mah hi. Ih ngaituahna te'n hong suhbuai maimai ahizaw hi. [Etsakna : pa=ZO, tate= Paite, Tedim, Vaiphei, Simte, Thadou, Zou, Thangkhal leh adng dng, inntuan= tribe recognised ngah, Gou=haam, tawndaan, etc. chih ka gen nawp na ahi hi. - Mr. KHAALNOU

Six Years Old North East Girl Raped and Murdered

North East Support Centre & Helpline, New Delhi

For Immediate Press Release

Six Years Old North East Girl Raped and Murdered

Racial Discrimination Continues to North East Communities at Delhi

New Delhi, April 17, 2009 (8:00 PM)

A six year old girl from Manipur belonging to a Naga tribe was raped and murdered at Mahipalpur, New Delhi today. Racial discrimination to North East communities living in Delhi and NCR continues.

Fact Finding team led by Advocate Lansinglui Rongmei, President of North East Support Centre & Helpline rushed to the spot where the incident happened and confirmed the raped and murdered of the victim.

Source reaching to North East Support Centre & Helpline told that six year old girl went to dry clothes on the roof of the house the parents are staying in the rented house at 1:00 noon. When the girl did not return back home, the mother went up to the roof in search and did not find her. After 45 minutes her body was found in a water tank on roof of another building.

The body was rushed to Spinal Injury Centre, Vasant Kunj and latter confirmed raped and murdered.

NE Helpline called up to Vasant Kunj police station and reported the matter. Sources from Vasant Kunj Police station confirms that a suspect man living in the same building where the girl was found has been arrested and a Nepali boy is absconding.

The girl was staying in Mahipalpur with her mother who is a nurse professionally and her father a business man.

North East Support Centre & Helpline calls upon the Delhi Government and NCR to take up the appropriate measurement to stop the discrimination meted out to North East people. People from North East India living in Delhi and NCR are facing severe racial discrimination.

In Gurgaon two girls were beaten by landlord in December and another raped and latter turned hostile in the court. In March a boy beaten by cable operators and two girls by Rikshaw driver. Most of these cases are pending under police stations.

North East Support Centre & Helpline (www.nehelpline.net) is combined initiative of various human rights activists, social workers, students, journalists and lawyers seeking to prevent harassment and abuses meted out to women, North East People and tribal communities of different states.

Release by

Mr. Madhu Chandra

Spokes Person

9868184939

-nehelpline.net

Cable Operators Beaten A North East Boy Severely in Gurgaon

North East Support Centre & Helpline, New Delhi

For Immediate Press Release

Cable Operators Beaten A North East Boy Severely in Gurgaon.

Racial Assault to North East Communities Continue in Gurgaon

New Delhi, March 7, 2009 (NE Support Centre & Helpline)

Three Cable operators bat a boy from Manipur and admitted in Civil Hospital, Gurgaon. Doors broken, house hold items and TV set broken. Racial assault and discrimination continues in Gurgaon city.

The sources reaching to North East Support Centre & Helpline (NESC&H), told that the incident happened today at around 1 PM, when three linemen belonging to Yadhav Cable TV came to collect the monthly subscription from Mr. Lamboi, who is doing a Bachelor of Social Work from IGNOU, staying in a rented house in Sikanderpur, Gurgaon, Haryana for last one year.

The three linemen forcibly entered the house and collected the monthly subscription of Rs 200 for February 2009, of which the Victim told that the line was already disconnected a month ago.

After they collected the subscription, the trio beaten Lamboi with lethal weapon and threaten his life. They also broke the TV set and other house hold belongings.

Lamboi told to NESC&H that the matter was reported to local police station and in stead of police extending the help, the friends of Lamboi was told to take him to local hospital.

Lamboi suffers severe injuries on his body and now admitted to Civil Hospital, Gurgaon.

Mr. Madhu Chandra, Spokes Person of NESC&H and Advocate Lansinglui Rongmei – President of NESC&H have called to SHO of DLF Phase II police station and reported the matter and appealed to ensure proper filing of FIR. Until the filing of this report, no FIR is registered.

The case of the rape victim from Assam in December 2008, will also appear in Special Court in Gurgaon on coming Monday. The victims and witnesses are summoned to appear before the special judge.

North East Support Centre & Helpline (www.nehelpline.net) is combined initiative of various human rights activists, social workers, students, journalists and lawyers seeking to prevent harassment and abuses meted out to women, North East People and tribal communities of different states.

Release by

Mr. Madhu Chandra

Spokes Person

9868184939

- nehelpline.net

Gurgaon ah mi 3 in Lamboi kivuakhuan

NEW DELHI, March 7: Delhi khopi kiang, Haryana state sung a Gurgaon ah Kiginni sunnung dak 1 vel in cabel operator mi 3 in damdawi inn tut ngai hial di’n Lamboi kivuakhuan ua, a inn kongkhak a suksiat banuah a innsung a TV leh vante leng suksiatsak uhi.

Lamboi’ lawmpa Bruce in The Lamka Post kiang a a gendan in, February 2, 2009 a cable gui a sutkhiaksaksa uh himahleh Yadhav Cable TV a lineman 3 in Sikanderpur, Gurgaon a om Lamboi apat February 2009 a ding cable fee dawng ua, Lamboi in leng kisukbuai a utlouh ziak in kha khat cable fee Rs. 150/- piak sawm hi. Himahleh, lineman 3-te’n ‘na hon khem man Rs. 50/- na behlap a ngai ding’ chi ua, huai tan in leng kisukbuai sang in, chi in Lamboi in lineman-te kiang ah Rs. 200/- pia hi. A nget zah uh a piak nung un leng hiai lineman-te lungkim tuanlou ua, innsung a Lamboi sawnlut in kamsia zang in enghou ek-ek ua, ngeibet leh vuak thuah uhi. Innsung tan hial a khut a khak chiang un Lamboi in leng ‘ka innsung’ chi in theihtawp suah in ana pang a, huai ah nakpitak a vuakliam in om hi. Lineman 3-te’n Lamboi a kivuakhuan zoh un innsung a chair, table leh van tuamtuam banah a TV leng suksiatsak uhi.

Thil omdan police station tut mahleh police-te’n FIR gelhlutsaklou in Lamboi’ lawmpa kiang ah Lamboi pen damdawi inn a tonpih di’n sawl uhi. A lawmte panpihna toh Civil Hospital, Gurgaon ah Lamboi tonpih in om a, huai ah Medical Legal Case (MLC) a admit in om hi. Lamboi lu a kek ziak in khui ngai a, a mai leng a liam nak sim ziak in ann ne theilou hi’n Bruce in gen hi. Hiai thu sut ahihtan in leng damdawi inn ah omlai ua, police-te’n statement ava lak ding uh ngaklel uh hi’n Bruce in The Lamka Post kiang ah gen hi.

Hiai tungtang North East Support Centre and Helpline (NESC&H) spokesperson Madhu Chandra in The Lamka Post kiang a a genna ah, NESC&H president Advocate Lansinglui Rongmei toh a nih un DLF Phase-II a police SHO kiang ah hiai tungtang theisak ua, FIR gelhlut di’n ngen mahle gelhlut hinailou hi.

Kum khat paisa apat Sikanderpur a innluah S. Thangsuanlam @ Lamboi (24), s/o Pastor (Retd.) S. Khamchinhang of S. Munhoih, CCpur dist. in IGNOU ah Bachelor of Social Work (final year) sinlel a, Zomi Christian Fellowship nuai a Gurgaon Prayer Cell ah Area Secretary in pang hi.

[The Lamka Post | March 08, 2009]

THANGKHAL SMS BLOGGERS

KHALVONTAWIINFO
- SMS News from Delhi & elsewhere!!!

Editors: Mangneu Mob.: 09873494640
Khaalnou Mob.: 09999397620

Akibawl ni : 26th Dec., 2007. A deihte’n JOIN KHALVONTAWIINFO chi’n 567673434 ah khak ding.

NITENGHATNA

- Daily SMS Bible in Thangkhal

Editor - HangP Mob. : 09703470016

Andhra Pradesh

A deihte’n JOIN NITENGHATNA chi’n 567673434 ah khak ding.


KVinfoDELHI

- SMS News for the KV’s in Delhi & NCR cities!

Editors: Mangneu Mob.: 09873494640, Delhi
Khaalnou
Mob.: 09999397620, Gurgaon

Akibawl ni : ??? A deihte’n JOIN KVINFO chi’n 567673434 ah khak ding.

THANGKHAL FORUM (Yahoo Groups!)

Thangkhal Forum ah khat vei mawngmawng ana en inla, ana register in. Tuahileh na gintak sang in lim tampi a sung a om na mu ding hi. Internet ah Thangkhal ham -thu leh la- kepbitna hoih tak khat ahi. Thu-le-la nung khak peih peuh leh kung kana koih sak zelzel ding uh chih kung chiam uhi. - Admin.

www.groups.yahoo.com/group/thangkhal

SIMPAT BU (THANGKHAL PRIMER)

- Upa Kamkhanpau Mate, Tuibuang

KUM KHAT SUNGA HUN KHEN DANTE

Thangkhal English Ahuap Sung Kha

1. Khal lai Summer March - May

2. Tuuklai Monsoon June - August

3. Phavaanglai Autumn Sept - Novemeber

4. Phalbilai Winter Dec - February

Jubilee Simdan

1. Kum china Anniversary

2. Kum 10 chinna Decade

3. Kum 25 chinna Silver Jubilee

4. Kum 50 chinna Golden Jubilee

5. Kum 60 chinna Diamond Jubilee

6. Kum 75 chinna Platinum Jubilee

7. Kum 100 chinna Centenary

8. Kum 200 chinna Bi-centenary


Kaal khat sung a ni sagih omte (One Week = 7 Days)

Thangkhal English Manipuri

1. Nipi Sunday Nawngmaijing

2. Seppatni Monday Ningthoukaba

3. Sepkik Tuesday Leipakpokpa

4. Nilaini Wednesday Zumsakeisa

5. Ningani Thursday Sagolsem

6. Sintopni Friday Irai

7. Kiginni Saturday Thangja

KUMKHAT SUNGA KHA SAWM LEH NIH OMTE (One year = 12 Months)

Thangkhal English Ni om zah (No. of Days)

1. Gaangpi January 31

2. Phumkha February 28/29

3. Doupi March 31

4. Ningkha April 30

5. Jingkha May 31

6. Muakha June 30

7. Seugawl July 31

8. Khodoukha August 31

9. Tawnkha September 30

10. Vulkha October 31

11. Kaaukha November 30

12. Thamankha December 31

HAAMGILTE LEH A LEHNA

1. Angtang = Deisakna tang.

2. Angvaan = Dehbawl/Anghuam.

3. Baibawm = Veisia/Damtheilou.

4. Gamluum = Thawmnei/Thawn ging.

5. Gaau = Gu/Zawl gaau.

6. Giautau = Neihsa neilou ki sa.

7. Gimneih = Kihdak bawl.

8. Haak = Awk a si/Sil khat awk a si.

9. Inbul = Neih leh lam hau a teng det.

10. Ingam = Suan leh khak mang.

11. Insian = Insopsiangna/Mi dang khat i inn a hong sih leh a si inkuan ten insian a hong bawl uh pen insian a ki chi hi.

12. Khava = Thawm haau.

13. Khut-khial = Tuplouh pi a bawl khial.

14. Kiallaplou = A poimohna laplou.

15. Lawl awk = awk den, awk.

16. Kunglam = Nek sap jiak a buh a min masa te a kung atpen kung lam ahi.

17. Kunta = Inkuan tam.

18. Lawki = Pasian awilou.

19. Lukhat = In tuan thak lknup-a tang.

20. Mualsuah = Sapi mat chiang khomual a mualsuah.

21. Pangpa = Thawmhau/Tangkhat lua.

22. Puksi = Gilkial a si neki ding nei lou a.

23. Puktaw = Kial jiak a khual gam nek zong.

24. Phiphek = Phesia neu khat.

25. Pusa = Insung dawi.

26. Sangsia = Ta neih jiaka gong geugou.

27. Salam = Hausa-upa te mi gapna sag oh.

28. Sakhamvei = Sibup/Lau jiak a khopkhoklou a ki puk.

29. Siatbat = Vangsiat jiak a silk hat toh va hehnem.

30. Suansam = Anhuan ding neilou a ki sam.

31. Sulleh = Mouthaksa in a nunglam a phak masak pen sulleh a hi.

32. Tamalou = Vallou.

33. Tolten = Zinei lou a mah tjang teng.

34. Toukhial = Zahmoh dawksa a tou.

35. Tuitum = Thawl/Thulu/Thupai.

36. Zu-um tung = Mou dawpna zu lup.

THANGKHAL LA HAAM KHENKHAT LEH A KHIATNATE

La haamte A khiatna

1. Anglai Ang sung

2. Bu al Ak

3. Chiin U (i u te)

4. Chiin lianu U numei te

5. Chiin tangpa U pasal

6. Chaindaal Zaampi

7. Damtui Tui

8. Ngalliam Hat, thahat

9. Heisa pak Sahei pak (singkung a pak om chi khat)

10. Khakia/Pham Si, sita

11. Kiang Pasal/Zi

12. Kawlchiang Thau (Gun)

13. Kawlhei Heipi

14. Kawlva Vasa

15. Laikhun Lupna

16. Laal Gaal

17. Laanglam Neih leh Lam

18. Lia Nungak

19. Liangvai Genthei

20. Lengthe The/Thepi

21. Lawm gual Lawm leh gual

22. Limnga Nga/Ngasa

23. Miamong Bangmah thei lout e

24. Maimom Mom/Mompi

25. Muikhuazing Khomial

26. Muaivom Vompi

27. Nunvom Sial

28. Nahneu Taksing nah

29. Naamtem Tem

30. Puvom Pute

31. Saau Inn

32. Sawn Tute

33. Setang Buh/taang

34. Si al Aksi

35. Sian sung Innsung

36. Sawlbang hei Gamta

37. Silhpuan Puan

38. Theisen Neulai

39. Tukol Tu

40. Tuanglam Lampi

41. Vaikhuai Khuaiva

42. Zangleng tuibuk Tuibuk

43. Vangsel Vangsia

44. Zinmang Dawi

45. Zuapa Pa

46. Mazap Louma

47. Namjingju Zusa

48. Nunuam A nuam

49. Phuigua Gua

50. Pisei Pite

51. Saau siang Innsung

52. Se bawng Bawng

53. Se lawi Lawi

54. Samtui Tuisam

55. Sawlkha Khapi

56. Sawmsial Sial

57. Thaai Zi

58. Thelnah Singnah

59. Tun Nu

60. Vawn Ta

61. Zalmang Ihmut mang

62. Zal Lum

63. Sakamkei Kamkei

64. Sianmang Pasian

THUMAL TUAMTUAM A MI/AVAN/AZIA/ZILA KIZANGTE

1. Geugeu - hah gan agawng

2. Genggong - Guaktang a om, sang geng gang

3. Heng hawng - Mo sim/pilphalou

4. Piam puam - Milian haisim piampuam

5. Hei hawi - Maw sim hei hawi

6. Lelaw - Silk hat ahilou mahmahte

7. Seuhsauh - Kamtam/khoval

8. Zing ziang - Agawng agawng bangsim

9. Ngiungeu - Koi ki chih a kawi

10. Lenlun - Mosim lenlun

11. Lingleng - Hi dek tak ki kuat lingleng

12. Valong - Sil lamdang isak mahmahte genna in akizang hi.

13. Koi laizang - Hi mong mong lou chihna ahi

14. Valong koi laizang - Himong mong lou/alam dang genna

15. Vangut - Hah tangpa in eg. Na vangut e, Ngai vangut ing e.

Source : SIMPAT BU(Thangkhal Primer) by Upa Kamkhanpau Mate. **Simpat Bu sunga om Thu-le-Late ung ki-update zel lai ding hi. Bei nai lou. - Admin**


TYO LAMKAI THAKTE

(Executives of Thangkhal Youth’s Organisation : Manipur)
Hangkhankhup : President
Ginsuanlal : Vice President
Niangdeihnuam : Secretary
Lianzalal : Joint Secretary
Dalginsuan : Finance
Khuplamkap : Social & Culture-cum-Games & Sports
Ginsuanhang : Information Secretary

THANGKHAL BIBLE CHURCH LAMKAITE

THANGKHAL BIBLE CHURCH 

2012-13
President                      : Upa Nengsuanthang
Vice-President             : Upa Hangkhankhup
Recording Secy.           : Upa T. Kamminthang
Assistant R/Secy          : Upa Kampau

Office Staffs


Executive Director                  : Rev. Khaisuanmang
Secy. Youth and Mission         : Rev. Thangno
Secy. Women & Child Dept.   : Pastor Kamsuanhang
Accountant                             : Mrs. Niangzenching

 *************************************

2010 - 11

President: Upa Hangkhankhup
Recording Sececretary: Upa Kamkhanpau                       
Executive Director: Rev.Ginkhankap
Secretary, Youth & Missions: Sia Thangno
Director of Ministry&Project: Rev.Jangkholun
Women Secretary: Sianu Ginngaihching

Youth Department
Chairman: Upa S.Zalianpau
Recording Sececretary: Pa Khupminsuan
Child Department
Chairman: Upa Chinminlian
Recording Secretary: Pa Khupminsuan
Mission Department
Chairman: Upa Kamkhansuan
Recording Secretary: Lia Niangdeihnuam
Women Department
Chairperson: Upanu Chinglam
Recording Secretary: Nu Chingngaihkim
------------------------------------------
  LAMKAI LUITE:-


1. Executive Director: Rev. S. Khaisuanmang
2. Director of Youth & Mission: Rev. Khaikhanthang
3. Director of Ministry & Project: Rev Jangkholun Mangte
4. Director of Women & Child: Smt. Ginngaihching
5. Accountant : Mr. T. Kamkhanlian
6. Office Asst. : Smt. Vuvung
7. Typist/Receipt Clerk : Smt. Niangzenching
8. Chowkidar : Mr. Pausuanmang
9. Peon : Mr. Kamsuanmung
10. Translator : Rev. K. Ginkhankap

KA THANGKHAL PIHTE AW

(A Product of TSP Lamka Unit 2008)

Asa: Tg. Donglunlal @ Lunpu

Lia Ningngaihlun @ Lunnu

Aphuak: Tg. Khaisuanlam @ Lambawi

Music: Tg. Lunpu


1.Tg. LUNPU: Pupa satsa Thangkhal Seinou lawm-le-gualte'n, tu-in

zaitha siitlouin, Lung kituakin i gam leh i nam zuun di'n pang ta ni e.

Lia LUNNU: Ka Thangkhal pihte aw, Zing ninou suakta e,

I nammite mitsuanin malam noh ta ni e.


2.Tg. LUNPU: Pasian in nam khat, ham khat tuam a'ng piak,

beh-le-phungchin namsung kibanglou Thangkhal ham,

Azangkha tengin kahihna uh ahichi in theichiat ni e maw? Oh! Oh!!

"OUR DIALECT IS OUR IDENTITY",

Adik ahi, adik mawngmawng ahi, adik taktak ahi.

Lia LUNNU: Asiam-apil ahaute'n i nam kitheihmoh bawl louin,

I nam adingin pang chiatin pang ta ni e.


3.Tg. LUNPU: Apu-apa ana zak Thangkhal ham zangin, Thangkhal

ham demin sunni tum maw??? Vakhute'n baibek ka hi achi thei kei uh.

Tuamah bangin baibekte'n vakhu ka hi achi thei kei uh.

Kei Thangkhal in ka piang a, Thangkhal mahin ka nungta a,

Thangkhal mahin ka si ding hi. hi…ahi...ahi...ahi...ahi...AHI!!!


Lia LUNNU: Tu-in Thangkhal seinoute lungke louin pang ni,

I gam leh i nam adingin Pasianin a'ng piaksa i nam supiching din pang tani e.

La phuaktu : Tg. Khaisuanlam Ngoiphai khua a pan ahi. Ama'n tukum

in Lamka ah Class XII(Sc) zou hi. Amah Lamka Unit TSP Ex-President ana hi a,

tu-le-tu in UCC Shillong ah BA First Year bawl hi.

Asatu: Lia Ningngaihlun Geltui khua apan ahi. Ama'n sawtpi apan

Thangkhal kual mun tuamtuam ah la ana sa ta a mipite bil tai sak

mahmah hi. Amah tu-le-tu a TBC Executive Director

Rev. Khaisuanmang tate laka a takpen ahi.


Music bawltu leh rap-tu: Tg. Donglunlal Tanglian khua apan ahi.

Amah Zomi Fins Vol.3 a lasatu Pa Thangliankap nautum pen ahi.

Ama'n hun sawtpi apan Imphal leh Lamka ah Keyboard ana zil a,

asiam mahmah ta hi.

------------------------------------------------------------------------------------

Source: SINLAI SUANGPHUM (TSP SOUVENIR 1987-2008), Pg. 101.

------------------------------------------------------------------------------------

ZYO DELHI IN PA GINMUNG GALNA NEI


AIIMS Delhi a Cancer natna thuo zatoute ki ensah a um zing, May 17, 2009 jingmawng in a iit, a ngai teng nuosie in Pu S Ginzamung in khovel gentheina ana peisan ta hi.

A luong pen innmun a puo hisih ma nanleh, a sanggampa Pastor SK Mung tenna Inn, CPWD Colony, Vasant Vihar ah May 17, 2009 nita nai 6.30 in suunna vaiguon a hattuomte saina toh um hi.

Tua suunna vaiguon ah ZYO Delhi in tawmngai suo in shiluong um sungteng sep-le-bawl ahithei tan ah pan nasatah in la hi. Tua tham lou in Pu Mung luongdamsa zong Zou puonlaisan khat toh tuom uhi.

Jan khovah in ZYO nungah tangval ten Pu SKMung inn ah toukhova ua, jing mawng in aluong Indira Gandhi Domestic Airport Delhi ah Indigo in a puosuh ding in va hakhe kia uhi.

Tutung shina tunga ZYO Delhi nungah tangval te pan lahdan leh a tawm ngaidan uh etton ta leh pataat huoi mama hi.


Pu Ginzamung tanchin tomkim

Pu Benhur K Israel leh Pi Khupzavung nupa gil a ga goutan tapa tahpen Pu S. Ginzamung @ G.Israel ahi. Unau pasal guh (6) leh numei khat apha uhi. 24th December, 1968 kum in, Nu Khamzaniang toh ana kiteng ua, ta pasal nii leh numei thum anei uhi. Kum 1968 kum in Sabbath ah ana lut a, tuakum a pat in kum 1978 tan hattah leh ginum tahin Gospel ana tangkoupi hi. A kumkia in a innkuan un Sabbath ah ana lut uhi.

Sepna lam ah- kum 1978 in Churachandpur District Council, Tuibuong ah Clerk sepna mu in ana join ngal hi. Mifel tah leh mi kukal mama ahijiah in, a sepna ah kaisanna (Promotion) tamveipi nga in, Office Superintendant tan ana kaisang tou hi.

Apeisa kum kua veel apat in, damlouna tuamtuam nei in Hospital/clinic tuamtuam ah ki en sah hi. A damlouna tangpi te ahileh zun-hum, sungkho chite ahi hi. Nanleh damsiang theilou in Meridian Clinic, Imphal ah nivei ana peipi nua un, Delhi ah Date 29/04/09 in angtung uhi. AIIMS ah Date 01/05/09 in admit in um a, nanleh damjou nawnlou in Date 17/05/09 ni jingkal dah 12:30 AM in a itt-angai, aji-ata, a u-a nau leh a innkuanpite nuasia in hing na mualliansan tahi.

Amijia tomkim (Aji mudan a pat):

Pu S. Ginzamung @ G.Israel ahileh mipha, milungsiatsiam, tu-le-ta huaijou/kemjou, khentuan-paituam neilou, tuabanah Meitei/Pangalte nasan lungsiat a khotua mi ahi. Aji a tate tahsa leh Hagau lam ah khohsah/ngaisah mi ahia, ahithei tana mi khut a kingalou mi ahihi. Genthei liangvai te lungsiat leh panpi tawntung in hinkhua a mang hi. Pa Yahweh gualjawlna tang in aji-atate, a u leh naute kituptah a enkol jing in apichin sua jou hi. Kipahtah leh Hamuangtah in a siampa Yahweh kung ah ang khawldamsan tahi!

[from ZOLENGTHE.NET]

THE 27 SINS : Khelhna Nam 27 Te


- S. Thangsuanmung

1. Silhoih thei napi a zui a sem nuamlou; silhoihlouh thei gekguk a zui a sem veve.

2. Kithuhilhna ngainuam a zoptuamlou; ngainuamlou a zoptuam diak lou.

3. Mi sisi mai amah zong siding ahih lamtak theilou kipang.

4. Mihing in a tuhga aat chih mittang leh bil a mu a za gekguk napi pilvang tuamlou.

5. Silhoih louh bawl ding a khut leh keng manlang vapial; silhoih bawl nang a lah zaw niang nuang.

6. A gen a gen siam mai, athugente aman zong zui tuam hidiak lou.

7. Pasian bia lah hiluansam Biakinn lam zot ding lah sih toh kibang a ngaituah.

8. Man hun sunsun sil phatuam khat bawlna a zak sang a ihmut na zang lel.

9. Sum neih sunsun mahni poimoh dia zang bei paipai; Pasian gam adia siki makhai thoh ngap lou.

10. Pilna leh siamna lamgei kawtziing teng kikou vazua; aza lou kipang heihai

11. Vangam lut/kai dia amansa a om lah piangthak mi hituamlou.

12. Kipilsak mahmah mite'n bangmah a asimlouh lamtak kitheilou.

13. Lamkai hih ding ut ngai lou lah athu kilak/pai ding deih tinten mai.

14. Tha-le-zung, sum-le-pai tuak ngap/tuak ngamlou a tuak sunsunte el-hou thei giap.

15. Min amah apahtawi ding ut mahmah; ama'n lah mi pahtawi malak a phunsan va giap.

16. Bible simsim mai zui tuamlou.

17. Thu leh la hoihpipi genkhia zungzung, amah lah mihoih hituamlou.

18. Mahni poimoh nia suty la thei; Pasian phatni di, gam-le-nam in a poimoh ni a lah suty mu ngai kingkeng lou.

19. Pasian phatna la, gam-le-nam ngaih late sa a khitui luang thei; ama hindan toh lah ui leh kel bang.

20. Nu-le-pa, u-le-naute sang a nungak/tangval khat it a buaipi ngam zaw.

21. Migiloute ziak a kisuk lunggim suah a silhoih lou bawlte zong thangsiat veve.

22. Nu-le-pa thuhilh mang nuamlou hinanleh Pasian thu leh la zui a kingaihtuah.

23. Innsung a ZU dawn ngam lou; innpu a lah khotang phawklou a buai thei.

24. Kolte hung simmoh dan gengen mai; innlam a Kol leh Vai, Meitei leh Nepalite aman zong bangmah a asim louh lamtak manghilh kipang hiuhiau.

26. Kami kasa/kagam kalei ka it chi tetaw sam akepbit nang a lah bangmah a pang ngellou. Mi sum-le-pai nekguk takguk teng hangsan tak a gen ngam, ama ginomlouh leh lepchiahdan lah mite'n thei veve.

27. Mite khantouhdan leh changkandante gengen mai, amah lah ami asa khantouh nading dan thei vanuak lou.

[Tg. T.S.Mung hih Pa (L) S. Dalzahau leh Nu Chingngaihniang tapa Zoumun khua a piang ahi. 1999 kum in St. Paul's Institure, Lamka apan Class-X ana zou a, 2001 in Rayburn College apan Class-XII(Sc) a zou hi. 2004 in DU nuai ah BA zou a, MA(IR) Anna Malai apan ana zou hi. Amah Delhi Khalvontawite lak ah adia mifel mahmah thugen leh lasak siam tak mai khat ahi . Tulai tak in ZCF Delhi ah Youth Department te Chairman ahi hi.]

---------------------------------------------------------------------------

Source: SINLAI SUANGPHUM (TSP SOUVENIR 1987-2008), Pg. 73.

----------------------------------------------------------------------------

Featured Post

KHRC Condemns CM's Churachandpur Helicopter Visit

Lamka, July 4, 2026: The Kuki Human Rights Council (KHRC) has strongly condemned the Government of India for facilitating Manipur Chief Min...

Recent Posts